Osmanlı arşiv belgeleri ışığında İskender Bey ihtilal komitesi (1862-1872) - Bülbül, İlayda Zeynep (My University, 2024)
Fransız İhtilali’nin ardından dünya çapında yavaş yavaş olgunlaşmaya başlayan milliyetçilik hareketleri siyasi, idari ve sosyal alanda birçok değişimi beraberinde getirmiştir. Özellikle milletlerin ve devletlerin fikri anlamda bürünmeye başladığı karakter gereği yeni siyasal sistemler ve örgütlenmeler ortaya çıkmaya başlamıştır. Bu değişim Osmanlı Devleti’ni, coğrafi konumundan ötürü her anlamda etki altına almıştır. Böylelikle Balkanlar, milliyetçilik hareketleri ile değişim şiddetinin en fazla hissedildiği bölgelerden biri olmuştur. Dolayısıyla XIX. yüzyılda Osmanlı Devleti önceki devirlere nazaran daha farklı problemlerle başa çıkmak zorunda kalmıştır. Bu çalışmada, Osmanlı Devleti’nin toprak bütünlüğüne zarar vermek maksadıyla teşkilatlanarak dini, tarihi ve milli referanslarla Arnavutluk coğrafyasını Osmanlı’dan koparma iddiasında bulunan ve özellikle Arnavut kökenli Hristiyanların oluşturduğu bir örgütlenme olan Junte Greco-Albanais (Yunan-Arnavut Örgütü) ve lideri François Xavier del Prato veya Scanderbeg (Sözde İskender Bey) merkeze alınarak örgütün faaliyetleri ve Osmanlı Devleti’nin 1860-70’li yıllarda oluşan diplomasi yoğunluğu incelenmektedir. Tezde, Balkanlar’da milliyetçilik hareketlerine dair mevcut bakış açısına milliyetçilik hareketlerini yorumlaya yönelik bir alternatif sunulmaktadır. Böylelikle Osmanlı Devleti’nin Arnavutluk bölgesinde tarihi referanslarla hak iddia eden örgüt ve liderinin oluşturduğu komplo girişimi ile devletin bu komploya karşı aldığı önlemler ve gerçekleştirdiği diplomatik ve siyasi hamleler incelenmektedir.

Following the French Revolution, nationalism movements, which gradually began to mature around the world, brought about many changes in political, administrative, and social fields. Especially due to the character that nations and states began to adopt in an intellectual sense, new political systems and organizations began to emerge. This transformation deeply affected the Ottoman Empire in every sense due to its geographical location. Thus, the Balkans became one of the regions where the intensity of change caused by nationalism movements was most strongly felt. Therefore, in the 19th century, the Ottoman Empire had to deal with different problems compared to previous eras. This study examines the activities of the Junte Greco-Albanais (Greek-Albanian Organization), an organization formed primarily by Christian Albanians with the aim of severing the Albanian territory from the Ottoman Empire using religious, historical, and national references, and its leader François Xavier del Prato, also known as Scanderbeg (the so-called Skanderbeg). The focus is on the organizations activities and the diplomatic intensity experienced by the Ottoman Empire during the 1860s and 1870s. The thesis offers an alternative perspective on the existing views regarding nationalism movements in the Balkans. In this way, the study examines the conspiracy attempt led by an organization and its leader, who claimed historical rights over the Albanian region, as well as the preventive measures and diplomatic and political maneuvers taken by the Ottoman Empire in response to this conspiracy.
Keywords: Albania; Arnavutluk; Balkanlar; Balkans; Diplomasi tarihi; François Xavier del Prato; Fransız İhtilali; French Revolution; Greek-Albanian Organization; History of diplomacy; Junte Greco-Albanais; Milliyetçilik; Nationalism; organization; Osmanlı İmparatorluğu; Ottoman Empire; örgüt; Scanderbeg; Yunan-Arnavut Örgütü