Internal audit of governance in Turkey : an analysis in BIST- 100 companies - Konak, Özcan (My University, 2023)
Kurumsal yönetişim, kurumsal dünya ve bir kurumun tüm paydaşları için iyi yönetişim uygulamaları (en iyi uygulamalar) olarak tanımlanabilir. Yönetişim bir kurumun başarısının hayati bir unsuru olduğundan tanımı gereği iç denetimin yönetişimin etkililiğini değerlendirme görevi vardır. İç denetimin temel görevlerinden biri de kurumda yönetişimi denetlemek olduğu için bu araştırmanın temel amacı, Türkiye'de iç denetim/ teftiş birimleri tarafından uluslararası iç denetim standartlarına göre halka açık şirketlerde yönetişim denetimlerinin nasıl yapıldığını ortaya koymaktır. Araştırmada Uluslararası İç Denetim Enstitüsü'nün (IIA) Kurumsal Yönetim Denetim Kılavuz’undan yararlanılmış ve veriler bu kılavuz dikkate alınarak yorumlanmıştır. Araştırma, bu bağlamda sektörler arasında uygulama farklılıkları olup olmadığını ortaya çıkarmıştır. Son olarak, iç denetim birimlerinin organizasyonel yapılarının yönetişim denetimleri üzerindeki etkileri değerlendirilmiştir. Yapılan literatür taramasında yönetişim denetimi konusunda hem dünyada hem de Türkiye’de sınırlı sayıda bilimsel çalışma bulunması nedeniyle bu araştırmayla literatüre katkı sağlanmıştır. Ayrıca bu tez, Türkiye'de halka açık şirketlerdeki iç denetçilerin yönetişim denetimlerini nasıl gerçekleştirdiklerini ve/ veya gerçekleştiremediklerini ortaya koyarak ve analiz ederek hem iç denetim hem de yönetişim literatürüne katkı sağlamıştır. Bu çalışmada nitel veri analiz yöntemlerinden biri olan yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılmıştır. Keşifsel nitelikteki bu araştırmada, BIST-100 Endeksi'ne kayıtlı halka açık şirketlerin denetim bölümü başkanları hedeflenmiş ve bu hedef doğrultusunda farklı sektörlerden 20 şirketin denetim bölümü başkanıyla görüşülmüştür. Görüşmeler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. İçerik Analizinin temel amacı, toplanan verilere dayanarak çeşitli kavramları tanımlamak ve ilişkileri açıklamaktır. Araştırma bulguları, araştırmaya katılan tüm şirketlerin yönetişim denetimleri gerçekleştirdiğini ortaya koymaktadır. Sadece yönetişimin alt boyutları bazında farklı detay seviyelerine inilmekte ve IIA kılavuzlarında açıklandığı gibi farklı yöntemlerle denetimler gerçekleştirmektedirler. Yönetişim denetiminin en önemli ve zorlu alt boyutu yönetim kurulunun yönetişim uygulamalarının denetimidir. Araştırma bulgularımızda 20 şirketten sadece 3'ünün yönetim kurulunun yönetişim uygulamalarını denetlediğini tespit ettik. İç denetim birimleri, bir kurumun en üst organı olan yönetim kurulunu, organizasyon yapısı, yetki yetersizliği, kaynak yetersizliği, görevsizlik, sınırların aşılması gibi gerekçelerle denetlemekten kaçınabilmektedir. Dolayısıyla, yönetişim denetimleri tüm şirketlerde yapılsa bile, şirketlerin büyük çoğunluğunun yönetim kurulu yönetişim uygulamalarını değerlendirme ve denetim kapsamına almaması önemli bir gelişme noktasıdır. Bu nedenlerle kurumlardaki iç denetim birimleri, yönetim kurulunun yönetişim uygulamalarını denetlemeye öncelik vermelidir. Bu denetim faaliyeti, yönetim kurulunun üstünde bir organ tarafından veya yönetim kurulunun kendisi tarafından desteklenmelidir.

Corporate governance can be defined as the good governance practices (best practices) for the corporate world and all stakeholders of a corporation. Since governance is a vital element of an organization’s success, by its own definition, internal audit has a mandate to evaluate governance effectiveness. As one of the main duty of the internal audit is to audit governance in an organization, the main objective of the research is to reveal how governance audits are conducted in publicly traded companies, according to international internal audit standards, by internal audit/ inspection units in Turkey. In the research, the International Institute of Internal Audit’s (IIA) Corporate Governance Audit Guide was utilized, and the data were interpreted by taking this guide into consideration. The research discovered whether there are differences in practice between sectors in this context. Finally, the effects of organizational structures of internal audit units on governance audits were evaluated. Since there are limited number of scientific studies on governance auditing both in the world and in our country in the literature review, this research contributed to the literature. In addition, this thesis contributed to both internal audit and governance literature by revealing and analyzing how internal auditors in publicly traded companies in Turkey perform and/ or fail to perform governance audits. Semi-structured interview technique, one of the qualitative data analysis methods, is used in this study. In this exploratory research, the heads of audit departments of publicly traded companies registered in the BIST 100 Index were targeted, and in line with this target, 20 companies’ heads of audit departments in different sectors were interviewed. The interviews were analyzed by content analysis method. The main purpose of Content Analysis is to define various concepts and describe the relationships based on the collected data. The findings of the research reveal that all the companies participating in the research conduct governance audits. They only go into different levels of detail on the basis of sub-dimensions of governance and they conduct audits with different methods as described in the IIA guidelines. The most important and challenging sub-dimension of governance audit is the audit of the board's governance practices. In our research findings, we figured out that only 3 out of 20 companies audit the governance practices of the board of directors. Internal audit units may refrain from auditing the board of directors, which is the highest body of an organization, on grounds such as organizational structure, lack of authority, lack of resources, lack of mandate, and overstepping boundaries. Thus, even if governance audits are conducted in all companies, it is an important development point that the majority of the companies do not include board governance practices within the scope of evaluation and audit. For these reasons, internal audit units in organizations should prioritize auditing the governance practices of the board of directors. This audit activity should be supported by a body above the board of directors or by the board itself.
Keywords: Auditing, Internal; BIST-100; Business; Corporate governance; Denetim, İç; Governance; Internal audit; Internal control; İç denetim; İç kontrol; İşletme; Kurumsal yönetişim; Turkey; Türkiye; Yönetişim