Ebubekir Zekeriya Razi’nin metafiziği - Akyüz, Turgut (My University, 2011)
bekir Muhammed bin Zekeriyâ Râzî, Beş Kadîm, Beş Ezelî İlke, Varlığın/ Yaratılışın İlkeleri, Ontolojik İlkeler ÖZET EBÛBEKİR ZEKERİYÂ RÂZÎ’NİN METAFİZİĞİ İslâm düşünce tarihinde Eflâtûnculuğun önemli temsilcilerinden kabul edebileceğimiz Ebû Bekir Zekeriyyâ Râzî; Müslümanların felsefe ile tanıştığı ve kelami tartışmaların yoğun olduğu bir dönemde yetişmiştir. İslâm’ın yaratılış inancını, dönemin felsefe ve bilim anlayışı ile uzlaştırmaya çalışan; dindar ve aynı zamanda akılcı/ tecrübeci bir kişiliği vardır. Bir taraftan din dışı nitelediği Aristocular ve Yeni-Eflâtûnculara karşı görüşler geliştirme çabası içinde olan filozof; diğer taraftan kelamcıların; akla ve dönemin bilimine uymadığını düşündüğü kabulleri ile mücadele etmiş; Âlem’in yaratılmış olduğunu kabul ederek, bu yaratılışı ve Yaratıcı’yı ispat etmek için Beş Ontolojik İlke anlayışını geliştirmiştir. Yaratılışı, birden fazla ezelî ilke ile izah etmesi; ateizm, deizm veya politeizm gibi ile itham edilmesine sebep olmuştur. Fakat söz konusu ilkeleri mutlak manada birbirinden ayrı görmeyen filozof; bu ilkeler arasında bir ilişki veya hiyerarşi kurmuştur. Abu Bakr Mohammad b. Zakariyya Al-Râzi, Rhazes, Razi’s Principles, Five Ethernals, the origin fo existence

THE METAPHYSİCS OF ABÛ BAKR ZAKARİYYÂ AL-RÂZÎ Abu Bakr Zakariyâ Ar-Râzî (Rhazes); whom we may accept one of the important representatives of Platonism in Islamic history of thought, grew in a period when muslims met philosophy and theological discussions were intensive. He has a personality of aiming to reconcile the belief in creation of Islam with mentality of phlisophy and science and prayerful and also rational and empiristic. On the one hand, the philosopher was in effort to develop opposite opinion to Aristotelians and New-Platonists who were qualified as non-religious by him. On the other hand he struggled with the assumptions that did not meet the mind and the science of that term of theologians, through accepting the creation of the universe, he developed the mentality named Five Ontological Principles in order to prove this creation and Creator. Because he explained the creation with more than one eternal principle; it was caused to be charged such as atheism, deism or polytheism. But the philopher who did not see a seperate such principles absolutely, established a relationship or hierarcy between these principles.
Keywords: İslam Felsefesi; Metafizik