Kâf, Zâriyât, Tûr, Necm ve Kamer sûrelerindeki kıraat farklılıkları ve anlama etkisi - Yaseki, Ayşenur (My University, 2025)
Kur’ân-ı Kerîm’in doğru okunması, korunması ve aktarılması açısından büyük bir öneme sahip olan kıraat ilmi, asırlardır İslam ümmetinin üzerinde hassasiyetle durduğu temel ilim dallarındandır. Bu ilim, hem Kur’ân’ın farklı okuyuşlarını kayıt altına almakta hem de bunların mânaya etkilerinin anlaşılmasına imkân tanımaktadır. Bu tezde, Kâf, Zâriyât, Tûr, Necm ve Kamer sûreleri özelinde kırâat farklılıkları ele alınmış, bunların mânaya etkisi detaylı biçimde analiz edilmiştir. Çalışma boyunca hem usûl hem de ferşî alanda ortaya çıkan okuyuş farklılıkları, klasik kıraat kaynaklarına dayanılarak tespit edilmiş ve anlam bağlamında değerlendirilmiştir. Kıraat imamlarının ve râvîlerinin tercihleri doğrultusunda ortaya çıkan bu farklılıklar, dilbilimsel açıklamalarla desteklenmiş; ihtiyaç duyulan yerlerde lügat, nahiv ve sarf kaynaklarından istifade edilmiştir. Bu bağlamda, kıraatlerin rivayet boyutunun yanında, anlamı etkileyen yönleri de ortaya konulmuştur. Araştırma sürecinde mütevâtir on kıraat imamının rivayetleri esas alınmış olmakla birlikte kıraat literatürü ile lügat ve tefsir eserlerinden de faydalanılmıştır. Bu bağlamda kıraat farklılıklarının yalnızca birer telaffuz farkı olmadığı, aynı zamanda Kur’an’ın anlam zenginliğine katkı sağlayan yönleri olduğu gösterilmiştir. Elde edilen bulgular, kıraat ilminin sadece rivayetlere dayalı bir alan olmanın ötesinde, anlam derinliği ve lafzî bütünlüğü muhafaza eden bir disiplini temsil ettiğini ortaya koymaktadır.

The science of recitation, which has great importance in terms of the correct reading, preservation and transmission of the Holy Quran, is one of the basic branches of science that the Islamic Ummah has been meticulously focusing on for centuries. This science both records the different readings of the Quran and allows the understanding of the effects of these differences on the meaning. In this thesis, the recitation differences in the Qaf, Dhariyat, Tur, Najm and Qamar surahs were discussed and the effects of these differences on the meaning were analyzed in detail. Throughout the study, the reading differences that emerged in both the usul and the farshi areas were determined based on classical recitation sources and evaluated in the context of meaning. These differences, which emerged in line with the preferences of the recitation imams and narrators, were supported with linguistic explanations; lexical, grammatical and grammatical sources were used where necessary. In this context, in addition to the narration dimension of the recitations, the aspects that affect the meaning are also revealed. In the research process, the narrations of the ten mutawatir recitation imams were taken as basis, and the recitation literature, dictionary and tafsir sources were also used. It has been shown that the differences in recitation are not only pronunciation differences, but also aspects that contribute to the richness of the meaning of the Quran. The findings obtained reveal that the science of recitation is not only a field based on narrations, but also represents a discipline that preserves the depth of meaning and literal integrity.
Keywords: Anlam; Kâf Sûresi; Kamer Sûresi Holy Quran Reading; Kıraat; Kur’an-ı Kerim; Meaning; Necm Sûresi; Qurʼan; Recitation; Surah Adh Dhariyat; Surah An-Najm; Surah Qaf; Surah Qamar; Surah Tur; Tûr Sûresi; Zâriyât Sûresi