Spot idrarda ölçülen karbonhidrat antijen 19-9/kreatinin düzeyinin 0-16 yaş grubunda hidronefroz ayırıcı tanısı ve böbrek hasarı tespitinde biyobelirteç olarak değerlendirilmesi: prospektif çalışma - KÜTÜKOĞLU, MEHMET UMUT; HAKLAR, GONCAGÜL; TARCAN, TUFAN; ŞEKERCİ, ÇAĞRI AKIN; YÜCEL, SELÇUK (My University, 2023)
AMAÇ: Çocuklarda hidronefroz (HN) ile ortaya çıkan üriner sistem hastalıklarının tanısında, tedavi seyrinde ve prognozunu öngörme konusunda idrarda ölçülebilen birçok biyobelirteç mevcuttur. Çalışmamızda çocuk hastalarda spot idrarda karbonhidrat antijeni 19-9 (CA 19-9)/ kreatinin düzeylerinin, HN ayırıcı tanısı ve yapılan görüntüleme tetkikleri ve bunların sonucunda böbrek hasarının tespit edilmesinin değerlendirilmesi amaçlandı. MATERYAL-METOD: Prospektif olarak yapılan çalışmamıza Nisan 2021- Aralık 2022 tarihleri arasında çocuk ürolojisi polikliniğimize başvuran üreteropelvik bileşke darlığı (ÜPBD), vezikoüreteral reflü (VUR), böbrek/üreter taşı, non-nörojenik ve nörojenik (spina bifida) alt üriner sistem disfonksiyonu (AÜSD) tanısı nedeniyle HN’si olanlar hasta grubu, başka nedenlerle başvuran ve görüntülemelerinde HN’si olmayanlar kontrol grubu olarak dahil edildi. Hastaların başvuru sırasında yaş, cinsiyet, glomerül filtrasyon hızları, spot idrarda CA 19-9 (ünite/mililitre) ve kreatinin değerleri, HN etiyolojisi, HN'si olanlarda Society for Fetal Urology (SFU) evresi, dimerkapto süksinik asit (DMSA) sintigrafisinde skar varlığı, merkapto asetil triglisin (MAG-3) sintigrafisinde diüretik yanıtlılık durumları ele alındı. BULGULAR: Çalışmaya hidronefrozu olan 168 (%42,4) çocuk hasta hidronefroz grubu olarak; 229 (%57,6) sağlıklı çocuk ise kontrol grubu olarak dahil edildi. Hidronefroz grubunun 80’i (%47,6) kız, 88’i (%52,4) erkekti ve bunların 132’si (%78) tek taraflı, 36’sı (%22) iki taraflı hidronefroza sahipti. HN’si olan hasta grubunun 41’i (%10,3) VUR, 42’si (%10,6) böbrek/üreter taşı, 52’si (%13,1) ÜPBD, 18’i (%4,5) non-nörojenik AÜSD, 19’u (%4,8) nörojenik AÜSD tanılıydı. HN varlığı risk faktörü alınarak yapılan ROC analizinde %71,4 hassasiyet ve %70,7 özgüllük oranlarında eğri altında kalan alan 0,823 (%95 güven aralığında 0,783-0,864) olup, spot idrar CA 19-9/kreatinin için eşik değer 0,59 Ünite/mililitre kreatinin (Ü/ml kre) olarak elde edildi (p=0,001). Kontrol grubunda başvuru anında spot idrar CA 19- 9/kreatinin 0,48 (0,14-1,80), hasta grubunda 0,82 (0,16-2,60) olarak ölçüldü (p=0,0001). Başvuruda SFU evre 1’de spot idrar CA 19-9/kreatinin 0,75 (0,16-2,60), evre 2’de 0,82 (0,28- 1,72), evre 3’te 0,90 (0,45-2,02), evre 4’te 1,12 Ü/ml kre (0,41-2,43) olarak ölçüldü (p=0,085). Böbrek/üreter taşı olanlarda başvuruda 0,84 Ü/ml kre (0,34-1,80), postoperatif 6.ayda 0,46 Ü/ml kre (0,23-1,52) olarak ölçüldü (p=0,001). ÜPBD olup cerrahi yapılanlarda başvuruda 0,91 Ü/ml kre (0,28-2,43), takip edilenlerde başvuruda 0,80 Ü/ml kre (0,41-2,18) olarak ölçüldü (p=0,770). ÜPBD tanılı ve sintigrafisi diüretik yanıtsızlarda 0,96 Ü/ml kre (0,28-2,43), diüretik yanıtlılarda 0,80 Ü/ml kre (0,41-2,12) olarak ölçüldü (p=0,686). VUR tanılı düşük evreli grupta başvuruda 0,87 Ü/ml kre (0,30-2,60), yüksek evreli grupta 0,80 Ü/ml kre (0,16-1,72) olarak ölçüldü (p=0,709). Böbrek parankiminde skarı olan grupta başvuruda 0,58 Ü/ml kre (0,16- 2,60), böbrek parankimi skarsız grupta oran 0,70 Ü/ml kre (0,14-2,43) olarak ölçüldü (p=0,437), (Tablo-1). SONUÇ: CA 19-9/kreatinin oranında saptanan yüksek değerler hidronefroz varlığını öngörmede, ÜPBD ve taş hastalarında operasyon sonrası gerileyen HN dereceleriyle paralel olarak oranın azalmasıyla; hidronefroz tanısında ve cerrahi yapılan grupta tedavi başarısını öngörmede önemlidir ve klinik uygulamada oldukça faydalı olabilecek potansiyele sahiptir.
Keywords: Tıp; Cerrahi Tıp Bilimleri; Üroloji; Pediatrik Üroloji; Sağlık Bilimleri; Medicine; Surgery Medicine Sciences; Urology; Pediatric Urology; Health Sciences; Klinik Tıp (MED); Klinik Tıp; ÜROLOJİ VE NEFROLOJİ; CERRAHİ; Clinical Medicine (MED); CLINICAL MEDICINE; UROLOGY & NEPHROLOGY; SURGERY; Cerrahi; Nefroloji; Surgery; Nephrology; Pediatrik Üroloji; Hidronefroz; Biyobelirteç; CA 19-9/Kreatinin