An evaluaiton on the potential of manipulation in Neuromarketing methods within the framework of Islamic Marketing - Mülayim, Muhammed Şakir (My University, 2025)
Nöropazarlama yöntemlerinde manipülasyon potansiyeli üzerine islami pazarlama çerçevesinde bir değerlendirme Ticari rekabetin yoğun olduğu modern ekonomik düzende firmalar, varlıklarını sürdürebilmek ve kârlılıklarını artırabilmek adına yeni stratejiler geliştirmektedir. Bu durum pazarlama alanında da görülmekte, geleneksel yöntemlerin tüketici kararlarını açıklamada yetersiz kaldığı tartışılmaktadır. Son yıllarda pazarlama disiplininde öne çıkan gelişmelerden biri, nörobilimsel araçların pazarlama araştırmalarına uygulanmasıdır. Nöropazarlama olarak adlandırılan bu alan gittikçe rağbet görmekte, ancak beraberinde birtakım etik sorun potansiyelleri gündeme gelmektedir. Öte yandan İslam iktisadına dayalı bir anlayış olarak gelişen İslami pazarlama da son dönemde dikkat çeken alternatif bir yaklaşım sunmaktadır. Tezde, modern ekonominin felsefi temelleri ve nöroekonominin gelişim süreci üzerinden disiplinler arası bir zemin kurulmuş; ardından nöropazarlamanın ortaya çıkışı ve etik tartışmalar ele alınmıştır. Sonrasında ise nöropazarlama tekniklerinin sunduğu imkânlarla birlikte manipülasyon potansiyeli incelenmekte ve İslami ilkeler çerçevesinde değerlendirilmektedir. Çalışma, niteliksel araştırma yaklaşımına dayalı olarak kavramsal ve karşılaştırmalı analiz yöntemlerini kullanmaktadır. Belgesel tarama yoluyla elde edilen veriler, eleştirel bir bakış açısıyla değerlendirilmiştir. Bu çerçevede elde edilen bulgular, nöropazarlamanın doğru ve şeffaf sınırlar içinde kullanıldığında pazarlama etkinliğini artırabileceğini, ancak etik sınırların ihlali halinde birey iradesini zayıflatma riski taşıdığını göstermektedir. Öte yandan değer merkezli yapısıyla İslami pazarlama, nöropazarlama yöntemlerinde manipülasyon ihtimaline karşı dengeleyici bir mekanizma sunmaktadır.

An evaluaiton on the potential of manipulation in Neuromarketing methods within the framework of Islamic Marketing In a modern economic order characterized by intense commercial competition, firms develop new strategies to sustain their existence and increase profitability. This tendency is also evident in marketing, where there is ongoing debate that traditional methods are inadequate for explaining consumer decisions. One of the prominent developments in recent years has been the application of neuroscientific tools to marketing research. This emerging field, known as neuromarketing, has been gaining increasing attention; however, it also raises a number of potential ethical issues. Meanwhile, Islamic marketing, emerging as an approach grounded in Islamic economics, has recently drawn attention as a noteworthy alternative. In the thesis, an interdisciplinary foundation is established by engaging the philosophical foundations of the modern economy and the development of neuroeconomics; the emergence of neuromarketing and the attendant ethical debates are then addressed. Subsequently, the opportunities offered by neuromarketing techniques, along with their potential for manipulation, are examined and evaluated within the framework of Islamic principles. Grounded in a qualitative research approach, the study employs conceptual and comparative analysis. Data obtained through document analysis are evaluated from a critical perspective. Against this backdrop, the findings indicate that neuromarketing, when used within clear and transparent limits, can enhance marketing effectiveness; however, if ethical boundaries are breached, it carries the risk of weakening individual agency. Conversely, with its value-centered structure, Islamic marketing offers a counterbalancing mechanism against the prospect of manipulation in neuromarketing methods.
Nöropazarlama yöntemlerinde manipülasyon potansiyeli üzerine islami pazarlama çerçevesinde bir değerlendirme
Keywords: Consumption; Dini yönleri; Economics; Ekonomi; Islam; Islamic Marketing; İslam; İslam Ekonomisi; İslami Pazarlama; Manipulation; Manipülasyon; Marketing; Neuromarketing; Nöropazarlama; Pazarlama; Religious aspects; Tüketim Islamic Economics