Seyyid Ahmet El-Bedevi, tarikati ve İstanbul’da bedevilik - Baş, Derya (My University, 2006)
SEYYİD AHMED EL-BEDEVÎ, TARÎKATİ VE İSTANBUL’DA BEDEVÎLİK Milâdî 13. asırda yaşamış olan Seyyid Ahmed el-Bedevî (675/ 1276) Bedeviyye Tarîkatı’nın ‘pîr’i kabul edilir. Mısır’ın ikinci büyük tarîkati olan Bedeviyye Tarîkatı, bugün hâlen Mısır’da ve başka İslâm ülkelerinde tarîkat faaliyetlerini sürdürmektedir. Seyyid Bedevî, hâlen, Mısır ülkesinde, halkın muhayyilesinde yaşayan en canlı hâmîdir. Tezimizin birinci bölümünde, Seyyid Bedevî biyografilerinden hareketle kronolojik bir hayat hikâyesi teşekkül ettirmeye çalıştık. Tezimizin ikinci bölümü Seyyid Bedevî’nin ‘tasavvufî şahsiyeti’ne tahsîs edilmiştir. Seyyid Bedevî’nin hayâtında ve vefâtından sonra edindiği nitelemeler (lakap ve künyeleri) onun tasavvufî anlayışını yansıtan en uygun araçlar olarak göründü. Çünkü o tasavvufî görüşlerini düşünce diliyle ifâde etmeyi tercih etmemişti. Onun mîrâsı kitapları değil, yolunu sürdüren tâbîleriydi. Seyyid Bedevî’ye nisbet edilen şiirler, duâlar ve tavsiyeler bu bölümün tamamlayıcı diğer unsurları oldu. Bedeviyye tarîkatına ayırdığımız üçüncü bölümde, tarîkatın Halîfe Abdül’âl eliyle teşekkülü, Halîfe Abdül’âl’den sonra Tanta’da Zâviye-i Ahmediyye’de hilâfet sorumluluğunu yüklenen Ahmedî/ Bedevî halîfeleri, Bedeviyye’nin şûbeleri ve tarîkatin genel esasları anlatılmıştır. Tarîkat hakkındaki umûmî kanâat, ‘Beyt-i Kebîr’ olarak bilinen ilk dört şûbeye ayrılmasından, mevlid merâsimlerine kadar Seyyid Abdül’âl zamanında teşekkülünün tamamlanmış olduğudur. Tezimizin dördüncü bölümü, Bedeviyye’nin 18. yüzyıldan îtibâren İstanbul’da yürüttüğü tarîkat faaliyetlerine ayrılmıştır. Rifâiyye, Sa’diyye, gibi tarîkatların da bu yüzyılda İstanbul’da etkinlik göstermeye başlamış olmaları câlib-i dikkattir. Biz bu bölümde Bedeviyye tarîkatının İstanbul tasavvuf kültürüyle etkileşimi ve âdâb ve erkân bakımından İstanbul’da kazandığı yeni hüviyet üzerinde durmaya çalıştık. Tesbit ettiğimiz sekiz Bedevî tekkesi hakkında elde ettiğimiz bilgi ve dökümanı da bu bölümde değerlendirdik. SAYYED AHMAD AL-BADAWİ, HIS TARİQA AND ‘BADAWİYYE’ IN ISTANBUL Sayyed Ahmad al-Badawi, who lived in the 13th century, (675/ 1276) is accepted as the master of the Badawiyye order. Badawiyye order, the second largest sufi order in Egypt, still keeps on holding its activities in Egypt and other Muslim countries. Sayyed Badawi is still the most vivid master in people’s mind. In the first part of our thesis, we tried to present a chronological life story in line with the biographies of Sayyed Badawi. The second part of our thesis was allocated for Sayyed Badawi’s spiritual life. The titles that Sayyed Badawi had acquired (epithet and identity) in his life and after his demise have been seen as the most suitable tools which reflect his sufi understanding because he did not prefer to express his sufi views through the language of thoughts. His heritage was his followers not his books. Poems, prayers and recommendations ascribed to Sayyed Badawi are other supplementary elements of this part. In the third part that we allocate for the Badawiyye, the formation of the order by Caliph Abdül’âl, after Caliph Abdül’âl caliphs of Ahmadi/ Badawi who undertook the responsibility of caliphate in Tanta in Zâviye-i Ahmadiyye, branches of Badawiyye and general principles of the order. The public opinion about the order is that it was divided into the first four branches known as ‘Beyt-i Kebîr’ and its formation was concluded until the ceremonies of ‘mawlid’ during the reign of Sayyed Abdül’âl. In the fourth part of our thesis, we handled the activities of the Badawî order in Istanbul in the 18th century. It is interesting that sufi orders such as Rifaiyye, and Sa’diyye started to have activities in İstanbul in this century. In this part, we tried to dwell upon the interaction between the Badawi order and the culture of sufism in İstanbul and the new identity that it gained in terms of ‘adâb and erkân’. We also evaluated information and document that we acquired about eight ‘Badawi Tekke’s in this part.
Keywords: Bedevilik; Seyyid Ahmet El-Bedevi