Kalıpyargı içeriklerinin ve sosyal yapısal değişkenlerin sosyal mesafeye etkisi : Ortadoğu ve İslam ülkeleri öğrenci örneklemi - Özer, Şeydanur Tezcan (My University, 2022)
Bir sosyal grup hakkındaki kalıpyargılar, özellikle de karşıdaki hakkında bilgi eksikliğinin olduğu yerlerde daha çok devreye girer. Kişiler, tanımadıkları bir kişiyle karşılaştıklarında, o kişiyi ait olduğu grubun özellikleri ile değerlendirirler. Bu tezin amacı, Karabük Üniversitesi'ndeki Türk öğrenciler ile Ortadoğu ve İslam Ülkeleri’nden farklı milletlerden öğrencilerin, dış grup olarak birbirlerine yönelik tutumlarının Kalıpyargı İçerikleri Modeli bağlamında araştırılması, sosyal yapısal değişkenlerin ve sosyodemografik değişkenlerin, grupların birbirlerine sosyal mesafesi ile ilişkisinin incelenmesidir. Çalışmada, Ortadoğu ve İslam Ülkelerinden gelen farklı ırklardan öğrenciler, dört grup altında incelenmiştir: Afrikalılar, Ortadoğulular, Türki Cumhuriyetleri Vatandaşları ve Uzakdoğulular. Araştırmada bilgilendirilmiş onam formu ve yaş, cinsiyet gibi demografik bilgilerin yer aldığı form dışında sınanması istenen değişkenlere ilişkin veri toplamak amacıyla sırasıyla aşağıdaki ölçekler kullanılmıştır: Kalıpyargı İçeriği Ölçeği, Sosyal Yapısal/ Bağlamsal Değişkenler Ölçeği, Sosyal Mesafe Ölçeği. Çalışmanın sonuçlarına bakıldığında, farklı milletleri yansıtan beş ayrı grubun sosyodemografik özelliklerinden en fazla üniversitedeki sınıf değişkeninin sosyal mesafedeki yakınlıkta etkili olduğu bulunmuştur. Öte yandan Türklerin göçmenlerle olan temasında, yalnızca Türki Cumhuriyetler Vatandaşlarından gelen öğrencilere yakınlık artmıştır. Diğer gruplarda herhangi bir farklılaşma görülmemiştir. Temasla ilişki bir diğer değişken ise göçmenlerle çalışma deneyimidir. Bu örneklemde çalışma deneyiminin, Ortadoğuluların Türki Cumhuriyeti Vatandaşlarına karşı yakınlıklarında ve Uzakdoğuluların Afrikalılara karşı yakınlıklarında belirleyici olduğu görülmüştür. Kalıpyargısal değerlendirmeler açısından Türklere yönelik yetkinlik ve sevecenlik algısında TCV ile diğer gruplar arasında TCV lehine bir sonuç çıkmıştır. Sosyoekonomik durum/ statü ve rekabet/ yarışmacılık gibi sosyal yapısal değişkenlerde gruplar arası farklılaşma olup olmadığı incelendiğinde ise, Türklerin misafir grupların statülerine ilişkin algılarındaki farklılaşma Ortadoğuluların aleyhine sonuç verirken; rakip algılanan grup açısından da Ortadoğuluların lehine sonuç vermektedir. Ortadoğululara yönelik kalıpyargısal değerlendirmeler incelendiğinde de Afrikalılar ve TCV’nin Ortadoğuluların yetkinliklerine ve sevecenliklerine yönelik değerlendirmeleri Türklere göre daha yüksek çıkmıştır; yine Türkler haricindeki diğer milletlerin statü algısı da Türklere göre daha yüksektir. Rekabet açısından ise TCV ile Türkler arasında bir farklılaşma tespit edilmiş, Türklerin Ortadoğululara yönelik daha yarışmacı bir tutuma sahip oldukları görülmüştür. Bu çalışmada öncelikle sosyal yapının boyutları ile kalıpyargı içerikleri ile korelasyonel ilişkileri incelenmiş, daha sonra ise sosyal bağlamsal değişkenlerin bir bütün olarak kalıpyargı içerikleri üzerindeki yordayıcılığı ve kalıpyargıların içeriklerinin sosyal mesafe üzerindeki yordayıcılığı test edilmiştir. Çalışmanın bulguları modelin hipoteziyle paralel olarak, kalıpyargı içeriklerinin sosyal yapıdan; sosyal mesafenin ise kalıpyargı içeriklerinden etkilendiğini göstermiştir.

The stereotypes about a social group are more commissioned where there is a lack of knowledge about the external group. People are encountered by a person they do not recognize with the characteristics of the group belonging to that person. The aim of this thesis is to investigate the social structural variables and sociodemographic variables in the context of stereotype content model. Students from different races from the Middle East and Islamic countries are examined under four groups: Africans, Middle Easterns, Turkic Republics and Far Easterns. The following scales were used in order to collect data on the variables that are informed, such as informed consent form and age, gender, are used in order to collect data on the variables that are included in the form of demographic information: Stereotype Content Model Scale, social structural / contextual variables scale, social distance scale. The results of the study were found to be effective in the social distance of the most university in the social distance from the sociodemographic characteristics of five separate groups reflecting different nationalities. On the other hand, it has increased proximity to students from the citizens of the Turkic Republics only on the contact with the migrants of Turkish. No differentiation was observed in other groups. The relationship with contact is another variable is the experience of working with immigrants. In this sample, the working experience was decisive in the affinity of the Middle Easterners towards the Citizens of the Turkic Republic and the affinity of the Far Easterners towards the Africans. In terms of stereotypical evaluations, a result in favor of the Turkic Republics has emerged between the Turkic Republics and other groups in the perception of competence and compassion towards Turkish. When examining whether there is a difference between groups in social structural variables such as status and competition, it is seen that the differentiation in the perceptions of the Turkish guest groups regarding the status of the guest groups gives results to the detriment of the Middle Easterners; in terms of the perceived rival group, it gives results in favor of the Middle Easterners. When the stereotypes towards the Middle Easterners are evaluated, Africans and Citizens of the Turkic Republic had higher evaluations of Middle Eastern competence and compassion than Turkish; Again, the perception of status of other nations other than Turkish is higher than that of Turkish. In terms of competition, a differentiation has been determined between the Citizens of the Turkic Republic and the Turkish, and it has been observed that the Turkish have a more competitive attitude towards the Middle Easterners. In this study, it was primarily investigated relations with the dimensions of the social structure and the correlational relations with the contents of the social structure, then the predictor of social contextual variables on the stereotype contents and also the predictor of stereotype contents on social distance. The findings of the study have shown that the contents of the patterns are affected by the social structure and social distance are affected by the stereotype contents.
Keywords: ayrımcılık; discrimination; Islamic countries; İslam ülkeleri; Kalıpyargı; kalıpyargı içeriği modeli; Middle East; Orta Doğu; önyargı; prejudice; social distance; Social structure; sosyal mesafe Stereotype; Sosyal yapı; stereotype content model