Kesin hüküm objektif sınırları - Ferendeci, Hamide Özden Özkaya (My University, 2007)
Kesin Hükmün Objektif Sınırları Adlı Tezin Türkçe Özeti Çalışmamızda, kesin hükmün etkisi objektif sınırları bakımından incelenmiştir. Kesin hükmün objektif sınırlarının hangi kriterlere bağlı kalınarak çizildiğini tespit edilmiştir. Bu bağlamda, karar gerekçesinin de kesinleşip kesinleşmeyeceği hususu değerlendirilmiştir. Çalışmamız, beş ana bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, kesin hükmün objektif sınırlarını tespit etmeden önce, kesin hükmün tarihi gelişimi incelenmiştir. Bu bağlamda Roma Hukuku’ndaki tüketme ve sonradan Alman Hukuku’nda gelişen bağlayıcılık öğretilerine yer verilmiştir. İkinci bölümde, kesin hüküm düzenlemesinin temeli, yapısı ve maddi içeriği irdelenmiştir. Bu kapsamda kesin hükmün objektif sınırlarıyla ilgili olarak 19. yüzyılda gelişen teoriler ve bunların Alman kanun koyucusunu ne şekilde etkilediği değerlendirilmiştir. Bu bölümün sonunda Alman Medeni Usul Kanunu’nun 322. maddesi ile, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu’nun 237. maddesi karşılaştırılmıştır. Üçüncü bölümde ise, günümüzdeki kesin hüküm kapsamı incelenmiştir. Burada iki ana grup karşımıza çıkmaktadır: Birincisi, kesin hükmün kapsamının kural olarak dar tutulduğu Kara Avrupası Hukuku, ikincisi ise, kesin hüküm sınırlarını esnek ele alan ve geniş bir biçimde değerlendirildiği Anglosakson Hukuku. Bu iki sistem arasındaki başlıca farklılıklara değinilmiştir. Sonra kesin hüküm teorileri ve kurumun mahiyeti incelenmiştir. Çalışmamızın dördüncü bölümünde, kesin hüküm kapsamının dava konusuyla olan ilişkisini değerlendirilmiştir. Kararın kesinleşen bölümü, dava konusundan oluştuğuna göre, dava konusunun ne olduğunu araştırılmıştır. Burada maddi ve usul hukuku kökenli teorilere yer verilmiştir. Dava konusunu, çift unsurlu teoriye göre belirledikten sonra, bu sonucun, kesin hükmün objektif sınırları üzerindeki etkisi incelenmiştir. Beşinci ve son bölümde ise, kısmi davalarda, kesin hükmün kapsamı araştırılmıştır. Bu bağlamda öncelikle kısmi davaların özelliklerine değindikten sonra, normal davalardan farklı bir çözüme gidilmesinin gerekli olmadığı sonucuna varılmıştır. Die deutsche Inhaltsangabe der Dissertation: Die Objektiven Grenzen der Rechtskraft In der vorliegenden Arbeit wurden die objektiven Grenzen der Rechtskraft untersucht. Dabei wurden die Kriterien für die Festlegung dieser Grenzen bestimmt. Ausserdem wurde die Rechtskrafterstreckung auf die Entscheidungsgründe erforscht. Die Arbeit besteht aus fünf Hauptteilen. Im ersten Teil wurde zuerst der historische Hintergrund der Rechtskraft untersucht. Dabei wurde ein Vergleich zwischen dem Römischen Recht und der Bindungslehre aus dem 19. Jahrhundert im deutschen Recht gezogen. Im zweiten Teil der Arbeit sind die Struktur und der materielle Inhalt der Rechtskraftregelung erforscht worden. Dabei wurden die Theorien aus dem 19. Jahrhundert erwähnt und deren Rolle für den deutschen Gesetzgeber untersucht Anschliessend wurde der § 322 der deutschen ZPO mit dem § 237 der türkischen ZPO verglichen. Im dritten Teil fand ein rechtsvergleichender Ausblick bzgl. der Grenzen der Rechtskraft statt. Dabei kristallierten sich zwei Hauptgruppen heraus, nämlich das Kontinental Europäische Recht, welches die objektiven Grenzen der Rechtskraft grundsätzlich eng begrenzt und das Anglistische Recht, in welchem die Grenzen der Rechtskraft bewußt weit gehalten werden. Anschliessend wurde die Rechtsnatur der Rechtskraft erforscht. Im vierten Teil der Arbeit wurde das Verhältnis zwischen den Rechtskraftgrenzen und des Streitgegenstandes untersucht. Da der Streitgegenstand die Grenzen der Rechtskraft bestimmt, wurden die Theorien über den Streitgegenstand ausgiebig erforscht. Dabei wurde dem zweigliedrigen Streitgegenstandsbegriff der Vorzug gegeben. Anschliessend kommt die Arbeit zum Ergebnis, daß die Rechtskraftgrenzen sehr eng gezogen werden müssen und nur den Urteilstitel erfassen. Im letzten Teil der Arbeit wurden die Rechtskraftgrenzen bei den Teilklagen bestimmt. Dabei verteidigt die Arbeit die Gleichbehandlung der “normalen” Klagen und Teilklagen.
Keywords: Hukuk; Özel Hukuk