Hazar Havzası’nın doğal statüsü ve Bakü-Ceyhan petrol boru hattının ekonomik değerlendirilmesi - Gayıbov, Anar (My University, 2005)
I ÖZET 20 Eylül 1994’de Azerbaycan ile Yabancı Petrol Sirketleri Konsorsiyumu (FOCC) arasında imzalanan, “Asrın Anlasması” olarak da bilinen anlasma ile Hazar Denizi’nin statüsü sorunu gündeme girdi. Statü sorununun çözümüne yönelik olumlu gelismeler kat edilirken, diger yandan kıyıdas devletler Hazar petrollerinin ihracı için alternatif güzergâhlar arayarak dünya pazarına sunulması dogrultusunda yabancı sirketler ile birlikte önemli yatırımlar yapa gelmislerdir. Bu çalısmada, Hazar Havzası’nın ekonomik yapısı ve statüsü göz önünde bulundurularak kıyıdas ve diger devletlerin bu statüye yaklasımları üzerinde durulmustur. Daha sonra Hazar petrollerinin ihracı için öngörülen alternatif güzergâhlar ve bunlardan en önemlisi olan Bakü-Ceyhan Petrol Boru Hattı ile petrolün dünya pazarına çıkarılması konusu ekonomik, sosyal ve diger etkileri ile birlikte irdelenmistir. Bunlarla birlikte bölgedeki yatırımlar ve uygulanan stratejiler ele alınarak bölgenin istikbali ve dünya piyasalarına entegrasyonu incelenmistir. Bölge ekonomisinin gelecegi açısından Hazar Denizi’nin statüsü çözüme kavusmalıdır. Bölgedeki petrollerin alternatif güzergâhlarla dünya enerji piyasalarına sunulması gerekmekte ve bu anlamda BTC önem arz etmektedir. II

Status of the Caspian Sea was launched after signing of the agreement, which is also known as an “Agreement of the Century”, on 20 September 1994, between Azerbaijan and Foreign Oil Companies Consortium (FOCC). While positive developments have been attained toward the solution of the status issue, costal states, looking for alternative ways to export Caspian oil to the world markets, have signed investment agreements with foreign companies. In this study, by emphasizing on the economical structure and status of the Caspian Basin, approaches of coastal countries and attitudes of other states to this status are examined. Alternative routes to export Caspian oil, and the Baku-Ceyhan Pipeline, the most important route that offers this oil to world markets, are investigated in terms of economical, social and other effects. Additionally, by evaluating investments and applied strategies in this region, the future and integration of this region into world markets are discussed. From the perspectives of the regional economy, the status of the Caspian Sea has to be settled. It is necessary to transfer oil from this region to the world energy markets by alternative routes and in this sense, BTC is of great importance.
Keywords: Bakü-Ceyhan Petrol Boru hattı; Hazar Havzası