Brütalizm bağlamında sanat ve mimarlık ilişkisi - Eren, Emirhan (My University, 2025)
Bu tez Brütalizmi yalnızca bir mimari üslup olarak değil, sanatla derin bağlar kuran eleştirel bir modernlik biçimi olarak inceler; çünkü Brütalizm, yapılı çevreyi biçimsel olduğu kadar kavramsal bir mesele olarak ele alır ve bu yönüyle sanatla birlikte eleştirel düşüncenin bir parçası haline gelir. Brütalist mimarlık, ham betonun yalınlığı ve yapısal dürüstlüğü üzerinden modernist ütopyaların çöküşüne tepki verirken, aynı zamanda Aydınlanmanın ilerlemeci söylemi ve buna karşı gelişen Romantik düşünce ile estetik bir bağ kurar. Kant’ın “yüce” kavramı, Brütalist yapıların ürettiği yoğun estetik deneyimi anlamlandırmakta kullanılırken, nostalji ve harabe imgeleri üzerinden Brütalizmin geçmişle kurduğu ilişki vurgulanır. Bu çalışma, özellikle İngiltere’deki Bağımsız Grubun “As Found” yaklaşımına yakından bakarken, Brütalizmin sanatla temas biçimlerini ve Dada ile Bauhaus gibi Avangart Sanat hareketlerinden beslenerek geliştirdiği disiplinlerarasılığı ortaya koyar. “Sanat ve Yaşamın Paralelliği” ve “Bu Yarındır” sergileri, bu bağlamda mimarlık ve sanat arasındaki ayrımın ortadan kalktığı örnekler olarak değerlendirilir. Son bölümde ise, Jane and Louise Wilson, Cyprien Gaillard, Rachel Whiteread ve Renato Nicolodi gibi çağdaş sanatçıların Brütalist yapılara yönelik yaklaşımları incelenir. Bu bağlamda Brütalizm, günümüzde yalnızca nostaljik bir referans değil, belleğe, ideolojiye ve mekân algısına dair çağdaş sanatın tartışma alanlarında biri olarak konumlanır.

This thesis examines Brutalism not only as an architectural style but as a critical form of modernity that constitutes strong connections with the field of art. Since Brutalism sees the built environment as both a formal and conceptual issue, it evolves into a critical mode of thought intertwined with art. Thanks to its raw concrete and structural honesty approach, Brutalist architecture reacts to the collapse of modernist utopias, while forming a notion of aesthetic link to the Enlightenment’s idea of progress and the Romantic response to it. Within this study, Kant’s notion of the “sublime” shed light onto the strong aesthetic impact of Brutalist buildings, as well as images of ruins and the concept of nostalgia demonstrate its connection to the past. The thesis addresses how Brutalism engaged with art through the “As Found” approach of the Independent Group in England, developing a form of interdisciplinarity influenced by avant-garde movements like Dada and Bauhaus. The exhibitions “Parallel of Life and Art” and “This is Tomorrow” are studied as key examples where the boundary between art and architecture was effectively dissolved. In the final chapter, the works of contemporary artists such as Jane and Louise Wilson, Cyprien Gaillard, Rachel Whiteread, and Renato Nicolodi are analyzed in relation to Brutalist architecture. Here, Brutalism is regarded not just as a source of nostalgia but as a significant reference point in contemporary art for contemplating memory, ideology, and the experience of space.
Keywords: As Found; Avangart; Avant-garde; Bağımsız Grup; Brutalism; Brutalism (Architecture); Brütalizm; Brütalizm (Mimari); Distopia; Distopya; Harabe; New Brutalism; Nostalgia; Nostalji; Pop Art; Pop Sanatı; Romanticism; Romantizm; Ruin; The Independent Group; Yeni Brütalizm