Kıbrıs'ın fethi (1571) - Tanrıvermiş, Abdullah (My University, 2024)
Kıbrıs, XVI. yüzyılın ikinci yarısından itibaren Osmanlı Devleti’nin Doğu Akdeniz’de deniz egemenliği tesis etmesinde hayati bir rol oynamıştır. Osmanlı Devleti ile Venedik arasındaki önemli siyasi ihtilafların kaynaklarından birisini oluşturan bu ada, Doğu Akdeniz’in ortasında merkezi bir konumda bulunması sebebiyle bölgedeki askerî ve ticari faaliyetleri doğrudan veya dolaylı etkilemekteydi. Ada çevresinde bulunan Doğu Akdeniz topraklarının, XVI. yüzyılın ilk çeyreğinden itibaren Osmanlı egemenliğine girmiş olması, bu toprakların ortasında Hristiyan dünyasının ileri bir deniz üssü durumunda bulunan Kıbrıs Adası’nın fethini coğrafi, askerî, siyasi ve ekonomik açıdan bir zaruret hâline getirmiştir. Bu zaruret hâlinin bertaraf edilmesi için 1570 yılında başlatılan Kıbrıs seferi, kara ve deniz unsurlarının müşterek olarak gerçekleştirdikleri modern askerî terminolojideki karşılığı ile başarılı bir amfibi harekâttı. Osmanlı ordusunun adaya çıkarma yapmasını müteakip başlayan kara savaşları safhasında, askerî devrimin yeni kale tipi olan trace italienne tarzının ilk örnekleri arasında yer alan Lefkoşa Kalesi ve yeni savunma sistemi esaslarına göre tahkim edilen müstahkem Magosa Kalesi’nin fethi için zorlu bir mücadele verilmiştir. Osmanlı Devleti’nin XVI. yüzyılda gerçekleştirdiği en uzun süreli kuşatmalardan biri olan Kıbrıs seferi, izlenen başarılı askerî strateji ve taktikler neticesinde bir yılı aşkın kuşatma sürecinden sonra başarıyla sonuçlanmış, Kıbrıs Adası 1571 yılında tamamen fethedilmiştir. Bu çalışmada, Kıbrıs seferinin süreçleri esas alınarak sefer öncesi siyasi durum, seferin organizasyonu ve hazırlıkları, adaya çıkarma harekâtının icrası, kara savaşları ve kale muhasaralarının safhaları üzerinde durularak, Kıbrıs’ın fethinin nasıl gerçekleştiği izah edilmeye çalışılmıştır.

Cyprus played a critical role in establishing maritime sovereignty of the Ottoman Empire in the Eastern Mediterranean since the second half of the 16th century. This island, which constituted one of the important political issues between the Ottoman Empire and Venice, directly or indirectly affected the military and commercial activities in the region due to its central location in the middle of the Eastern Mediterranean. The fact that the Eastern Mediterranean lands around the island came under Ottoman rule in the first quarter of the 16th century made Cyprus an advanced naval base of the Christian world in the middle of these lands. This situation made the conquest of the island of Cyprus a necessity in terms of geography, military, political and economic aspects. The Cyprus expedition, which was launched in 1570 to eliminate this necessity, was a successful amphibious operation in modern military terminology, carried out jointly by land and sea elements. In the phase of land wars that started after the Ottoman army landed on the island, a tough struggle was fought for the conquest of Nicosia and Famagusta castles, which are among the first examples of the trace italienne style, which emerged as the new castle type of the military revolution. The Cyprus campaign, one of the longest sieges carried out by the Ottoman Empire in the 16th century, ended successfully as a result of the successful military strategy and tactics followed during the siege period of more than a year. The island of Cyprus was completely conquered in 1571. In this study, based on the processes of the Cyprus expedition, the political situation before the expedition, the organization and preparations of the expedition are focused on. Then, it was tried to explain how the Ottoman navy carried out the landing operation on the island, the land wars after the landing and the phases of the castle sieges, and how the conquest of Cyprus took place.
Keywords: 1570-1571; 16th century; Askerî Taktik; Castle Siege; Cyprus; Çıkarma Harekâtı; Donanma; Famagusta; History; Kale Kuşatması; Kıbrıs; Landing Operation; Lefkoşa; Magosa; Military Tactics; Navy; Nicosia; Osmanlı Devleti; Ottoman Empire; Tarih; Venedik; Venice; XVI; yüzyıl