Fatma Aliye Hanım’ ın hayatı, eserleri ve eğitim anlayışı - Sarımermer Annaç, Zeynep (My University, 2001)
Fatma Aliye Hanım'ın eğitim anlayışı ile ilgili çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, kısaca yaşadığı dönemin özellikleri, detaylı olarak da eğitim hayatı ve kişiliği anlatılmaktadır. Küçük yaşlarından itibaren özel hocalardan düzenli olarak ders almış olan Fatma Aliye Hanım, konak eğitiminin yetiştirdiği ilk entelektüel kadın ve ilk kadın romancımızdır. Yazarın yetişmesinde en etkili olan kişiler, devlet adamı olan babası Cevdet Paşa ve âlim bir zat olan Ahmet Mithat Efendi'dir. Ayrıca Fatma Aliye Hanım'ın, dönemindeki Nigar Hanım, Makbule Leman gibi bazı kadın yazarlarla da yakın ilişkileri olmuştur. İkinci bölümde bütün kitapları konu edinilmiştir. Fatma Aliye Hanım'ın, romanlarının, sosyal, tarihî ve felsefî eserlerinin yanı sıra, Fransızca'dan çevirileri ve yayımlanmamış şiirleri de vardır. Fatma Aliye Hanım, ilk eserlerinde adını gizleyerek, Bir Kadın imzasını kullanmıştır. Yazarın ismini açıkladığı ilk eseri, Muhadârât isimli romanıdır. Eserlerinden bazıları Arapça, Fransızca ve

'ye çevrilmiştir. Üçüncü bölümde, Fatma Aliye Hanım'ın gazete ve dergilerde yayımlanmış ve yayımlanmamış eğitimle ilgili yazılarından alıntılar ve bunların değerlendirilmesi yeralmaktadır. Yazar, bu yazılarında, İslâmiyet'in kadının eğitimine ve ilerlemesine engel olmadığını, 13. yüzyılda bugünkü profesörlük seviyesinde kadın muallimlerin bulunduğunu, Müslüman kadınların kendi tarihlerinden habersiz olduklarını, mazide kadınların örnek alınması gerektiğini sıkça vurgular.Çocuğun iyi bir şekilde yetişmesi için, anne ve babanın da eğitimli kişiler olması gerektiğine belirtir. Romancılığının yanı sıra tercüme, tarih, hatırat, gibi çeşitli alanlarda kalem oynatmış, ve gazete ile dergilerde makaleler yazmış, çeşitli hayır faaliyetlerinin de öncüsü olmuş çok yönlü şahsiyet olarak Fatma Aliye Hanım edebiyat ve fikir tarihimizde dikkate değer bir simadır. SUMMARY (MRS. FATMA ALİYE'S LIFE, WRITTEN WORKS & EDUCATIONAL OPINIONS) Our thesis as the educational opinions of Mrs. Fatma Aliye is based on three sections. At the first section, namely the characteristics of her living period, in detail her educational life & her personality is explained. She was taken lessons regularly from special teachers & she was the first intellectual woman & the first female novelist in Turkish history. The most effective people for her training were her father, a stateman, Cevdet Paşa & a literaturist, Ahmet Mithat Efendi. Also she had close relations with Nigar Hanım & Makbule Leman who were the other authors of this period. In the second section, her all books are mentioned. She has not only novals, social, historical & philosophical books, but also translations from French & some unpressed poems. Mrs. Fatma Aliye was using a nick name of Bir Kadın, as a sign to hide her name on her first novals. Muhadarat is her first book by mentioning her real name. Some of her writings were translated to Arabic, French & English. In the third section, some quotations from her writings related with education & their investigations are mentioned. The auther emphesizes on these writings that İslam is not a handicap for the education & encouragement of women, in 13th century there were some women teachers, equivalent todays' professors, Muslim women don't know their history & these old people should be samples for them. She determines that educated fathers & mothers are necessary for the growing up of children in a good way. While she was a novalist, she also worked on translations, history & souvenirs, she wrote articles to newspapers & magazines. She became a pioneer for some charity activities. Fatma Aliye Hanım is an important name for our literatural & intellectual history.
Keywords: Edebiyatçılar Türk 20 Y Y; Kadınlar Edebiyatta