Kurtuluş Savaşı’nın finasmanı - Eroğlu, Reşit Cem (My University, 2006)
KURTULUŞ SAVAŞININ FİNANSMANI Türk Kurtuluş Savaşı, Birinci Dünya Savaşı’nın bir devamı ve bu savaşı sonuçlandıran muharebeler dizisi olarak görülse de aslında yepyeni bir dönemin ve yepyeni bir devletin varoluş çabasının tarihsel yansımasıdır.. Osmanlı İmparatorluğu, 29 Ekim 1914 günü Almanya, Avusturya-Macaristan ve Bulgaristan'ın yanında Birinci Dünya Savaşı’na girmiş, dört yılı aşan ve üç kıtanın çeşitli cephelerinde sürdürülen kanlı çarpışmalar Osmanlı İmparatorluğu’nun kesin yenilgisi ve 30 Ekim 1918 günü imzalanan Mondros Mütarekesi (silâh bırakılması) ile sonuçlanmıştır. Ağır ve tam bir tutsaklık koşulları taşıyan Mondros Mütarekesini izleyen günlerde, sürekli barış düzeninin kurulması hazırlıklarına girişilmiş; hazırlıklar Osmanlı İmparatorluğu’nun paylaşılması yoluyla barış düzeninin kuruluşunu öngören Sevr Antlaşması ile sona ermiştir. Ancak, Osmanlı Hükümetince imzalanmış olmasına rağmen, ne Mondros Mütarekesi ve ne de Sevr Antlaşması, Türk halkı tarafından benimsenmiştir. Önceleri protesto ve mitingler şeklinde başlayan benimsemeyiş giderek silâhlı çatışmaya dönüşmüştür. Birbirini izleyen meydan muharebeleri ile bir kıyıya itilen Mondros Mütarekesi ve Sevr Antlaşması uygulama alanı bulamamış ve kesin zaferin sağlanması sonucu imzalanan Lozan Antlaşması ile sürekli barış düzeni kurulmuştur. Böylece, Lozan Antlaşması bir yandan Birinci Dünya Savaşı’nı Türkiye yönünden bitiren bir antlaşma olurken, bir yandan da 600 yıllık Osmanlı İmparatorluğu’nun hukukî ve malî açıdan uluslararası alanda tasfiyesini sağlayan ve yeni Türkiye Cumhuriyeti’ni uluslararası temele oturtan bir antlaşma olmuştur. Türk Kurtuluş Savaşı, Birinci Dünya Savaşı’nın devamı olan çarpışmalar şeklinde görülmekle beraber, önemli ayrıcalıklar göstermekte ve tarihî akışı değiştiren sonuçlara yönelmektedir. Birinci Dünya Savaşı’na Osmanlı Hükümeti katıldığı ve sonuçlarına katlandığı halde; Kurtuluş Savaşı, Anadolu'nun olanakları ile Osmanlı Hükümeti’ne rağmen ve çoğu zaman düşmanlarla birlikte Osmanlı Hükümeti’ne de karşı yürütülen bir mücadeledir. Kurtuluş Savaşı süresince Anadolu'da atılan her başarılı adım, kazanılan her meydan muharebesi yeni bir devletin temellerini atmış ve sağlamlaştırmıştır. Bu çalışmada esas hedeflenen Osmanlı İmparatorluğu’nun savaş sonrası aciz durumundan, yeni bir devlet yaratabilme mücadelesinin ekonomik yönünü ortaya koyabilmektir. Bu mücadele Türk Milletinin Kurtuluş mücadelesidir. Bu mücadelenin manevi boyutu bambaşka bir çalışmanın konusunu teşkil etmesine rağmen, ekonomik durum incelenirken, Milli Mücadele’yi gerçekleştiren kadroların ve milletin ekonomik durumu ortaya çıktıkça mücadelenin manevi yönü de kendiliğinden ortaya çıkmaktadır. Çalışmanın ana amacı Kurtuluş Savaşı’nın hangi ekonomik ve mali şartlar üzerinde filizlenip gerçekleşerek başarıya ulaştığını ortaya koyabilmektir. Bu amaca ulaşabilmek için Osmanlı Devleti’nin Birinci Dünya Savaşı sonrası içinde bulunduğu koşulları ortaya koymak ve Milli Mücadele kadrolarının bu koşullardan ne ölçüde yararlandığını vurgulayabilmektir. Bu çalışmada; 600 sene büyük bir İmparatorluk olarak yaşayan Osmanlı İmparatorluğu Birinci Dünya Savaşı’ndan yenik çıkan bir devlet olarak işgal edilmiş halde varlığını sürdürmeye çalışırken işgal altında yaşamak istemeyen vatanseverlerin, hem vatandaş hem de asker olarak bağlı bulundukları İmparatorluğa ve işgal devletlerine karşı bağımsızlık mücadelelerini başlatıp sürdürmek isterken hangi maddi şartlarla boğuştuklarını Osmanlı İmparatorluğu’nun sahip olduğu verilerle ortaya koymaya çalışarak genel durumu vurgulanılmak istenmiştir. Hemen hemen tüm gelirlerine el konulmuş , ekonomik ve mali durumuyla sömürge haline gelmiş bir ülkenin elde kalan sınırlı kaynaklarıyla dünyanın en güçlü devletlerine karşı bir ulusal savaşın nasıl finanse edildiğinin ortaya konulmasına çalışılmıştır. Ulusal Kurtuluş Savaşı askeri yönden her ülkenin örnek aldığı bir mücadele örneği olduğu gibi aynı zamanda finansal ve mali yönden de eşsiz bir mücadele örneği olarak tarihe geçmiştir. İşte bu çalışma Kurtuluş Savaşı’nın bu yönünü vurgulama gayreti içine girmiştir FINANCE OF THE WAR OF INDEPENCE Even the War of Liberation is seen as the result of a series of wars in World War 1, it is in fact a historical reflection of a new epoch and a new country that struggles for existence. The Ottoman Empire, entered the World War 1 in collaboration with Germany, Austria- Hungary and Bulgaria, the bloody fights that had been taken place on different front lines of three continental for four years ended with the certain defeat of Ottoman empire and the Armistice of Mudros which was signed in 30 October1918. On the hard captivity days after Armistice of Mudros, the Ottoman government attempted to provide constant peace and it was ended up with the Treaty of Sevré which stipulated the sharing of Ottoman Empire. However, although the both the Armistice of Mudros and the Treaty of Sevré were signed by Ottoman Empire, the public did not assimilate them. The unassimilated situation had begun with protests and meetings at first but then it turned into an armed conflict. The Armistice of Mudros and the Treaty of Sevré did not reach to a successful implementation and as a result of this the Treaty of Lausanne signed for the consonant peace. Thus, Treaty of Lausanne had both become the treaty that ended the World War 1 for Ottoman Empire and the treaty that caused the abolishment of Ottoman Empire which was prevailed for 600 years in terms of judicial and financial scopes form international area and it was the treaty that provides the international basics for Turkish Republic. Although the Turkish War of Liberation is seen as one of the war series that come after World War 1, it shows important privileges and results which change the historical process. Even the government of Ottoman Empire joined the World War 1 and endured its results; the War of Liberation is also a struggle of Anatolia that goes against the Ottoman government with the enemies most of the times with its own facilities. During War of Liberation every successful pace in Anatolia, every battle which was won; built the basics of a brand new government. The main goal of this thesis is point out the economical aspect of the struggle of creating a new government of Ottoman Empire after the war. This struggle is the fight of Turkish Nation. Although the spiritual dimension of the struggle is another subject of this study, it comes spontaneously as the economical situation is analyzed. The aim of my study is to indicate on which economical and financial conditions the War reached to an accomplishment. To show this aim, the conditions of Ottoman Empire after War should be explained and how the National warfare used these conditions should be emphasized. In this thesis it is been emphasized that after the World War 1, The Ottoman Empire was defeated and how the conditions were become worse and after all this bad days how a new republic created with deficient and limited resources. Besides it is been emphasized that how the economical and financial conditions used by the documentations of Ottoman Empire. It is been demonstrated that how a government that almost all of its sources had been taken and become a colony, fight against the most powerful countries in the world and how it financed these entire hard struggle. The War of National Independence is an example of struggle that every country follow and it is also an example of a great struggle in terms of economy and finance. This work is in the endeavor of emphasizing this aspect of The War of Liberation.
Keywords: Ekonomi; Türkiye_Tarih_Kurtuluş Savaşı, 1919-1923