Malumat gazetesi (1911) üzerine bir inceleme - Mustafayeva, Afag (My University, 2022)
XX. asır pek çok açıdan değişim çağıdır. Bütün dünyada olduğu gibi Çarlık Rusyasında da ciddi değişimler, gelişmeler oldu. Dahası, Çarlık bu yüzyılda yerini Bolşeviklere bıraktı. Çarlığı yıkıma götüren sürecin başlangıcını 1905 Rus-Japon Savaşında aramak yanlış olmaz. Milletler hapishanesi olan Çarlık Rusyasında, bu tarihten sonra ciddi kolaylıklar görülmüş, esneklikler yaşanmıştır. Bu rahatlığın izlenebildiği en önemli noktalardan biri de matbuattır. Azerbaycan matbuat tarihinin kökü çok eski olmamakla birlikte XIX. asrın ikinci yarısına dek uzanır. Bir dönem Çarlık baskısıyla peşpeşe kapanan gazete ve dergilerin neşri ancak 1905 sonrasında, büsbütün bir rahatlıkla olmasa da eskiye nazaran çok daha esnek bir ortamda, gerçekleşebilmiştir. Bu gazetelerden birisi de Malumat’tır. Gazetenin amacı, yine gazetede yapılan beyanata göre hiçbir şahsi davaya kapılmadan tamamen millet için rehber olunacak ve Müslümanların telakki ve tealisine çalışmaktır. Gazete, 2 Temmuz 1911 ile 18 Ağustos 1911 tarihleri arasında Azerbaycan’da yayımlanmıştır. Bu çalışmada Malumat gazetesinin, incelemesi yapılmış, yazar ve konu fihristi çıkarılmıştır.

In this thesis, the newspaper Malumat, which was published in Azerbaijan between July 2, 1911, and August 18, was examined and its author and subject index was published. The thesis consists of an introduction and 4 main parts. In the introduction, information about the history of the Azerbaijani press until 1911 is given. In the first part, the newspaper Malumat was examined in terms of its shape features, and content, and then the biographies of the authors in the newspaper were given. In the second part of the thesis, there is an index of Malumat newspaper according to author names and topics.
Keywords: Azerbaijani literature; Azerbaycan matbuatı Malumat newspaper; History and criticism; Malumat gazetesi; Tarih ve eleştiri; Turkish literature; Türk edebiyatı