Beyhakî'nin Şuabü'l-İman adlı eserindeki hadisler çerçevesinde imanın yapısı - Türkben Özyürek, Tezcan (My University, 2021)
Hz. Peygamber, imanın mâhiyeti ile ilgili bilgiler veren pek çok hadis îrâd buyurmuştur. Onlardan biri, imanın çeşitli şubelerden ve öğelerden oluştuğunu anlatan şuabü’l-iman hadîsidir. Söz konusu hadis, hicrî üçüncü asırda gerek Kütüb-i sitte içerisindeki iman bölümlerinde gerekse o dönemde ve daha sonraki asırlarda müstakil olarak te’lif edilmiş olan Kitâbü’l-iman’larda nakledilegelmiştir. Hadis kitaplarının tasnifinin büyük ölçüde tamamlanmasının ardından muhaddisler başka te’lif türlerine yönelmesinin neticesinde şuabu’l-iman hadîsi Kitâbü’liman’larda liste halinde verilerek şerh edilirken diğer yandan müstakil olarak yazılan Şuabü’l-iman adlı eserlerin başlıca konusunu teşkil etmiştir. “Beyhakî’nin Şuabü’l-iman Adlı Eserindeki Hadisler Çerçevesinde İmanın Yapısı” adlı bu çalışma eserin te’lif amacı olan bu hadis ile eserde imanla irtibatlandırılan konularla ilgili diğer hadislerden hareketle imanın yapısını incelemektedir. Araştırmanın hedefi imanın şubeleri hadîsinden hareketle imanın yapısını oluşturan unsurların neler olduğunu, imanın inanç, ibadet ve ahlâkla olan ilişkisini Beyhakî’nin eseri üzerinden ortaya koymaktır. Üç bölümden oluşan çalışmanın başlangıcında imanın tanımı ve iman konusunda öne çıkan hususlar üzerinde durulmuştur. Hadis musannefatındaki Kitâbü’l-iman eserleri müelliflerin iman anlayışını tespit etmek amacıyla incelenmiştir. Öncelikle Kütüb-i sitte’deki iman bölümleri daha sonra müstakil olarak yazılmış olan meşhur ve mütedâvil Kitâbü’l-iman’lar ele alınmıştır. Gerek müstakil ve gerekse bölüm halinde yazılmış olan Kitâbü’l-iman’ların muhtevâlarının araştırılması Şuabü’l-iman eserleriyle olan ilişkilerini tespit etmek amacıyla gerekli görülmüştür. İkinci Bölüm’de Şuabü’l-iman eserlerinin yazılmasına vesile olan imanın şubeleri hadisi üzerinde durulduktan sonra hadisi açıklamak üzere farklı asır ve coğrafyalarda Arapça ve Türkçe’de te’lif edilmiş olan Şuabü’l-iman edebiyatı incelenmiştir. Günümüze ulaşan Şuabü’l-iman eserlerinin muhtevâları hakkında bilgi verilmiştir. En kapsamlı ve en meşhur Şuabü’l-iman eseri olan Beyhakî’nin elCâmi’u li şuabi’l-iman’ı tanıtılmış, kitabın zellikleri, üzerine yazılan çalışmalar belirtilmiş, diğer Şuabü’l-iman’larla mukayesesi yapılmış ve bu eserlerdeki müşterek iman şubeleri ortaya konulmuştur. Üçüncü Bölüm’de Beyhakî’nin tespit ettiği iman şubeleri teker teker incelenerek konuları imanla irtibatlandırmada delil olarak kullandığı hadisler tespit edilmiştir. Müellifin konu başlıkları sıralamasına uyulmuş, onun tasnifine sadık kalınmıştır. Ancak üst başlıklar tarafımızdan oluşturularak müellifin imanın şubelerini sıralamadaki mantığı ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Konuların işleyişinde delil olarak kullanılan âyet-i kerîmeler ele alınmakla beraber özellikle Beyhakî’nin naklettiği hadisler tahlil edilmeye çalışılmıştır. Bu tezde örnek olarak belirlenen Beyhakî’nin Şuabü’l-iman’ında, imanın yapısının yetmiş yedi şube halinde açıklanarak âyet ve hadislerle temellendirilmesinin başlıca sebebinin imanda inanç, ibadet ve ahlâk bütünlüğünü vurgulamak olduğu görülmüştür. Ayrıca imanın ferdî boyutunun yanında toplumsal boyutuyla ilgili hususlarının da önemli bir alanı kapsadığı ortaya çıkmıştır. Diğer yandan iman konusundaki görüşlerin ortaya konulmasında âyetlerin yanında hadislerin de başlıca başvuru kaynağı oldukları tespit edilmiştir.

The Prophet Mohammad (peace be upon him) has declared many hadiths that gave information about the nature of faith. One of them is the hadith of shuabu'l-iman, which tells that faith consists of various units and elements. The hadith in question has been reported both in the faith sections in the Kutub as-sitta in the third century and in the Kitâb al-iman, which was described separately in that period and in the following centuries. Following the completion of the classification of the hadith books to a great extent, as a result of the muhaddith turning to other types of prophecies, the hadith of shuabu'l-iman was given as a list in the Kitâbu’l-iman, on the other hand, it constituted the main subject of the works named Shuabu'l-iman. This study titled “The Structure of Faith According to the Ahadiths in Shuabu'l-iman Written by Beyhaqi” examines the structure of faith based on this ahadith, which is the prophetic purpose of the work, and other ahadiths related to the subjects associated with faith in the work. The aim of the research is to reveal the elements that constitute the structure of faith based on the hadith of the branches of faith, and the relationship of faith with belief, worship and morality through the work of Beyhaqî.At the beginning of the study, which consists of three parts, the definition of faith and prominent issues about faith are emphasized. In the first chapter, the works of iman in the title of hadith were examined in order to determine the understanding of faith of the authors. First of all, the famous and devout Kitâbu'liman, whose parts of faith in the Kutub as-Sitta were written separately and later, were discussed. Investigating the contents of the Kitâbu'l-iman, both individually and in chapters, was deemed necessary in order to determine their relationship with the works of Shuabu'l-iman. In the second chapter, after focusing on the hadith of the branches of faith that are instrumental in the writing of the works of Shuabu'liman, the literature of Shuabu'l-iman, which has been described in Arabic and Turkish in different centuries and geographies, was examined. Information was given about the contents of the works of Shuabu'l-iman that reached today. The most comprehensive and famous work of Shuabu'l-iman, Beyhakî's el-Jâmi'u li Shuabi'l-iman was introduced, the features of the book, the studies written on it, the comparison with the other Shuabu'l-iman and the common work in these works branches of faith have been revealed. In the third chapter, the branches of faith identified by Bayhaqi were examined one by one and the hadiths that we used as evidence to connect the subjects with faith were determined. The order of the author's subject titles was followed and his classification was adhered to. However, by creating the top titles, we tried to reveal the author's logic in ordering the branches of faith. Although the verses used as evidence in the operation of the subjects are discussed, especially the hadiths reported by Beyhaqi have been tried to be analyzed. It is seen that the main reason for explaining the structure of faith in seventy-seven units in the Shuabu'l-iman of Bayhaqi, which is determined as an example in this thesis, is to emphasize the integrity of belief, worship and morality in faith. In addition, it has been revealed that the issues related to the social dimension of faith as well as the individual dimension cover an important area. On the other hand, it has been determined that hadiths as well as verses are the main source of reference in revealing the views on faith.
The structure of faith according to the ahadith in Shuabu'l-İman written by Beyhaqi
Keywords: Hadis; HadisImanBeyhakiKitabu'l-iman Şuabü’l-iman HadithImanBeyhaqiShuabu'l-imanKitabu'l-iman; Hadith