Kafkas toplumlarında kurumlar : Sosyal ve ekonomik örgütlenme biçimlerinde değişim - Özsaray, Yunus Emre (My University, 2012)
Herhangi bir devlet organizasyonun olmadığı durumlarda toplumsal düzenin devamlılığı nasıl sağlanmıştır sorusu sosyal bilimcilerin araştırdığı konulardan olmuştur. Evans Pritchard’ın, Nuer kabilesi üzerine yaptığı çalışma, toplumdaki kurumların toplumsal ve ekonomik örgütlenme üzerindeki etkilerini ortaya koymuştur. Tez konusu olarak “Kafkas Toplumlarında Kurumlar ve Ekonomik Örgütlenme Biçimlerinde Değişim” konusunu seçmemizin nedeni, bu toplumun da tıpkı Pritchard’ın çalıştığı Nuer kabilesi gibi yüzlerce yıl herhangi bir devlet düzenlemesi olmadan istikrarlı bir yönetim organizasyonu sergilemiş olmasıdır. Toplumsal kurumlar, toplumun ekonomik örgütlenme biçimini de belirlemiş, kurumsal değişim ise beraberinde toplumsal ve ekonomik örgütlenme biçiminin değişimini getirmiştir. Çalışmamızın birinci bölümünde kavramlara dair çizilecek çerçevede Kafkas toplumunun sosyal yapısını yorumlamada nasıl bir yol izleneceğine dair teorik kavramlar tablosu ortaya konacaktır. Bu yüzden yorumlamanın anahtarları olarak kullanacağımız kavramlar tanıtılacaktır. Kurum kavramına ve toplumsal değişmenin ne olduğunu belirlemeye çalışacağımız bu bölümde, tarihi anlamlandırmanın kalıpları olan kavramlar da Weber’in Toplumsal etkinliği anlamaya yönelik çalışması olan Toplumsal ve Ekonomik Örgütlenme Kuramı izleğinde yürüyecektir. Bununla birlikte toplumsal etkinliği anlamaya yönelik çalışmalar yapan diğer sosyologların görüşlerine de

olarak yer verilecektir. Çalışmanın bundan sonra gelen bölümleri Weber’in bu teorilerinin süreğinde Kafkas toplumunun yapısını anlamlandırmaya yönelik olacaktır. Bu yüzden toplum, toplumsal etkinlik, kurum, kural, kurumsal değişime dair farklı görüşler bu bölümde ele alınacaktır. İkinci bölümde Kafkas toplumlarının sosyal örgütlenme biçimi ve bu sosyal örgütlenmenin hususiyetleri ele alınarak, toplumun yapısal karakteri ortaya konulmaya çalışacaktır. Sosyal örgütlenme biçimi, bir yönüyle ekonomik etkinliklerin düzenlenmesine de kaynaklık ettiği için, toplumun yönetim sistemi ve bu yönetim sisteminin zihniyet yapısı ortaya konulmaya çalışılacaktır. Toplumsal değişim büyük oranda kurumlar ve kuralların değişimine bağlı olan bir süreç olduğundan dolayı, kurumların ve kuralların değişimine sebep olan faktörler ele alınacak ve sosyal örgütlenme biçimindeki değişim de bu bölümde incelenecektir. Özellikle 18-19. yüzyıllar, bölgenin sosyal yapısının, dışa açılmak zorunda bırakıldığı dönemlerdir. Bu yüzden de değişim büyük oranda bu yüzyıllarda olmuştur. Biz de çalışmamızda Kafkas toplumlarında değişimden bahsederken özellikle bu yüzyılları göz önünde bulunduracağız. Üçüncü bölümde ise Kafkas toplumlarındaki ekonomik etkinliklerine kısaca değinildikten sonra, bu ekonomik etkinlikler ve bir önceki kısıtlamalar dâhilinde Kafkas toplumunun ekonomik örgütlenme biçimi ortaya çıkarılmaya çalışılacaktır. Kurumsal değişimin fiyatlardaki değişime bağlı olduğu gerçeğini göz önünde bulundurarak ekonomik etkinliklerin ve kimi fırsatların toplumsal kuruluşlar bazında nasıl anlaşıldığı ortaya konulmaya çalışılacak, kurumsal değişime bağlı olan ekonomik örgütlenme biçimindeki değişim yahut daha farklı bir ifadeyle zihniyetteki değişime bağlı olan ekonomik yapıdaki değişim ele alınacaktır. ABSTRACT The question “ How is the continuity of social order achieved in the event of lacking in any governmental system” is one of the matter being searched by sociologist. With the study, related to Nuer tribes, Evans Pritchard had tried to bring up the influences of settled societies on social order we select “ The variation of instutitions and their economic organization form in Caucasus Communities as a thesis subject since this community has preserved its sturucture without any governmental organization for centuries. İt is a good example of “ How affective of these instutions while arranging the economic activities. İn the first chapter of our study, a theoretical concepts table concerning the way/ the route while commenting on Caucasus Community’s social form will be put forward. So the concepts used as keys of interpretation will be introduced. Also, in this part we will try to determine instution concept and what a social change is. İn addiation to this, the concepts, which are explanation forms of history, will follow the example of Weber’s social an economic organizations theory related to understanding social activity. Besides this, the other sociologist opinions studying interpretation of social activity. Will be discussed in a summary form. The other parts of study will try to explain the form of Caucasus community in the light of Weber’s theories. Depending on this, different views related to Society, social activity, instutitions, rule, instutitional variation will be mentioned in this part. In the second part, structural character of community will be brought up by considering Caucasus Community’s social organization form and pecularities of it since, The form of social organization is a source for arranging economic activities in one respect; administration system of the community and its mentality form will be tried to explain. Due to the social variation process which is –to some extent- depend on variation of the institutions and rules; The facts of causing the change of the institutions and rules; will be held and together with this variation in the social organization will be analysed in this chapter. Particularly, 18-19. centuries are the periods in which the social form of region is obliged to come out. Because of this, the variation was carried out at that Times. While triying to Express the variation in Caucasus communities we will consider especially the centuries. In the third chapter; after briefly mentioning the economic activities in Caucasus societies; Together with these economic activities and preceding restrictions, economic organization form of Caucasus Society will be tried to being revealed. By considering the fact that, the variation in instutitions is depend on the variation in prices. The subject how the economic activities and some opportunities are understood on the basis of social instutitions. The variation of economic organization form which is depend on institutional variation in other words, the variation, in other words, the variation in the form of economics linked with the variation in mentality will be held.
Keywords: Ekonomi; Ekonomik Örgütlenme; Kafkaslar