Köprülüzâde Abdullah Paşa’nın “el-İfâdetü’l-mukni‘a fî kırâ’âti’l-e’immeti’l-erba‘a” isimli eserinin tahkîk ve tahlîli - Türkmen, Kübra (My University, 2024)
Bu çalışmanın amacı şâz kıraatler alanında Köprülüzâde Ebû Nâile Abdullah Paşa’nın kaleme aldığı el-İfâdetü’l-mukni‘a fî kırâ’âti’l-e’immeti’l-erba‘a isimli eserin tanıtımı, tahlîli ve tahkîkidir. Müellif Abdullah Paşa, İbn Muhaysın el-Mekkî, A‘meş el-Kûfî, Hasan-ı Basrî ve Yahyâ el-Yezîdî kıraatlerini bu kapsamda ele alarak tanıtmış ve değerlendirmiştir. Çalışma üç bölüm olarak planlanmıştır. Birinci bölümde kıraat ilmi ile ilgili genel bilgilere yer verildikten sonra şâz kıraatler başlığı altında, şâz kıraatlerin kavramsal süreci, hükmü, Kur’an’dan sayılıp sayılmamaları, şâz kıraat imamları, şâz kıraatlere dair eserler, şâz kıraatlerin genel özellikleri, kırâat-ı aşereden ayrılan vecihleri ve Osmanlı döneminde müfredatta yer alması gibi konular ele alınmıştır. İkinci bölümde Köprülüzâde Ebû Nâile Abdullah Paşa’nın hayatı, ilmî şahsiyeti, resmî görevleri, Köprülü ailesinin Osmanlı Devleti’ndeki konumu, sosyal ve ilmî faaliyetleri ve Köprülüler döneminde kıraat ilminin durumu gibi konular kaleme alınmıştır. Yine tezimize konu olan eserin tanıtımı ve tahlîli bu bölümde yapılmış, üçüncü ve son bölüm eserin tahkikli metnine tahsis edilmiştir. Bu çalışma ile Abdullah Paşa’nın, Osmanlı’da şâz kıraatler alanındaki eksikliği görerek kaleme aldığı söz konusu eseri, müellifinin kastına en uygun şekilde kıraat ilmi literatürüne kazandırmak gibi bir sonuç hedeflenmiştir.

The aim of this study is the introduction, analysis and investigation of the work named al-Ifade al-mukni‘a fi qıraat al-aimme al-arba‘a, written by Kopruluzade Abu Naile Abdullah Pasha, in the field of shâz recitations. Author Abdullah Pasha introduced and evaluated the recitations of Ibn Muhaysin al-Mekki, A‘mesh el-Kufi, Hasan al-Basri and Yahya el-Yezidi in this context. The study consists of three parts. In the first chapter, after giving general information about the science of recitation, shaz recitations are discussed in terms of their conceptual process, ruling, whether they are considered as part of the Quran or not, their education in the Ottoman Empire, their works, imams, general characteristics of recitations and aspects of the recitations that are derived from the ashara taken. In the second part, subjects such as the life of Kopruluzade Abu Naile Abdullah Pasha, his scientific personality, his official duties, the position of the Koprulu family in the Ottoman Empire, their social and scientific activities, and the state of the science of recitation in the Koprulu Period were written. The introduction and analysis of the work of the author Kopruluzade Abu Naile Abdullah Pasha on the irregular recitations, al-Ifade al-mukni‘a, is made in this section. The third and last section includes the revised text of the work. With this study, it is aimed to bring the work in question to the literature of recitation science in the most appropriate way to the intention of its author, which was written by Abdullah Pasha, seeing the deficiency in the field of shaz recitations in the Ottoman Empire.
Research and analysis of Kopruluzade Abdullah Pasha's work named “al-Ifade al-mukni‘a fi qiraat al-aimme al-arba‘a”
Keywords: Abu Naile Abdullah Pasha; al-Ifade al-mukni‘a; Ebû Nâile Abdullah Paşa; el-İfâdetü’l-muknia‘; Hermeneutics; kıraat; Koprulu; Köprülüler; Kur’an; qiraat; Qur'an; shaz; şâz; Tefsir bilimi