1923-1950 yılları arasındaki Türk resim sanatının günümüz resim sanatı eğitġmine etkisi ve ortaöğretim kurumlarındaki resġm derslerine yansıması - Düzce, Sakine (My University, 2015)
Türk Resim Sanatı tarihsel süreç içinde toplumsal gelişim ile birlikte sürekli değişim ve etkileşim içinde olmuştur. Belirli dönemlerde belirli eğilimler ortaya çıkmış, yeni görüşler ve sanat eğitimi üzerinde bu görüşlerin yansımaları ve etkileri oluşmuştur. 1923 -1950 döneminde Cumhuriyetin kuruluşundan sonraki süreçte, sanat eğitimi üzerine birçok deneme modelleri oluşturulmuş, bu deneme modelleri ile sanat ve toplumu bütünleştirme yoluna gidilmiştir. Türk Resim Sanatı alanında birçok olumlu gelişme süreçleri yaşanmıştır. İzlenen bu süreçleri geçmişten günümüze etkilerini sürdürmüştür. 1923-1950 yılları arasındaki dönemde Türk Resim Sanatının dönemin özellikleri içindeki gelişiminin, sanat eğitimi veren kurumlar üzerindeki etkisinin; Günümüz resim sanatı eğitimi veren ortaöğretim kurumlarındaki resim derslerine yansımasının karşılaştırmalı olarak ilişkisi amaçlanmıştır. Bir toplumun gelişmişlik düzeyini gösteren, o toplumdaki kültür ve sanatın gelişimi paralellik göstermektedir. Sanat ve resim sanatı toplumların uygarlık düzeyine ulaşmasında önemli bir etkendir. Sanat kavramı birçok estetikçi, sanat felsefecisi ve sanat tarihçileri tarafından farklı görüşlerle tanımlanmıştır. 1923-1950 yılları arasında tüm alanlarda olduğu gibi sanat ve kültür alanında da büyük adımlar atılmıştır. Devlet eliyle sanatçı ve sanat eğitimi veren kurumlar desteklenmiş, güzel sanatlara toplumun aydınlanmasında işlevsel bir görev de yüklenmiştir. Sanat ve resim sanatı yolu ile halkın kendi kültürel kimliğinin kavratılması hedeflenmiştir. 1923-1950 Cumhuriyetin kuruluşundan itibaren çeşitli girişimlerde bulunulmuş ulu önder Atatürk‟ün sanat felsefesi doğrultusunda sanat eğitimi veren kurum ve oluşumlar desteklenmiştir. Milli Eğitim Şuralarında resim ve Resim-İş dersleri ele alınmış, eğitim programları içinde yer verilmiştir. iv Resim-İş dersleri orta eğitim kurumları müfredat programında ayrıntılı olarak ele alınmış, bireyin sanat ve kültür yoluyla eğitilerek kendi

benliğini kavramış kültürü ve sanatıyla bütünleşmiş bireyler yetiştirilmesi hedeflenmiştir. Cumhuriyet öncesi 1914 de resim sanatı alanında Çallı kuşağı diye bilinen ve yurt dışında eğitim gören gençler çeşitli girişimlerde bulunmuşlardır. Bu girişimler Cumhuriyetin kurulması ile hızlanmış, sanat ve sanatçı desteklenmiştir. Birçok kurum çağdaş eğitim sistemiyle yeniden düzenlenmiştir. Resim sanatı alanındaki katı kurallar yıkılmaya başlamıştır. Örneğin sadece erkeklere eğitim veren Sanayi-i Nefise Mektebi‟nde yasak olan “Nü” resim çalışmaları serbestlik kazanmıştır. Yine kızların sanat eğitimindeki kısıtlamaları ortandan kaldırılmış, İnas Sanayi-i Nefise Mektebi kurulmuş, karma eğitime geçilmiştir. Resim sanatı adına, Osmanlı Ressamlar Cemiyeti (Türk Ressamlar Cemiyeti) kurulmuştur. Bu oluşumu takip eden çeşitli cemiyetler kurulmuş, ilk sanat gazetesi olan Osmanlı Ressamlar Cemiyeti Mecmuası çıkarılmıştır. Çeşitli sergiler ve sanat atölyeleri açılmıştır. Türk Kurtuluş Savaşının ruhunu yansıtan, Şişli atölyesi kurulmuş, dönemin önemli sanat etkinliği olan, Galatasaray sergileri uzun süre devamlılığını korumuştur. 1923-1950 döneminden Cumhuriyetin kurulması ile birlikte sanat ve kültür çalışmaları büyük bir özveri ile devlet tarafından desteklenmiş; Türkiye Cumhuriyetinin kuruyucu su, ulu önder Atatürk‟ün direktifleriyle önemli adımlar atılmıştır. Cumhuriyetin ilk on beş yılında Resim sanatı adına önemli projeler gerçekleştirilmiştir. Yurdun çeşitli illerinde sergi salonları açılarak, Resim sanatı, İstanbul ve Ankara‟nın dışına taşınmış, İnkılap ve Yurt Sergileri düzenlenmiş, devlet erkânı, bilhassa bu sergilerin açılışında bulunmuş ve tablolar satın alarak sanat ve sanatçıyı desteklerken kendi (Milli – Ulusal) resim sanatını oluşturmuştur. Milli Kültürünü, öz kimliği içinde çağdaş medeniyetler seviyesine ulaştırma ve ileriki kuşaklara aktarma hedefini Sanat ve Kültür yoluyla gerçekleştirmiştir. İleriki yıllarda Halkevleri ve Köy Enstitüleriyle bütünleşen Resim Sanatı doğu ve batı, köylü-kentli ayrımını kaldırmada bir yol olarak seçilmiştir. Bu kurumlarda verilen eğitim ve açılan sergilerle sanatçı ve aydınlar yurdun dört bir tarafına giderek halk ile buluşmuşlardır. v Sanatçılar ve aydınlar Anadolu yaşamıyla tanışmış ve Anadolu‟nun verimli toprakların da öz kaynağından beslenerek yöresel motiflerle, Türk Resim Sanatına özgün eserler kazandırmışlardır. Sanat ve sanatçıya özgür doğal ortamlar sağlanmıştır. Yurt gezileri doğrultusunda Anadolu‟nun çeşitli illerine gönderilen sanatçılar yurdun, Milli ve yöresel kimliği ile halkı aydınlattıkları gibi bu topraklarda yeşeren, renklerle kendilerini özgün resim dili ile ifade etmişlerdir. Sanatçıya kendini ifade etme olanağı sağlanmış. Bu doğrultuda sanatçının eleştirel ve yanlış devlet politikaları karşısında karşı duruş sergilemelerine olanak tanınmıştır. Batıdaki resim sanatı alanındaki gelişmeleri savunan sanatçı gruplarının yanı sıra, bu gruplara karşı olan düşüncelerde gelişmiştir. Örneğin “d ” grubu kendilerini yetiştiren akademi hocalarını geleneksel tarzını eleştirerek batıdaki gelişen kübist (kübizm) kavramını savunurken, yeniler toplumsal gerçekçiliği öne çıkararak sanatın toplum gerçekleriyle var olabileceğini savunmuşlardır. Bedri Rahmi Eyüboğlu‟nun yetiştirdiği öğrencilerin kurduğu “On‟lar” grubu ise sanatın; Anadolu‟nun derinliklerinde, öz kaynaklarında saklı olduğunu savunmuş, resim sanatını doğu ve batı sentezi içinde harmanlayarak yeni bir üslup dile getirmişlerdir. Atatürk Cumhuriyeti kurmadan önce Türk Milli Eğitimin hedeflerini belirlemiş ve Cumhuriyeti kurduktan sonra bu yolda önemli reformlar gerçekleştirmiştir. Tevhid-i Tedrisat(Öğretim Birliği 1924 ), Harf Devrimi(1928), karma eğitim gibi önemli devrimlerle eğitimin laikleşmesi sağlanmıştır. Anadolu‟nun en ücra köşesine kadar İlke ve Devrimlerinin benimsenmesi için çeşitli çalışmalar yapılmıştır. Sanat ve resim sanatı eğitim alanında yapılan çalışmalarla bütünleşmesi için önemli adımlar atılmış, resim bölümlerinde eğitim verecek olan başarılı öğrenciler devlet bursu ile yurt dışına gönderilmiştir. Eğitimlerini tamamlayarak yurda dönen eğitimciler, çeşitli kurumlarda görev almış, bu alanda eğitim verecek ortaöğretim kurumlarına öğretmen yetiştirecek üniversitelerde resim bölümlerinin açılmasını sağlamışlardır. Bu eğitimciler yönetici olarak üst düzeyde görev almış, ilköğretim, ortaöğretim ve liselerde uygulana cak eğitim programlarında aktif rol almış, Türk Resim Sanatına yön vermişlerdir. vi ABSTRACT The Turkish Art of Painting has always been in interaction with the social develepment in the historical process. In certain periods,certain trends have emerged and the new insights and their reflections have been influential on art education. Between 1923 and 1950, ofter the establishment of the republic lot of experimental models were created and these models were encouraged to integrate art and society. There has been many positive developmens procers which have been influential up to the present. İn 1923-1950 the evolution of the Turkish art of Painting, its impact on instütıons prouiding art education. İts reflections on the present art education in secondary education and ıts comporatively relationship is aimed. The development of a society is paralel to the development of the Culture and art in it.Art and Painting are very importent factors for societies to come to a good level of civilization. Art Notion was defined by many estheticions, art historians and philosophers with different views. İn 1923-1950 there have been great changes in art and culture as weel as in all fields. Artists and art education instutions heve been supported by the government englightening the society functionally. İt is aimed for the society to comprehend of art and art of Painting. vii 1923-1950 after the establishment of the republic a lot of attempts have been done to support the instutions and organizotions ensuring the great leader Atatürk‟s art philosophy. The institutions and organizations are handled in the national education councils and included in the training programs. It was included in the curriculum of the secondery school‟s educational instutions and educating individuals by means of art and culture , ıt was aimed to raise a generation who were integrated with their culture, art and their origin. Before the establishment of republic in 1914 a generation who were known as “Çallı generation” a group of young people studied abroad, made various attempts. These attempts were accelerated by the establishment of republic in the meonwhile artists and art were suppported. A number of instutions were reorganized concerning modern educationsystem. Strict rules were collapsed,in the are of painting . For example “Nü” art works which had been prohibited in Sanayi-i Nefise School, which was providing education only to boys, gained freedom and also, the eliminatins restrictions on girls‟ education the school of İnas Sanayi-i Nefise Mektebi was founded. And co-education system started. On behelf of the art of painting, first the society of Ottoman painters was estoblished later its name changed into “Turkish Painters Society”. Following these societies,various societies were established afterwards,the first art newspaper Osmanlı Ressamlar Cemiyeti Mecmuası was published. Various exhibitions and art workshops were opened. A workshop which was reflecting the spirit of Turkısh were of liberation was opened in Şişli ,the exhibitions in Galatasaray maintained its long term continuity. After the establühment of Turkish Republic between 1923 and 1950, the efforts in art and culture studies were supported by the governmert with great devotion by the instructions of great leader Atatürk radical steps were succeded. İn the first 19. years of viii republic, important projects were realized. Later in years, art of painting integrating with community houses and village institutes had an important role in removing the distinction amons the west, the east, the peasent and the urban. Providing training in these instutions and opening exhibitions, artists and intellectuals have met people from all over the country. Having acquointed with the real life and with the local motifs fed by Anatolia‟s fertile soil ,they have brought in works which are special to Turkish art painting. Free natural environment was provided to art and artists . Being sent to various parts of Anatolia the artists not only englightened the puplic with their National and regional identity but also with the colours flourished in this land , they expressed themselves through the colors of the original picture language. Providing the artists the opportunity of expressing themselves they were allowed to be against the wrong , criticol government policies .in addition to the artist groups who support the development of western paintings in the field of art there were groups opposing them. For example a group called “d” while critizing the traditional style of their teachers whom they were traired by ,they supported “Kübizm” which was a newly developing conceptin the west . Another new group prioritizing social realism ,they claimed that art could be exist with social facts. A group called “On‟lar” established by the students of Bedri Rahmi Eyüboğlu asserted that art was hidden in the depths of Anatolia, so they created a new style in the synthesis of eastern and western. Before establishing the republic, Atatürk had determined the goals of the Turkish National education and made significant reforms in this way. By means of importontrevolutions such as Letter revolution “Tevhid-i Tedrisat”, coeducation, the secularizati on of education was provided various studies were made for the adaption of his Principles and revolutions in the remotest parts of Anatolio . İmportant steps were taken in the field of art and painting and successful students who were going to teach at the painting departments at the university were sent were abroad by the government scholarship. Having returned home after completing their education, the academicions took parts in various supported institutions fo prouide training in this field to train teachers for secondary education institutions, they opened the painting departments at the universities. These academicians took part as a senior manager or they took an active role in the training programs which would be implemented in primary education, secondary education and high schools. As a result of this they guided and canalized the art of Painting. x
Keywords: Eğitim Öğretim; Resim; Resim-iş Öğretmenliği; Tarih; Türkiye