Animasyonun 12 temel prensibi kapsamında Türk animasyon film örneklerinin incelenmesi - Gürgel, Ali Fatih (My University, 2025)
İlk olarak 1930’larda Disney stüdyolarındaki animatörler tarafından geliştirilen animasyonun 12 ilkesi (Thomas ve Johnston, 1981), günümüz animatörlerine referans olarak işlevsel bir yöntemdir. Başlangıçta elle çizilmiş animasyon için bir referans aracı olarak kullanılmıştır. Uygulamada bu ilkeler çok çeşitli animasyon yöntemlerinden herhangi biri için de elverişlidir. Bu ilkeler iyi karakterlerin yaratılmasına yardımcı olur ve olay örgüsünü ilgi çekici, net bir biçimde iletir. Bu çalışma, animasyonların tasarım sürecinde kullanılan temel ilkeleri içermektedir. Bu ilkelerin seçilen örnekler içerisindeki kullanımlarını, birbirleriyle ilişkilerini ele alarak açıklamayı amaçlamıştır. Aynı zamanda Türkiye’de farklı tarihlerde üretilen çizgi filmlerin yıllara göre animasyonun on iki ilkesinin nasıl uygulandığı hakkında bilgi sunulmuştur. Çalışmanın içeriğini on iki ilke kapsamında seçilmiş sahnelerin analizleri oluşturmaktadır. Bu araştırmada analiz edilmiş olan “Amentü Gemisi Nasıl Yürüdü?”, “Sansür”, “Haset”, “Evliya Çelebi ve Ölümsüzlük Suyu”, “Kral Şakir: Korsanlar Diyarı” isimli yapıtlar animasyonun on iki ilkesi bağlamında çözümlenmiştir. Bu durum bize yıllara göre animasyonun on iki ilkesinin nasıl uygulandığı hakkında bilgi sunmuştur. Seçilen kısa metrajlı çizgi filmlerin (Amentü Gemisi Nasıl Yürüdü, Sansür, Haset) ve uzun metrajlı çizgi filmlerin (Evliya Çelebi ve Ölümsüzlük Suyu, Kral Şakir: Korsanlar Diyarı) tamamı animasyonun on iki ilkesi kapsamında analiz edilmeye çalışılmıştır. Bizim çalışmamızda 1970 yapımı “Amentü Gemisi Nasıl Yürüdü?”, “Sansür” filmlerinde animasyonun on iki prensibi kapsamında çok az ilke kullanılmıştır. 1998 yapımı “Haset” filminde animasyonun on iki prensibi kapsamında ilkelerin tamamı kullanılmıştır. 2014 yapımı “Evliya Çelebi ve Ölümsüzlük Suyu” filminde animasyonun on iki prensibi kapsamında ilkelerin tamamı kullanılmıştır. 2019 yapımı “Kral Şakir: Korsanlar Diyarı” filmi animasyonun on iki prensibi kapsamında ilkelerin 11’i kullanılmıştır. 1990 sonrası Türkiye’de yapılan animasyon filmlerinde ilkelere daha çok yer verildiği görülmektedir. Elde edilen bulgulara göre animasyonun on iki ilkesi kapsamında ayrı zaman dilimlerinde kullanılan ilkeler arasında farklılıklar olduğu görülmüştür. İlkelerin yıllara göre incelenmesinin daha anlamlı olması için kapsamlı çalışmalara ihtiyaç vardır.

The 12 principles of animation (Thomas and Johnston, 1981), first developed by animators at the Disney studios in the 1930s, are a functional method for reference for today's animators. They were originally used as a reference tool for hand-drawn animation. In practice, these principles apply to any of a wide variety of animation methods. These principles help create good characters and convey the plot in an engaging, clear manner. This study includes the basic principles used in the design process of animations. It aims to explain the use of these principles in selected examples by considering their relationships with each other. At the same time, information is provided on how the twelve principles of animation were applied in cartoons produced in Turkey at different dates according to years. The content of the study consists of the analysis of selected scenes within the scope of the twelve principles. In this research, the works analyzed, “Amentü Gemisi Nasıl Yürüdü?”, “Sansür”, “Haset”, “Evliya Çelebi ve Ölümsüzlük Suyu”, “Kral Şakir: Korsanlar Diyarı” were analyzed in the context of the twelve principles of animation. This situation provided us with information about how the twelve principles of animation were applied according to years. All of the selected short-length cartoons (Amentü Gemisi Nasıl Yürüdü, Sansür, Haset) and feature-length cartoons (Evliya Çelebi ve Ölümsüzlük Suyu, Kral Şakir: Korsanlar Diyarı) were tried to be analyzed in the context of the twelve principles of animation. In our study, in the 1970 film “Amentü Gemisi Nasıl Yürüdü?”, “Sansür”, very few principles were used within the scope of the twelve principles of animation. In the 1998 film “Haset”, all principles were used within the scope of the twelve principles of animation. In the 2014 film “Evliya Çelebi ve Ölümsüzlük Suyu”, all principles were used within the scope of the twelve principles of animation. In the 2019 film “Kral Şakir: Korsanlar Diyarı”, 11 of the principles were used within the scope of the twelve principles of animation. It is seen that the principles are given more place in the animated films made in Turkey after 1990. According to the findings, it was observed that there were differences between the principles used in different time periods within the scope of the twelve principles of animation. Comprehensive studies are needed to make the examination of the principles by year more meaningful.
Examination of Turkish animation film examples within the scope of 12 basic principles of animation
Keywords: Animasyon; Animasyon (Sinematografi); Animasyon Örneklerinin İncelenmesi; Animasyonun On İki Prensibi; Animation; Animation (Cinematography); Examination of Turkish Animation Examples; History and criticism; Motion pictures; Sinema; Tarih ve eleştiri; Turkey; Türk; Türkiye; Twelve Principles of Animation