Annenin depresyonunun önlenmesi ve veya tedavisi ile anne ve çocuk sağlığının iyileştirilmesi Mutlu Anneler Sağlıklı Çocuklar Projesi - BORAN, PERRAN; BARIŞ, HATİCE EZGİ; US, MAHMUT CANER; HIDIROĞLU, SEYHAN; SAVE, DİLŞAD (My University, 2022)
Giriş Perinatal depresyon gebelik ve doğum sonrası ilk bir yılda ülkemizde %19.2 sıklıkla yaygın olarak görülmektedir. Dünya Sağlık Örgütünün rehberine göre perinatal depresyona yönelik ilk basamak tedavide önerilen kanıta dayalı Bilişsel Davranışçı Terapi temelli Sağlıklı Düşünme programının (SDP) grup formatında geliştirilmesi ve mevcut gebelik hizmetleriyle bütünleştirilmesine yönelik uygulanabilirlik çalışmasının yapılması amaçlanmıştır. Materyal ve Metot Gebe okulu programıyla bütünleştirilmiş SDP grup müdahalesinin, rutin gebe okulunun bir hemşire tarafından yürütülerek geliştirilmiş hali ile karşılaştırması amacıyla iki kollu pilot randomize kontrollü bir çalışma tasarlanmıştır. Araştırmanın evrenini 8 Nisan 2021-8 Eylül 2021 arasında çevrimiçi yürütülen gebe okulu oturumlarına katılmayı kabul etmiş 12-30 gebelik haftasındaki kadınlar oluşturmuştur. Değerlendirmede nitel ve nicel yöntemlerin karışımı kullanılmıştır. Çalışma başlangıcında ve müdahaleden 4-6 hafta sonra Edinburg Postpartum Depresyon Ölçeği (EPDS), Hasta Sağlık Anketi-9 (PHQ-9), Yaygın Anksiyete Bozukluğu-7 (GAD7), Başa Çıkma Stratejileri Kısa Formu (COPE), Çok Boyutlu Algılanan Sosyal Destek Ölçeği (MSPSS), İlişki Değerlendirme Ölçeği (RAS), Pittsburgh Uyku Kalitesi İndeksi (PSQI), Dünya Sağlık Örgütü Yetiyitimi Değerlendirme Ölçeği (WHODAS) uygulanmıştır. Bulgular 158 kadından 8’i çalışmaya dahil edilme kriterlerini karşılamazken, 34 kadın (%22,6) çalışmaya katılmayı reddetmiştir. Yönlendirilen 99 kadından 91’i (%91,9) başlangıç değerlendirmesini tamamlanarak, 88’i randomize edilmiştir. Randomize edilen kadınların 73’ünün (%83) son değerlendirmeleri tamamlanmıştır. Müdahale grubu depresyon ve kaygı puanlarında 4-6 hafta sonra anlamlı derecede azalma, COPE puanlarında ise artış görülürken, kontrol grubu için ortalama puanlar WHODAS dışında değişmemiştir. Gruplar arasında anlamlı fark saptanmazken, müdahale grubu katılımcılarında daha düşük depresif belirtilere doğru bir eğilim görülmüştür. Sonuç Pilot çalışmadan elde edilen bulgularımız programın kültürel olarak kabul edilebilir, uygulanabilir, mevcut sağlık hizmetleriyle bütünleşebilir olduğunu, kadının iyilik hali dışında evlilik ilişkisi, doğmamış bebekle ilişkisi, sağlıklı yaşam alışkanlıklarının geliştirilmesi gibi yaygın etkilerinin olduğunu göstermektedir. Ayrıca programın grup formatının sosyal destek ağı olarak görüldüğü saptanmıştır. Sonuçlar program etkinliğinin gösterilmesi amaçlı geniş çaplı planlanacak çalışmanın nasıl uygulanabileceğini içermektedir.
Keywords: perinatal depresyon; psikososyal eğitim; Sağlıklı Düşünmek