Yeşil Devlet kavramı ve Türkiye'deki yenilenebilir enerji politikası - Kutlu, Kutay (My University, 2020)
“Yeşil devlet” veya “çevreci devlet” gibi kavramsallaştırmalar ekseninde gelişenakademik çalışmalar, devletlerin 1970’lerden itibaren çevre alanındaki kurumsalgelişiminden hareketle, çevre sorunlarının önlenmesinde etkin bir rol oynayabileceğinisavunmaktadır. Bu bağlamda, devletlerin bir yandan normatif anlamda ekonomikfaaliyetlerin muhtemel çevresel etkilerini gözeten katılımcı politikalar geliştirmesi, diğeryandan çevresel etkilerinin daha az olduğu kabul edilen yenilenebilir enerjikaynaklarının kullanımını teşvik etmesi, yeşilleşme göstergeleri olarak ön planaçıkartılmaktadır. Buna karşılık, bazı çalışmalar ise modern devletlerin gerçek anlamdayeşil bir nitelik kazanamayacağını, akademik yazında yeşilleşme göstergesi olaraksunulan önlemlerin aslında çevre sorunlarının önlenmesi değil, en iyi ihtimalle mekânsalveya zamansal anlamda ötelenmesinden ibaret bulunduğunu öne sürmektedir.Bu çalışma, yukarıda anılan farklı bakış açılarından yola çıkarak devletlerin gerçekanlamda yeşil bir karaktere kavuşamayacağını, çevre ve yenilenebilir enerjipolitikalarının aslında meşruiyet temini, enerji arzının çeşitlendirilmesi ve yeni sermayebirikimi alanlarının oluşturulması gibi işlevlere hizmet ettiğini savunmaktadır. Ayrıca,Türkiye’de izlenen çevre ve enerji politikaları göz önünde bulundurulduğunda devletinyeşilleşme yönünde bir dönüşümden geçmediğini tartışmaktadır. Devletin hegemonik birkalkınma ideolojisi doğrultusunda politikalar geliştirdiği, mekanı yurttaşların rızasınıtemin etmeye dönük dağıtıcı mekanizmalar uygulamak ve sermaye birikimine olanaktanımak kaygılarıyla yönettiğini ortaya koymaktadır. Devletin yenilenebilir enerjipolitikalarında temiz enerji üretmek kaygısından ziyade, enerjide dışa bağımlılığıazaltmak ve bu alandaki uluslararası mali desteğin oluşturduğu elverişli ekonomikkoşullardan istifade etmek amaçlarının baskın konumda olduğunu savunmaktadır. Bukapsamda, Aydın ilindeki jeotermal enerji santrali projelerine dair yürütülen bir sahaaraştırmasından da faydalanarak Türkiye’deki yenilenebilir enerji politikasının katılımcıve çevreci değil, dışlayıcı ve neoliberal niteliklere sahip olduğunu vurgulamaktadır.Ayrıca, devletin jeotermal enerji santrallerinin etkileri ile ilgili denetimlerin yapılması,bilgilerin toplanması veya paylaşılması bağlamında sergilediği eylemsizlikle bu konudabelirsizliği egemen kıldığı ve böylelikle projelere dönük muhalefeti güçleştirdiğinisavunmaktadır. Devletin gri alanlar yaratarak enerji politikasını sürdürmesindenhareketle, Türkiye’de devletin durumunu betimlemek üzere “yeşil devlet” yerine gridevlet nitelemesini önermektedir.

The scholarly works developing around the concepts such as “green state” or“environmental state” argue that the states might assume an effective role in preventionof environmental problems, based on the institutional developments they have achievedsince the 1970s. In this context, the development of participatory policies with due regardof possible environmental impacts of economic activities in the normative sense on theone hand, and incentivization of use of renewable energy resources that are assumed tohave lesser environmental impacts on the other by the states are regarded as indicatorsof greening of the states. However, some scholarly works claim that the modern statescannot acquire a genuinely green quality, and that the measures cited as greeningindicators in academic literature are in fact confined to spatial or temporal displacementof environmental problems rather than their prevention.Based on the abovementioned different perspectives, this study argues that the statescannot obtain a genuinely green character, and that the environmental and renewableenergy policies in fact serve the functions such as diversification of energy supply, andconstitution of new fields of capital accumulation. Moreover, it argues that the state inTurkey is not undergoing a transformation towards greening, bearing in mind theenvironmental as well as energy policies pursued in the country. It demonstrates that thestate develops policies in line with a hegemonic development policy, governing the spacewith concerns oriented around distributive mechanisms for obtaining the consent ofcitizens, and providing opportunities for capital accumulation. It defends that thedominant objective underlying the state’s renewable energy policies is reduction of thedependency on energy imports, as well as benefitting from the convenient economicconditions generated through the international financial support offered in this field,rather than production of clean energy. In this scope, it stresses that the renewable energypolicy in Turkey has exclusionary and neoliberal, instead of participatory andenvironmentalist characters, benefiting from a field research on the geothermal powerplant projects in Aydin province. Moreover, it discusses that the state renders opposingthe geothermal projects difficult by allowing the reigning of obscurity in this field throughits inaction in the context of conducting of inspections, as well as collection and sharingof information on the impacts of geothermal power plants. Based on the fact that the statesustains its energy policy through the creation of gray zones, it proposes the qualificationof gray state instead of “green state” towards describing the situation of the state inTurkey.
Keywords: Çevre Politikası; Çevreci Devlet; Environmental State; Geothermal Energy; Green State; International relations; Jeotermal Enerji; Political science; Renewable energy sources; RenewableEnergy; Siyasal bilim; Turkey; Türkiye; Türkiye Environmental Politics; Uluslararası ilişkiler; Yenilenebilir Enerji; Yenilenebilir enerji kaynakları; Yeşil Devlet