Okul öncesi dönem çocuklarının mizaçlarını ölçmeye yönelik ölçeğin geliştirilmesi : geçerlik ve güvenirlik çalışması - Boyraz, Elifnur (My University, 2025)
Erken yaşlar (0-8 yaş), hayatın temelinin oluşturulduğu bir dönemdir. Bu okul öncesi dönem, çocuğun kişiliğinin ve diğer gelişim alanlarının en hızlı olduğu dönem olarak ifade edilmektedir. Erken çocukluk döneminde çocuğun gelişim alanları desteklenirken, var olan potansiyelini en üst seviyede kullanabilmesi amaçlanmaktadır. Bu potansiyeli en üst seviyede kullanabilmek, çocuğun çevresinin çocuğa verdiği destek ile yakından ilişkilidir. Çocuğun var olan potansiyelini en iyi şekilde destekleyebilmek için, kişilik özelliklerine dair bilgilerin değerlendirilmesi önem taşır. Çocuğun mizacına dair ipuçlarının değerlendirilmesi, onun bireysel özelliklerinin daha iyi anlaşılmasına ve kendisi olabilmesine zemin hazırlar. Bu araştırmanın amacı, 60-72 aylık okul öncesi dönem çocuklarının mizaçlarını ölçen bir ölçek geliştirmektir. Bu bağlamda çalışmanın hedefi ebeveyn ve öğretmen görüşlerinin alındığı aynı zamanda çocuğa sorulan sorular yoluyla çocuğu da kapsayan bir ölçek geliştirmek ve geçerlik-güvenirlik çalışması yapmaktır. Mizaç tespitinde çocuğun çevresinde bulunan paydaşların (öğretmen ve ebeveyn) ve çocuğun görüşlerinin alınarak analiz yapılması, çocuğun mizacına dair önemli yönleri yansıtmaya yardımcı olacaktır. Ölçek geliştirme sürecinde madde havuzu oluşturulmuş, uzman görüşleri alınmış ve uygulama aşamasına geçilmiştir. Araştırma iki örneklem grubu ile yürütülmüştür. Örneklem grubu bir okul öncesi kuruma devam eden 60-72 aylık 36 çocuk ile bu çocukların ebeveynleri ve öğretmenlerinden, örneklem grubu iki okul öncesi kuruma devam eden 60-72 aylık 543 çocuk ile bu çocukların ebeveynleri ve öğretmenlerinden oluşmaktadır. Ölçeğinin yapısını belirlemek için SPSS-25 paket programından yararlanılarak açımlayıcı faktör analizi ve geçerlik-güvenirlik analizleri yapılmıştır. Yapılan geçerlik ve güvenirlik analizleri sonucunda, geliştirilen mizaç ölçeğinin öğretmen, ebeveyn ve çocuk formlarının yapı geçerliliği ve iç tutarlılığı olduğu belirlenmiştir. Ölçekler arası korelasyon analizinde öğretmen ve ebeveyn değerlendirmeleri arasında anlamlı bir ilişki bulunurken, çocuk ölçeği ile diğer ölçekler arasında daha düşük düzeyde ilişki gözlemlenmiştir.

Early childhood (ages 0–8) is considered a period during which the foundations of life are established. This preschool period is described as the phase when the child's personality and other developmental domains progress most rapidly. Supporting developmental domains in early childhood aims to help the child make the most of their existing potential. This potential is closely related to the support provided by the child's environment. To best support the child’s existing potential, it is important to consider information about their personality traits. Evaluating cues related to a child’s temperament helps to better understand their individual characteristics and provides a foundation for enabling them to be themselves. The aim of this study is to develop a scale to measure the temperament of preschool children aged 60–72 months. In this context, the objective is to develop a scale that includes both parent and teacher perspectives, as well as questions directed to the child, and to conduct validity and reliability analyses. Including the perspectives of stakeholders in the child's environment (teachers and parents) along with the child's own views in the analysis can help reflect important aspects of the child's temperament. In the scale development process, an item pool was created, expert opinions were obtained, and the implementation phase was initiated. The research was carried out with two sample groups. The first sample consisted of 36 children aged 60–72 months, along with their parents and teachers. The second sample consisted of 543 children aged 60–72 months attending two preschool institutions, along with their parents and teachers. To determine the scale’s structure, exploratory factor analysis and validity-reliability analyses were conducted using the SPSS-25 software package. As a result of these analyses, it was determined that the developed temperament scale possesses construct validity and internal consistency across the teacher, parent, and child forms. In the inter-scale correlation analysis, a significant relationship was found between teacher and parent assessments, while a lower level of correlation was observed between the child scale and the other scales.
Development of a scale to measure the temperament of preschool chıldren : a validity and reliability study
Keywords: Child development; Child psychology; Çocuk gelişimi; Çocuk psikolojisi; Education, Preschool; Eğitim, Okul öncesi; Mizaç; Okul Öncesi Dönem; Okul Öncesi Mizaç Ölçeği; Okul öncesi öğretim; Preschool Period; Preschool teaching; Preschool Temperament Scale; Temperament