Sosyal bilgiler öğretimi uzmanları ve öğretmenlerinin gözünden “insan hakları, yurttaşlık ve demokrasi” dersine bakmak : bu dersi kim vermeli? - Hastürk, Enes (My University, 2019)
Bu araştırmada, 8. sınıf “Vatandaşlık ve Demokrasi Eğitimi” dersinin “İnsan Hakları, Yurttaşlık ve Demokrasi” dersi olarak 4. sınıfa alınmasına ilişkin Sosyal Bilgiler öğretmen ve akademisyenlerinin görüşlerini belirlemek amaçlanmıştır. Bu temel amaç çerçevesinde aşağıdaki alt amaçlar belirlenmiştir. 1.“İnsan Hakları, Yurttaşlık ve Demokrasi” dersinin ara disiplin olarak Sosyal Bilgiler dersinin kapsamında mı, yoksa bağımsız bir ders olarak mı verilmesi gerektiğine,2.İHYD dersinin hangi sınıf düzeyinde yer almasının öğrencilerin bilişsel gelişimi açısından uygun olduğuna,3.İHYD dersinde kazandırılması amaçlanan bilgi ve becerileri öğrencilere kazandırmada hangi branş öğretmeninin daha yeterli olduğuna ilişkin Sosyal Bilgiler öğretmen ve Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bölümünde görev yapan akademisyenlerin görüşlerini ortaya koymaktır.Nitel araştırma yöntemlerinden durum çalışması desenine uygun olarak düzenlenen araştırmanın çalışma grubunu 2018-2019 eğitim öğretim yılında İstanbul ilinde devlet okullarında görev yapan 26 Sosyal Bilgiler öğretmeni ile Türkiye’deki 10 farklı devlet üniversitesinin eğitim fakültelerinde görev yapan 14 akademisyen oluşturmuştur. Katılımcılar amaçlı örnekleme yolu ile seçilmiştir. Araştırmanın veri toplama aracı olarak açık uçlu sorulardan oluşan 7 soruluk öğretmen anketi ve 3 sorudan oluşan akademisyen anketi kullanılmıştır. Veri toplama araçlarından elde edilen bulgular içerik analizi yoluyla değerlendirilmiştir. Araştırma sonucunda İnsan Hakları, Yurttaşlık ve Demokrasi dersinin 8. sınıftan 4. sınıf seviyesine alınma kararı konusunda, Sosyal Bilgiler akademisyen ve öğretmenlerinin olumsuz görüşe sahip oldukları tespit edilmiştir. İHYD dersinin içeriğinde soyut kavramlar ve değerler bulunması sebebiyle 4. sınıf seviyesinde verilmesi yerine daha üst sınıflardaki öğrencilere verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. İHYD dersini vermede vatandaşlık eğitimi alan bilgisine sahip Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin daha yetkin olacağı bulgusuna ulaşılmıştır.

The aim of this research is to determines the transfer of Human Rights, Citizenship, and Democracy course from 8th to 4th from the aspect of social studies teachers and academicians. From the limits of this main aim, the sub goals are determined.To present the views of the social studies teachers and academicians working in the department of social studies teaching about; 1.Whether Human Rights, Citizenship, and Democracy course should be included in social studies an interdisciplinary or an independent course.2.Which grade of Human Rights, Citizenship, and Democracy course is appropriate for the cognitive development of students.3.Which branch teacher is more competent in providing the students with the knowledge and skills that are aimed to be acquired in the of Human Rights, Citizenship, and Democracy course. The case study research is a qualitative approach. Study group of this research consists of 26 Social Studies teachers who work at public schools in İstanbul at 2018-2019 academic year and 14 Social Studies experts (i.e., academicians) who work at Educational Science Faculty of 10 different public universities in Turkey. These participants were selected by purposive sampling method. The qualitative data were collected by using a teacher questionnaire which consists of 7 open-ended questions and expert questionnaire which consists of 3 open-ended questions. Obtained data were analyzed by content analysis technique. The result of research shows that social studies teachers and experts have negative opinion about Human Rights, Citizenship, and Democracy course which was transferred from 8th grade to 4th grade because it has so many intangible concepts and values. It should be taught at an upper grade, which is determined from the research findings. Moreover, another result of this study is that Social Studies teachers who have field knowledge of Human Rights, Citizenship, and Democracy are more competent to teach of Human Rights, Citizenship, and Democracy course.
Keywords: Citizen; Citizenship; Democracy; Demokrasi; Education; Eğitim; Human Rights; İlköğretim; İnsan Hakları; Öğrenim ve öğretim; Primary School; Social science; Sosyal bilimler; Study and teaching; Vatandaş; Vatandaşlık