Küresel kent olma süreci ve İstanbul'a yönelik turizm politikaları - Sarsılmaz, Sıracettin (My University, 2020)
ÖZETKÜRESEL KENT OLMA SÜRECİ VE İSTANBUL'A YÖNELİK TURİZM POLİTİKALARIKüresel kentler, birçok alanda olduğu gibi turizm konusunda da diğer kentlere göre daha ön plana çıkmaktadırlar. Türkiye’de de küresel kent olmaya aday şehirlerin başında İstanbul gelmektedir. Bu tez çalışmasında İstanbul’a gelen yabancı turist sayısındaki hem nicel hem de nitel değişim, gelen turistlerin milliyetleri de göz önünde bulundurularak dünya, Avrupa ve Türkiye ortalamalarıyla karşılaştırmalı bir şekilde analiz edilmiştir. Çeşitli uluslararası ve ulusal kurumlar tarafından sağlanan istatistiklere ve konuyla ilgili kamu kurumları ve özel sektör temsilcileriyle yapılan mülakatlara dayanan bu çalışmada, turizm politikalarına yön veren gerek merkezi ve yerel yönetimler gerek turizm sektörü içinde faaliyet gösteren çeşitli aktörlerin politikaları ve stratejileri de ele alınmıştır.Türkiye’de yabancı turist sayısındaki artış oranı son sekiz yılda dünya ve Avrupa ortalamalarının altına düşerken, İstanbul için artmış bulunmaktadır. Bununla birlikte yabancı turist sayılarındaki artışlar kişi başı gelir seviyesi yüksek, kültürel, çevresel ve daha birçok alanda bilinçli ve duyarlı turistleri tanımlamak için kullanılan nitelikli turist alanına yansımamış ve nitelikli turist sayılarının toplam yabancı turist sayılarına oranları son yıllarda genel olarak Türkiye özel olarak da İstanbul için düşüş göstermiştir. Nitelikli turistlerin yerini ise özellikle son yıllarda ciddi artış gösteren Ortadoğu ve Bağımsız Devletler Topluluğu (BDT) ülkelerinden gelen turistler almıştır. Yabancı turist profilinde yaşanan bu değişim turistlere yönelik hazırlanan çeşitli tur paketlerine de yansımıştır. Tez kapsamında incelenen 1980-2018 arası dönemde merkezi ve yerel yönetimler tarafından İstanbul için bütünlükçü bir turizm politikası geliştirilememesi, yabancı turist profilinde görülen değişimin olabilecek katkılarının da yansımamasına neden olmuştur. Bütün bunların sonucu olarak, tarihi, kültürel ve ekonomik birikimiyle turizm alanında büyük avantajlara sahip olan İstanbul’da turizm çeşitliği ve buna bağlı olarak da turistlerin profilinde görülebilecek çeşitlilik son derece sınırlı kalmıştır.İÇİNDEKİLERÖNSÖZiiiÖZETivABSTRACTviİÇİNDEKİLERviiiGRAFİKLERxiiTABLOLARxviKISALTMALARxix1.GİRİŞ11.1.TURİZM81.2.TURİST131.3.YABANCI TURİST142.TÜRKİYE VE İSTANBUL TURİZM POLİTİKALARI152.1.TÜRKİYE TURİZM POLİTİKALARI152.1.1.Beş Yıllık Kalkınma Planlarında Türkiye Turizmi152.1.2.Hükümet Programlarında Türkiye Turizmi222.1.3.Cumhurbaşkanlığı Programlarında Türkiye Turizmi302.1.4.Türkiye Turizm Stratejisi (2023)’te Türkiye Turizmi322.2.İSTANBUL TURİZM POLİTİKALARI332.2.1.Beş Yıllık Kalkınma Planlarında İstanbul Turizmi332.2.2.Hükümet Programlarında İstanbul Turizmi342.2.3.Cumhurbaşkanlığı Programlarında İstanbul Turizmi342.2.4.İBB Çalışmalarında İstanbul Turizmi352.2.4.1.İBB Stratejik Planlarında İstanbul Turizmi352.2.4.2.İstanbul Turizmine İlişkin İBB Yöneticileriyle Yapılan Mülakatlar522.2.5.Türkiye Turizm Stratejisi (2023)’te İstanbul Turizmi572.2.6.İSTKA Çalışmalarında İstanbul Turizmi582.2.7.Howtoistanbul613.TÜRKİYE VE DÜNYA YABANCI TURİST İSTATİSTİKLERİ653.1.DÜNYA YABANCI TURİST İSTATİSTİKLERİ653.1.1.Birinci Dönem (1980 - 1990)663.1.2.İkinci Dönem (1990 - 2000)713.1.3.Üçüncü Dönem (2000 - 2010)763.1.4.Dördüncü Dönem (2010 - 2018)803.2.TÜRKİYE YABANCI TURİST İSTATİSTİKLERİ853.2.1.Birinci Dönem (1980 - 1990)853.2.2.İkinci Dönem (1990 - 2000)893.2.3.Üçüncü Dönem (2000-2010)913.2.4.Dördüncü Dönem (2010-2018)944.İSTANBUL’DA TURİZM ÇEŞİTLİLİĞİ984.1İSTANBUL’DA KÜLTÜR TURİZMİ984.2.İSTANBUL’DA SPOR ORGANİZASYONLARI TURİZMİ1064.3.İSTANBUL KRUVAZİYER TURİZMİ1124.4.İSTANBUL’DA KONGRE VE FUAR TURİZMİ1194.4.1.Kongre Turizmi1204.4.1.1.İstanbul’da Düzenlenen Önemli Kongre ve Toplantılar1274.4.2.Fuar Turizmi1314.4.2.1.İstanbul’da Yer alan Fuar Alanları1334.5.İSTANBUL’DA SİNEMA TURİZMİ1344.5.1.İstanbul’da Yerli Film ve Diziler1364.5.2.İstanbul’da Yabancı Film ve Diziler1444.6.İSTANBUL’DA EUROVİSİON TURİZMİ1495.İSTANBUL YABANCI TURİST İSTATİSTİKLERİ1525.1.BİRİNCİ DÖNEM (1980-1990)1525.2.İKİNCİ DÖNEM (1990-2000)1555.3.ÜÇÜNCÜ DÖNEM (2000-2010)1575.4.DÖRDÜNCÜ DÖNEM (2010-2018)1596.TÜRKİYE VE İSTANBUL’A GELEN YABANCI TURİSTLERİN GELDİKLERİ BÖLGELERE VE ÜLKELERE GÖRE DAĞILIMI1636.1.TÜRKİYE’YE GELEN YABANCI TURİSTLERİN GELDİKLERİ BÖLGELERE VE ÜLKELERE GÖRE DAĞILIMI1656.1.1.Birinci Dönem (1980 - 1990)1656.1.2.İkinci Dönem (1990 - 2000)1696.1.3.Üçüncü Dönem (2000 - 2010)1726.1.4.Dördüncü Dönem (2010 - 2018)1756.2 İSTANBUL’A GELEN YABANCI TURİSTLERİN GELDİKLERİ BÖLGELERE VE ÜLKELERE GÖRE DAĞILIMI1786.2.1. Birinci Dönem (1980 - 1990)1796.2.2. İkinci Dönem (1990 - 2000)1796.2.3. Üçüncü Dönem (2000 - 2010)1826.2.4. Dördüncü Dönem (2010 - 2018)1857.İSTANBUL’DA TURİST REHBERLİĞİ VE TUR ROTALARI1897.1.İSTANBUL’DA TURİST REHBERLİĞİ1897.2.İSTANBUL’DA TUR ROTALARI1977.2.1.İstanbul’a Gelen Turistlerin Geldikleri Bölgelere Göre Tur Rotaları2027.2.2.Bir Turizm Acentesinden Örnek İstanbul Tur Rotası Tanıtımı2098.İSTABUL TURİZMİNİN VE TURİZM POTANSİYELİNİN KÜRESEL KENTLER EKSENİNDE DEĞERLENDRİLMESİ2118.1.İSTANBUL KÜRESEL KENT ENDEKSİ2188.2.İSTANBUL ve BATI2228.3.EY İSTANBUL SEN NERELİSİN2249.SONUÇ23110.KAYNAKÇA253

ABSTRACTGlobal cities tend to thrive in tourism as well as other aspects compared to other cities. In Turkey, Istanbul is among the top contenders to be a global city. This thesis will analyse the influx of foreign tourists to Istanbul both qualitatively and quantitively. The nationalities of tourists that come to Istanbul will be compared to Turkey, Europe and the World. The statistics derived from many national and international foundations will be used to analyse the politics of tourism as well as examining the strategies of many leaders within the tourism industry.While the amount of tourism to Turkey has been declining in comparison to Europe and the rest of the World in the last eight years, Istanbul has seen a steady increase. Quality of tourists in regards to their incomes, education and background has seen a decrease for Istanbul over the years however there has been an increase in tourists from the Middle-East and Independant State countries to make up for this decline. The overall change in the profile of visiting tourists has also reflected on the tourism sector and the tour packages available. The political tourism industry analysed in the thesis that covers the periods of 1980 to 2018 has mirrored upon the change in the profile of the visiting foreign tourists. As a result of this despite being a significant historical, cultural and economic city, Istanbul has been limited in the profile of tourists that have visited. CONTENTSForeword iiiSUMMARY ivSUMMARY viTABLE OF CONTENTS viiiGraphics xiiTABLES xviAbbreviations xix1. INTRODUCTION 1.1.1. TOURISM 81.2. TOURIST 131.3. FOREIGN TOURIST 142. ISTANBUL TURKEY AND TOURISM POLICY 152.1. TURKISH TOURISM POLICY 152.1.1. Tourism in Turkey's Five Year Development Plan 152.1.2. Turkey Tourism in Government Program 222.1.3. Tourism in Turkey Presidential Program 302.1.4. Turkey's Tourism Strategy (2023) 32 Turkey Tourism2.2. ISTANBUL TOURISM POLICIES 332.2.1. Istanbul Tourism in Five-Year Development Plans 332.2.2. Istanbul Tourism in Government Programs 342.2.3. Istanbul Tourism in Presidential Programs 342.2.4. Istanbul Tourism in IMM Studies 352.2.4.1. Istanbul Tourism in IMM Strategic Plans 352.2.4.2. Interviews with IMM Managers on Istanbul Tourism 522.2.5. Turkey's Tourism Strategy (2023) 57 t Istanbul tourism2.2.6. Istanbul Tourism in İSTKA Studies 582.2.7. Howtoistanbul 613. FOREIGN TOURISTS IN TURKEY AND THE WORLD STATISTICS 653.1. WORLD FOREIGN TOURIST STATISTICS 653.1.1. First Term (1980 - 1990) 663.1.2. Second Term (1990 - 2000) 713.1.3. Third Term (2000-2010) 763.1.4. Fourth Term (2010-2018) 803.2. TURKISH FOREIGN TOURIST STATISTICS 853.2.1. First Term (1980 - 1990) 853.2.2. Second Term (1990 - 2000) 893.2.3. Third Term (2000-2010) 913.2.4. Fourth Term (2010-2018) 944. TOURISM DIVERSITY IN ISTANBUL 984.1 CULTURAL TOURISM IN ISTANBUL 984.2. SPORTS ORGANIZATION TOURISM IN ISTANBUL 1064.3. ISTANBUL CRUISE TOURISM 1124.4. CONGRESS AND FAIR TOURISM IN ISTANBUL 1194.4.1. Congress Tourism 1204.4.1.1. Important Congresses and Meetings Held in Istanbul 1274.4.2. Fair Tourism 1314.4.2.1. Fair Areas in Istanbul 1334.5. CINEMA TOURISM IN ISTANBUL 1344.5.1. Turkish Movies and Series in Istanbul 1364.5.2. Foreign Movies and TV Series 1444.6. EUROVISION TOURISM IN ISTANBUL 1495. ISTANBUL FOREIGN TOURIST STATISTICS 1525.1. FIRST SEMESTER (1980-1990) 1525.2. SECOND SEMESTER (1990-2000) 1555.3. THIRD SEMESTER (2000-2010) 1575.4. FOURTH SEMESTER (2010-2018) 1596. FROM ISTANBUL TURKEY AND DISTRIBUTION ACCORDING TO COUNTRIES AND REGIONS REACHED 163 FOREIGN TOURISTS6.1. BREAKDOWN OF COUNTRIES AND REGIONS REACHED FROM TURKISH FOREIGN TOURISTS 1656.1.1. First Term (1980 - 1990) 1656.1.2. Second Term (1990 - 2000) 1696.1.3. Third Term (2000 - 2010) 1726.1.4. Fourth Term (2010 - 2018) 1756.2 DISTRIBUTION OF FOREIGN TOURISTS ARRIVING IN ISTANBUL BY REGIONS AND COUNTRIES 1786.2.1. First Term (1980 - 1990) 1796.2.2. Second Term (1990 - 2000) 1796.2.3. Third Term (2000 - 2010) 1826.2.4. Fourth Term (2010 - 2018) 1857. TOURIST GUIDANCE AND TOUR ROUTES IN ISTANBUL 1897.1. TOURIST GUIDANCE IN ISTANBUL 1897.2. TOUR ROUTES IN ISTANBUL 1977.2.1. Tour Routes According to the Region Where Tourists Arrive in Istanbul 2027.2.2. Introducing an Exemplary Istanbul Tour Route from a Tourism Agency 2098. EVALUATION OF BOTH TOURISM AND TOURISM POTENTIAL IN THE AXIAL CITY AXIS 2118.1. ISTANBUL GLOBAL CITY INDEX 2188.2. ISTANBUL and WEST 2228.3. EY İSTANBUL WHERE ARE YOU 2249. Conclusions 23110. REFERENCES 253
Keywords: culture; Istanbul; international Visitor; İstanbul; Kent politikası; Kentleşme; Kültür; Küreselleşme; Local government; Milliyet Globalization; nationality; tourism; Tourism and city planning; Turizm Politikaları; Turizm ve kent planlama; Urban policy; Urbanization; Yabancı Turist; Yerel yönetim