Ebu'l-Hasan El-Eş'arî'de varlık anlayışı - Durumlu, Muhammed Selim (My University, 2017)
Bu çalışmada Eş'ariyye mezhebinin kurucusu olan Ebu'l-Hasan el-Eş'arî'nin varlık ve yoklukla ilgili temel ilkeleri, varlık teorisi, atomculuk anlayışı ve bu teori çerçevesinde izah ettiği Allah-âlem ilişkisinin mâhiyeti ortaya konulmaya çalışılmıştır. Üç bölümden oluşan tezimizin birinci bölümünde varlık kavramı ve varlıkla ilgili ortaya çıkan temel problemler ele alınmış, problemin felsefî arka planının anlaşılması adına Antik Yunan felsefesindeki varlık anlayışları özetlenmeye çalışılmıştır. İkinci bölümde ise varlık probleminin kelâmla ilişkisi ve teşekkül dönemi kelâmında ele alınma süreci ele alınmış, özellikle Hicrî II. yy'ın ikinci yarısından itibaren erken dönem kelâmında ortaya çıkan varlık teorileri genel hatlarıyla özetlenmiştir. Tezin başlığıyla aynı adı taşıyan üçüncü bölümde ise Eş'arî'nin Ehl-i Sünnet akîdesini kelâm yöntemiyle temellendirmeye çalışırken esas kabul ettiği varlık ilkeleri ile teoriler ele alınmıştır. Varlık teorisinin Eş'arînin kelam sistemindeki konumu ve işlevi tespit edilmeye çalışılmış ve benimsediği cevher-araz teorisiyle teolojik görüşleri arasındaki ilişki ortaya konmuştur. Ebu'l-Hasan el-Eş'arî, Varlık, Cüz', Araz

The aim of this work was to shed light on Abû al-Hasan al-Ash'arî, founder of Ash’arî sect, explanation about the nature of Allah-Cosmos relation (affair) within his theory of existence, basic principles of existence and nonexistence and atomism understanding. This thesis is composed of three chapters. In the first chapter, the concept of existence and the basic problems about existence was addressed and also in order to express philosophical background of these problems it was tried to sum up understandings of existence in Ancient Greek Philosophy. In the second chapter, it was focused on the existence problem’s relation with kalam besides its handling during the foundation period of kalam. Furthermore the existence theories emerged in the early period of kalam especially since the second half of Hijri II. Century were tried to summarize in the general terms. In the third chapter which has same title with thesis, it was handled that existence principles and theories based on Ash’arî’s occupation trying to endorse Ahl al-Sunnah belief with kalam method. Moreover, it was examined that location and function of existence theory in Ash’arî’s kalam system and focused on relation with his theological views and cawhar-accident theory adopted by him. Hasan al-Ash'arî, Ontology, Atom, Accident
Keywords: İslam dini; Kelam