Avrupa Birliği ve bölgesel anlaşmazlık çözümü : Kosova - Sırbistan örneği - Cokli, Nexhat (My University, 2022)
20. Yüzyılın sonu uluslararası sistemde birçok aktörü pozisyon almaya zorlayan bir dizi gelişme ve olayla hatırlanacaktır. Bu dönemde Soğuk Savaşın sona ermesi ve Yugoslavya’nın dağılma süreci çeşitli devlet içi etnik çatışmaları doğuran ve ortaya çıkaran, daha hassas bir tabloyu gözler önüne seren ve dünya siyasetinde çeşitli dinamikleri ve perspektifleri şekillendiren gelişmeler arasında ilk akla gelenlerdir. Bu bağlamda uluslararası aktörler dünya siyasetinde meydana gelen değişimlere ayak uydurmak ve kendi yaklaşım ve anlayışlarını da bu değişimler ışığında güncellemek zorunda kalmıştır. Söz konusu uluslararası aktörler, meydana gelen gelişmelerin de etkisiyle karşılaşılan çatışmalara son verme gereğini hissetmiştir. Zira bu çatışmalar ilgili aktörlerin güvenliği, istikrarı ve refahı için de tehlike arz eden olgular olarak algılanmışlardır. Yeni olaylar karşısında Avrupa Birliği(AB) de somut bir pozisyon alarak uluslararası arenada etkili aktörler arasında kendisine bir yer bulma ihtiyacı hissetmiştir. Bu bağlamda dış politikasını ve attığı adımları çatışmaların çözümü alanındaki rolü de dâhil olmak üzere çeşitli hususlar ışığında revize etmiştir. Bu noktada altı çizilmesi gereken en önemli husus, kendi güvenliği ve istikrarı açısından tehdit olarak gördüğü meselelerden ötürü AB’nin yakın çevresinde çatışmaların barışçıl biçimde çözümü konusunda müdahil olmak durumunda kalışıdır. 20. Yüzyılda Avrupa kıtasında akan kanların taze hatırasının da etkisiyle sorunların üstesinden gelme ve bu yaşlı kıtadaki ülkeler arasında iyi ilişkiler tesis etme ihtiyacı AB’nin en önemli hedefleri arasında yer bulmuştur. Kosova ve Sırbistan arasındaki çatışma da özellikle 1999’daki savaş sonrasında AB’nin önem verdiği meseleler arasında ilk akla gelenlerdendir. AB, ilişkileri normalleştirmeye ve diyalog ile diğer yardım mekanizmaları üzerinden bir mutabakata ulaşmaya çalışarak ilişkileri daha ılıman bir hale getirmek için çaba sarf etmiştir. Ancak tarafların görüş ve pozisyon farklılıkları somut bir sonuca ulaşılmasını güçleştirmiştir. Kosova ile Sırbistan arasındaki çatışma bağlamında AB’nin etkinliği, yapabildikleri ve katkıları da bu perspektifte, somut sonuca ulaşılamaması ışığında değerlendirilmektedir. Her ne kadar AB’nin bu çatışmada bir aktör olarak oynadığı rolün önemi göz ardı edilemese de, çatışma bir yandan da AB’nin çatışmaların çözümü süreçlerindeki çabaları, yetenekleri, avantajları ve zaaflarının da denendiği bir vaka niteliğindedir. Bu tez çalışmasının amacı, AB’nin kendi yakın çevresinde çatışmaların çözümü konusundaki etkinlik düzeyini irdelemektir. Burada ileri sürülen başlıca argüman, barış için gösterilen yoğun çabalara ve oynanan role rağmen AB’nin çatışmaların çözümü alanındaki rolünün gerek Birlik içi (Üye Devletlerin yaklaşımları arasındaki tutarsızlıklar) gerekse Birlik dışı (diğer aktörlerin etkisi) unsurlarla sınırlandığıdır. Bu çalışmada AB’nin çatışmaların çözümü süreçlerinde rol alması ve sonuçlar elde etmesinin hem Birliğin güvenlik, istikrar ve refahı için güvence teşkil edeceği, hem de çatışmanın tarafları açısından olumlu bir adım olarak görüleceği sonucuna varılmıştır. Ayrıca Birliğin elde edeceği başarılar, güvenlik meseleleri ve çatışmaların çözüme kavuşturulması süreçlerinde uluslararası sistemde bir aktör olarak rolünü daha da önemli bir hale getirecektir.

The end of the 20th century indicated the flow of events and actions that had to be taken within the international system by many actors. The end of the Cold War and the Yugoslavian dissolution process were the two most peculiar events which brought and uncovered different intra-state ethnic conflicts, brought a more vulnerable environment, and shaped the dynamics and viewpoints within world politics. To this extent, the international actors had to comply with the changes and update their approach and concepts to fit the new changing aspects of world politics. These international actors affected by these developments felt the necessity to halt these conflicts since they were deemed to be dangerous for their own security, stability, and welfare. The EU had to live up to the new events and had to claim a place among the influential international actors by revising its foreign policy and actions toward many issues including its role in conflict resolution. Most importantly, due to the concerns and threats felt about its security and stability, the EU had to engage in peaceful conflict resolution near its borders. Having in memory of the bloodshed of the 20th century on the European continent, the need to overcome the problems and create a good relationship between countries of the old continent has been one of the most important targets of the EU. The conflict between Kosovo and Serbia has been one of the main matters of concern for the EU, especially after the war of 1999. The EU has tried to create a better mood in the relationship, by trying to normalize the relationship and find an agreement through dialogue and other ways of assistance. However, the divergences in opinions and stances have brought little outcome. The EU's efficiency, capability, and contributions to conflict resolution between Kosovo and Serbia have been shadowed by a lack of apparent results. While the importance of involvement and actorness of the EU in this conflict should not be neglected, this conflict has served as a testing ground for the EU's efforts, capabilities, strengths, and weaknesses in conflict resolution. The aim of this thesis is to explore the EU's effectiveness level in conflict resolution near its borders. The main argument is that the EU's role in conflict resolution has been constrained by internal (inconsistencies in Member States' approaches) and external issues (influence of other actors), regardless of the intense peaceful efforts and involvement. This study claims that the EU's involvement and outcomes in conflict resolution would assure its security, stability, and welfare and a positive step forward for parties in conflict. Moreover, its success would affirm its elevated actorness in the international system in security issues and conflict resolution processes.
Keywords: AB’nin Aktörlüğü; Avrupa Birliği; Conflict; Conflict Resolution; Çatışma; Çatışma Çözümü; EU’s Actorness; European Union; International relations; Kosova; Kosovo; Political science; Serbia; Sırbistan The European Union; Siyasal bilim; Uluslararası ilişkiler