Bir kelâm problemi olarak dinden dönmenin sebepleri, bu sebeplerin tarihte ve günümüzde İslam’dan dönmeyle ilişkisi, Türkiye’de Hristiyan olan Müslümanlar örneği - Canbolat, Süreyya (My University, 2004)
Bir Kelâm problemi olarak İslâm'dan dönmenin sebeplerini araştırdığımız çalışmamızda, öncelikli olarak günümüz Türkiye'sinde Hıristiyanlığı tercih eden müslümanları konu edindik. Anket ve mülakatlara dayanılarak yürüttüğümüz bu çalışmada elde edilen sonuçlar ile hem İslâm tarihinin ilk döneminde meydana gelen irtidat hadiselerini hem de Batı'da ve Türkiye'de din değiştirme üzerinde yapılmış araştırmaların elde ettiği bulguları karşılaştırdık. Din değiştirmede asıl etken en başta kişinin dinine olan güveninin, inancının kalmamasıdır. Bu düşünceyle, hıristiyan olan müslümanların İslâm'a olan güvenlerini, inançlarını sarsan etkenlerin neler olduğu üzerinde durduk. Buna göre, güven olarak ilk kopma Kur'an'da başlamıştır. İslâm inancına göre Tevrat ve İncil'in tahrif edildiğine inanılmasına rağmen buna dair açıkça bir ayete rastlayamamış olmaları, ayrıca Tevrat ve İncil'in Allah'ın sözü olduğunu, Allah'ın sözünde ise bir değişme olamayacağını bildiren, Hz. Peygamber'e ise kendisinden önce indirilenlerle hükmetmesini emreden ayetlerin bulunmasını, Kutsal Kitab'ın değiştirilmiş olduğu inancıyla çeliştiğini belirtmişlerdir. İkinci olarak ise hadislerle bazı Kur'an ayetlerinin birbiriyle çelişmesi de İslâm'a güvenlerini olumsuz yönde etkilemiştir. Diğer taraftan sayıları az da olsa mezhep farklılıklarından dolayı da İslâm'a güvenleri sarsılmış olanlar bulunmaktadır. Tüm bunlardan sonra da Hz. Peygamber'in hayatına dönüp baktıklarında, onun peygamberliğiyle birlikte eş, aile reisi, devlet başkanı ve komutan olduğunu da göz önüne almadan, peygamberlikle çelişen davranışlarda bulunduğunu, dünyevi bir peygamber olduğunu düşünmüşler ve onun getirdiği dinin de hak din olamayacağı sonucuna varmışlardır. Bu şekilde, yeteri kadar dinî bilgileri ve yaşantıları olmadığından yanlış bir İslâm imajına sahip olan bu kimselerin, daha sonra öncelikle misyonerler vasıtasıyla tanıştıkları Hıristiyan çevrenin yönelttiği İslâm hakkındaki olumsuz eleştirileri kabullendiği ve sonunda İslâm'ı terk edip Hıristiyan oldukları görülmüştür. Mürtedlerin bir çoğu duygusal faktörlerin tesiriyle hıristiyan olmuştur. Fakat son karar verilirken entelektüel sorgulamada bulunanlar bulunmakla birlikte, tam bir teslimiyet göstererek sorgulama yapmadan Hıristiyanlığı kabul edenler de oldukça fazladır. Sonuç olarak, kanaatimize göre, duygusal faktörlerin tesiriyle hıristiyan olan bu kimseler daha sonra rasyonelleştirme temayülü göstererek İslam'a eleştiriler yöneltip din değiştirmelerinin, İslâm'ı terk etmelerinin nedenine dair bir takım aklî izahlar yapmaya, mantıklı açıklamalar getirmeye çalışmışlardır. Böylece yaptıkları tercihi rasyonel kalıplar içinde göstererek ona bir değer addetmeyi amaçlamışlardır.

In our research where we inquired the reasons of conversion from Islam as a matter of the words of the scriptures first of all we subjected the Muslims who preferred Christianitiy in today's Turkey. We compared the conclusion of this research based on questionnaires and interviews to both the apostasies in the early Islamic history and the conclusions of the researches about the religious conversionsin Turkey and in the western world. The main factor of the religious conversions is the individual loss of trust and faith in one's religion. According to this idea we concentrated on the possible factors, which jeopardize the trust, and faith in Islam for the Muslims converted to Christianity. According to that as a matter of trust breaking up from the Quran started at first. As it is accepted that the Bible and the Torah were falsified according to the Islamic belief but as there were no evidence of this in the verses and also the verses ordering to the Prophet Muhammed who said the Torah and the Bible were God's spell that could not be altered, to consider the ones ruled before him were stated as in contradiction to the belief that the Holly Book was altered. Secondarily the contradictions of some verses of Quran to the records of the sayings of the Prophet Muhammad were also among the negative factors. After all when the prophet Muhammad's life was looked into it was said that he was in charge of activities in contradiction to the prophecy and considered him as an earthly prophet with no divinity without taking into account that he also was a husband, head of the family, head of the state and a commander. It was understood that such people with false Islamic image due to their lack of religious information and life style claimed the criticisms against Islam established by the Christian environment and consequently abandoned Islam and converted to Christianity. Many of the apostasies were converted to Christianty due to the emotive factors. However among the ones who judged the matter intellectually before the final decision, there were ones who surrendered to Christianity without any judgment in the majority. Conclusively, in our opinion those who converted to Christianity and criticized Islam with the inclination towards rationalism due to the emotive factors tried to prove their conversion logical and intellectual. By doing that they aimed to prove their preference in rational patterns for an appraisal. 1973 yılında İstanbul'da doğdum. 1991'de Kadıköy İmam Hatip Lisesi'nden mezun oldum. 1996'da Marmara Üniversitesi İlahiyat Fakültesi'ne girdim. 2001 yılında aynı fakültede Kelam Bilim Dalı'nda yüksek lisansa başladım. Aralık 2004'te, Bir Kelâm Problemi Olarak Dinden Dönmenin Sebepleri, Bu Sebeplerin Tarihte ve Günümüzde İslâm'dan Dönmeyle İlişkisi, Türkiye'de Hristiyan Olan Müslümanlar Örneği konulu yüksek lisans tezimi tamamladım. I was born in 1973 in İstanbul. I was graduated from Kadıköy İmam Hatip high school in 1991. I entered to Marmara University Faculty of Theology in 1996. I started to master program at Islamic Theology department in the same faculty. I completed my thesis called Causes of Convertion as Theological Problem, Their Relation With Convertion From Islam in The History and Today, The Example of Muslims Who Have become Christians in December 2004.
Keywords: Din; İslam Dini; Kelam; Tefsir ve tefsir ilmi