İlkokul dördüncü sınıf fen bilimleri dersinde sınıf dışı öğrenme etkinliklerinin öğrenciler üzerindeki etkilerinin incelenmesi - Okur, Burçin (My University, 2025)
Bu araştırmada ilkokul dördüncü sınıf fen bilimleri dersinde sınıf dışı öğrenme etkinliklerinin öğrenciler üzerindeki etkilerinin incelenmesi amaçlanmıştır. Bu kapsamda sınıf dışı öğrenme etkinliklerinin bilimsel yaratıcılık, çevre tutum, hayat kalitesi ve iyi oluş, akademik başarı ve öğrenmede kalıcılığa etkisi incelenmiştir. Bu araştırmada karma araştırma yöntemlerinden iç içe desen kullanılmıştır. Çalışmanın nicel kısmı ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel araştırma modeli, nitel kısmı ise durum çalışması ile yürütülmüştür. Araştırma 2022-2023 eğitim-öğretim yılında İstanbul ili Tuzla ilçesinde bulunan bir devlet ilkokulunda öğrenim görmekte olan iki dördüncü sınıf şubesinde gerçekleştirilmiştir. Çalışma grubu kolay ulaşılabilir örnekleme yöntemi ile seçilmiş olup toplam 45 öğrenci araştırmaya katılım göstermiştir. Uygulamada kullanılan ders planları, araştırmacı tarafından sınıf dışı öğrenmeye uygun hazırlanıp uzman görüşü alınarak ve pilot çalışma yapılarak düzenlenen etkinliklerden oluşmaktadır. Araştırmada nicel veri toplama aracı olarak Hu ve Adey (2002) tarafından geliştirilen Deniş Çeliker ve Balım (2012) tarafından Türkçeye uyarlanan ve Atabaş (2020) tarafından ilkokul düzeyine uyarlanan Bilimsel Yaratıcılık Ölçeği, Demir (2016) tarafından geliştirilen Çevre Tutum Ölçeği, KIDSCREEN Projesi kapsamında geliştirilen (2004) Çocuklar ve Gençler için Sağlık Anketi ve araştırmacı tarafından revize edilen, aslen Üçüncü (2017) tarafından geliştirilen Maddeyi Tanıyalım Ünitesi Başarı Testi (MTBT) kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan nicel veri toplama araçları aracılığı ile elde edilen nicel veriler, bir istatistik paket kullanılarak analiz edilmiştir. Deney ve kontrol gruplarına ilişkin nicel veri analizlerinde bağımsız örneklemler t-testi, bağımlı örneklemler t-testi, Split-plot ANOVA, ANCOVA kullanılmış olup etki büyüklükleri Cohen’s d ve eta kare ile hesaplanmıştır. Nitel veri toplama aracı olarak ise araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış öğrenci görüşme formu ve yarı yapılandırılmış veli görüşme formu ile Sakız vd. (2023) tarafından geliştirilmiş olan Derse Yönelik Haftalık Yansıtma Raporu kullanılmıştır. Araştırmada kullanılan nitel veri toplama araçları ile elde edilen nitel veriler, içerik analizi ile analiz edilmiştir. Bu araştırmadan elde edilen bulgulara göre, deney grubunun bilimsel yaratıcılık düzeyinde son test lehine anlamlı bir farklılaşma meydana gelirken kontrol grubunda anlamlı bir değişim gerçekleşmemiştir. Grupların başlangıç puanları arasında farklılık bulunması nedeniyle, bu fark dengelenerek yapılan son test karşılaştırmasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark gözlemlenmemiştir. Çevre tutum değişkeninde hem deney grubunda hem de kontrol grubunda ön ve son testler arasında anlamlı farklılık bulunmuş olup öğrencilerin başlangıç düzeyleri dikkate alınarak yapılan analizde, deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark gözlemlenmiştir. Hayat kalitesi ve iyi oluş değişkeninde her iki grupta da ön test ve son test arasında anlamlı bir fark tespit edilmemiş olup başlangıç düzeyleri dikkate alınarak yapılan değerlendirmede de gruplar arasında anlamlı bir fark ortaya çıkmamıştır. Akademik başarı puanlarında ön test ve son testte her iki grupta istatistiksel olarak anlamlı bir artış görülmüştür. Bu artış her iki grupta da gözlemlense de deney grubundaki gelişim daha belirgin ve kalıcıdır. Cinsiyet değişkeni açısından yapılan değerlendirmelerde bilimsel yaratıcılık, çevre tutum, hayat kalitesi ve iyi oluş boyutlarında her iki cinsiyette de gelişim gözlemlenmiş ancak bu gelişim cinsiyete göre farklılaşmamıştır. Akademik başarı değişkeninde ise zaman-cinsiyet etkileşimi anlamlı bulunmuş, kız öğrencilerin süreç sonunda ve kalıcılık testinde daha yüksek puanlar aldığı görülmüştür. Erkek öğrencilerde son testten kalıcılık testine daha belirgin düşüşler gözlemlenmiştir. Sınıf dışı öğrenme sürecine dahil olan öğrenciler süreci genel olarak eğlenceli, ilgi çekici ve anlamlı bulmuş; doğada öğrenmenin dikkatlerine katkı sağladığını, kalıcılığı arttırdığını ve motivasyonlarını yükselttiğini ifade etmiştir. Veliler de çocuklarının sürece ilgiyle katılım sağladıklarını, olumlu davranışlar geliştirdiğini ve etkinliklerdeki öğrenmelerin ev ortamına yansıdığını belirtmiştir. Öğrencilerin haftalık yansıtma raporları, sürecin öğrenmeyi pekiştirdiğini, günlük yaşamla bağ kurmayı sağladığını ve etkinliklerle ilgili yüksek memnuniyet düzeyini ortaya koymuştur. Görüşme verileriyle raporlar tutarlılık göstermekte; sürecin çok yönlü ve olumlu katkılar sağladığı görülmektedir. Nicel verilerde de nitel veriler de öğrenmeye sağlanan katkı, kalıcılık ve süreçle ilgili mutluluk açısından birbirini destekler ve tamamlar niteliktedir.

In this study, it was aimed to examine the effects class learning activities on students in primary school fourth grade science course. In this context, the effects of out-of-class learning activities on scientific creativity, environmental attitude, quality of life and well-being, academic achievement and retention in learning were examined. In this study, nested design from mixed research methods was used. The quantitative part of the study was conducted with a quasi-experimental research model with pretest-posttest control group, and the qualitative part was conducted with a case study. The study was conducted in two fourth grade classes in a public primary school in Tuzla district of Istanbul in the 2022-2023 academic year. The study group was selected by convenience sampling method and a total of 45 students participated in the study. The lesson plans used in the application consisted of activities prepared by the researcher in accordance with out-of-class learning and organized by taking expert opinion and pilot study. The Scientific Creativity Scale developed by Hu and Adey (2002), adapted into Turkish by Deniş Çeliker and Balım (2012) and adapted to primary school level by Atabaş (2020), the Environmental Attitude Scale developed by Demir (2016), the Health Questionnaire for Children and Youth developed within the scope of the KIDSCREEN Project (2004), and the Matter Recognition Unit Achievement Test (MTBT) originally developed by Üçüncü (2017) and revised by the researcher were used as quantitative data collection tools in the study. The quantitative data obtained through the quantitative data collection tools used in the study were analyzed using a statistical package program. Independent samples t-test, dependent samples t-test, Split-plot ANOVA, ANCOVA were used in the quantitative data analysis of the experimental and control groups and effect sizes were calculated with Cohen's d and eta squared. As qualitative data collection tools, semi-structured student interview form and semi-structured parent interview form prepared by the researcher and the Weekly Reflection Report for the Course developed by Sakız et al. (2023) were used. The qualitative data obtained with the qualitative data collection tools used in the study were analyzed by content analysis. According to the findings obtained from this study, there was a significant difference in favor of the post-test in the scientific creativity level of the experimental group, while there was no significant change in the control group. Since there was a difference between the initial scores of the groups, no statistically significant difference was observed in the post-test comparison made by balancing this difference. In the environmental attitude variable, a significant difference was found between the pre and post-tests in both the experimental group and the control group, and a statistically significant difference was observed in favor of the experimental group in the analysis made by taking into account the initial levels of the students. In the quality of life and well-being variable, there was no significant difference between the pre-test and post-test in both groups, and there was no significant difference between the groups in the evaluation made by taking into account the baseline levels. There was a statistically significant increase in academic achievement scores in both groups in the pre-test and post-test. Although this increase was observed in both groups, the improvement in the experimental group was more significant and permanent. In the evaluations made in terms of gender variable, improvement was observed in both genders in the dimensions of scientific creativity, environmental attitude, quality of life and well-being, but this improvement did not differ according to gender. In the academic achievement variable, the time-gender interaction was found to be significant, and female students scored higher at the end of the process and in the retention test. Students involved in the out-of-class learning process generally found the process fun, interesting and meaningful; they stated that learning in nature contributed to their attention, increased permanence and increased their motivation. Parents also stated that their children participated in the process with interest, developed positive behaviors and that the learning in the activities was reflected in the home environment. Students' weekly reflection reports revealed that the process reinforced learning, provided connections with daily life, and revealed a high level of satisfaction with the activities. The interview data and the reports are consistent; it is seen that the process provided multifaceted and positive contributions. Both quantitative and qualitative data support and complement each other in terms of contribution to learning, permanence and happiness with the process.
Investigation of the effects of out-of-class learning activities on students in primary school fourth grade science course
Keywords: academic achievement; akademik başarı; Bilim; bilimsel yaratıcılık; çevre tutum; environmental attitude; hayat kalitesi ve iyi oluş; learning retention; Out-of-class learning; Öğrenim ve öğretim (Ortaokul); öğrenmede kalıcılık; quality of life and well-being; Science; scientific creativity; Sınıf dışı öğrenme; Study and teaching (Middle school); Turkey; Türkiye