İbn Kuteybe’nin ‘Uyunül-Ahbar'ı - Yıldırım, Ferda (My University, 2022)
İlk dönem İslâm âlimlerinden olan İbn Kuteybe (ö. 276/ 889) tefsir, hadis, kelam, tarih, dil ve edebiyat alanında te’lif ettiği eserleriyle yaşadığı dönemin önemli meselelerine değinmiş, bu meseleler hakkındaki ihtilafları gidermeye çalışmıştır. Araştırmamızda amacımız, İbn Kuteybe’nin, daha çok edep/ ahlâk ve kültüre dair ‘Uyûnü’l-ahbâr adlı eserinin incelenmesi ve bu inceleme sonunda İbn Kuteybe’nin yaşadığı asra kadar olan zaman dilimine ait İslâm dünyasının siyasî, idarî, askerî, ilmî, sosyal ve kültürel hayata ait bilgilerinin tespiti ve değerlendirilmesidir. Böylelikle ‘Uyûnü’l-ahbâr’ın İslâm tarihindeki yerinin tespiti hedeflenmektedir. Araştırmamız neticesinde onun ‘Uyûnü’l-ahbâr’ı ele aldığı zaman diliminin; hicrî ilk üç yüzyılın özellikle de yaşadığı Abbâsî toplumunun kültürel hayatının birçok yönünü ihtiva ettiğini görmekteyiz. Eser bu özelliğiyle ele aldığı dönemin aynası niteliğinde değerlendirilmelidir. Önemli kültür birikimine sahip olan müellif eserinde birçok kaynak kullanarak eserini zenginleştirmiştir. Araştırmamızda eserin kaynakları tespit edilmiş özellikle yabancı kültürlere ait kaynakların tespiti üzerinde durularak bu kültürlerin bir değerlendirilmesi yapılmıştır.

‘Uyûn al-akhbâr of Ibn Quteybe One of the early Islamic scholars Ibn Quteybe (d. 276/ 889) touched upon the important issues of his time through the works he compiled in the fields of tafsir, hadith, theology, history, language and literature, and tried to resolve the conflicts about these issues. Our aim in this research is to analyze Ibn Qutayba’s ‘Uyûn al-akhbâr, a book focused mainly on adab/ ahlaq and culture, and to work out the political, governmental, military, scholarly, social, and cultural life of the Islamic world in the period reaching Ibn Qutayba’s era. In this way, it is aimed to locate ‘Uyûn al-akhbâr’s place in Islamic history. Our research shows that the time period in which ‘Uyûn al-akhbâr was written mirrors the cultural life carried in hijri third century, especially of the Abbasid society. Accordingly, this piece is accepted to be a reflection of the time it was written in. The author, who has an important cultural background, enriched his work by using many sources in his work. In our research, the sources of the work have been determined, especially focusing on the determination of the sources of foreign cultures has been made an evaluation of these cultures.
Keywords: ‘Uyûn al-akhbâr; Abbasid; Foreign Culture; History; Ibn Quteybe; Islam; Islamic History; İslam; Tarih