Başarılı akıllı şehir uygulamaları ve birinci kademe gelişmiş ilçelere sahip şehirlerin demografik bağlamda performanslarının bütünleşik critic-Maırca-Edas yöntemleriyle değerlendirilmesi - YILMAZ SOYDAN, NACİYE TUBA (My University, 2022)
Şehirlerde yaşayan nüfusun dünya nüfusuna oranının yarıdan fazla olduğu günümüzde bu oranın, 2050 yılına kadar %70’lere yaklaşacağı ve bu artışının önümüzdeki yıllarda özellikle gelişmekte olan ülkelerde daha belirgin olarak yaşanacağı ifade edilmektedir. Bu doğrultuda yüksek nüfus yoğunluğuna bağlı olarak şehir merkezlerinin yer aldığı arazi ve çevre şartlarının insanların taleplerini karşılamada yetersiz kalacağı belirtilmektedir. Buna göre gelecek nesillerin ihtiyaçlarının karşılanma becerisinden ödün vermeden hali hazırdaki nüfusun gereksinimlerinin karşılanabildiği bir ilerleme sürecini ifade eden sürdürülebilirlik için akıllı teknolojilerin kullanımı büyük önem taşımaktadır. Öte yandan bir şehrin ihtiyaçlara uygun ve etkin kaynak kullanımlı hizmetler verebilmesi, muhtemel demografik ve teknolojik değişimlerin tespit edilebilmesi ve bunların kentsel planlama süreçlerine dâhil edilebilmesiyle mümkün olmaktadır. Dolayısıyla akıllı şehir anlayışı ile söz konusu değişimlere ilişkin öngörüler arasında kavramsal bir bağlantı olduğu ifade edilebilmektedir. Bu doğrultuda çalışmada, Türkiye’de akıllı şehir uygulamalarına sahip şehirlerin demografik değişkenler bağlamında 2010-2021 dönemi performansları bütünleşik yöntemlerle değerlendirilmiş, CRITIC yöntemiyle tahmin edilen kriterlerin ağırlıkları MAIRCA ve EDAS yöntemleri için temel oluşturmuştur. Şehirlerin seçiminde öncelikle T.C. Çevre, Şehircilik ve İkim Değişikliği Bakanlığı tarafından hazırlanan https://www.akillisehirler.gov.tr/ internet sayfasında yer alan örnek şehirler ele alınmıştır. Devamında bu şehirler arasından, T.C. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı Kalkınma Ajansları Genel Müdürlüğü’nce yayınlanan SEGE-2022 araştırması uyarınca birinci kademe gelişmiş ilçelere sahip olduğu ifade edilen altı şehir çalışmaya dâhil edilmiştir. Performansdeğerlendirilmelerinde ise aynı raporda yer alan demografik değişkenler kullanılmıştır. Elde edilen sonuçlara göre tüm dönemler için en önemli kriter “Toplam Doğurganlık Hızı”, MAIRCA yöntemine göre en iyi performansa sahip şehir ise İzmir olarak belirlenmiştir. En başarılı akıllı şehir uygulamalarına sahip il olan Kocaeli MAIRCA yöntemine göre ele alınan dönemin çoğunluğunda ikinci sırada yer alırken EDAS yöntem sonuçlarına göre tüm dönemlerde birinci sırada yer almış, bu ili İzmir takip etmiştir. Antalya ve Gaziantep illeri üç ve dördüncü sıralarda, Çanakkale ve Konya ise beş ve altıncı sıralarda dönem veyöntemlere göre yer değiştirerek sıralanmıştır.

Today, more than half of the world’s population live in the cities and this will reach to 70% by 2050 especially with an increase in developing countries. Therefore, the land and environmental conditions will become insufficient to meet the demands. In this context, use of smart technologies will maintain sustainability, which can be described as meeting the current generations’ needs without compromising the needs of future generations. To provide resource-effective services, cities should detect possible demographic and technological changes and incorporate them into urban planning. Therefore, there is a conceptual relation between the smart city notion and predictions regarding these changes. In this study, the performances of cities in Turkey with smart city applications for the 2010-2021 period were evaluated in the context of demographic variables by an integrated method in which the weights of the criteria were estimated by the CRITIC method and these formed the basis for the MAIRCA and EDAS applications. Firstly, alternative cities were selected by considering the smart city examples on the https://www.akillisehirler.gov.tr/en website, which is prepared by the T.R. Ministry of Environment, Urbanisation and Climate Change. Among these cities and by taking SEDD-2022 report into account which is published by the T.R. Ministry of Industryand Technology, General Directorate of Development Agencies, cities with first stage developed districts were chosen. For the performance evaluations, the demographic variables which were included in the same report were used. The most important criterion for all periods was determined as “Total Fertility Rate”. According to the MAIRCA results, the best performing city was Izmir and followed by Kocaeli; yet Kocaeli took the first place in all periods in the EDAS application and followed by Izmir. Antalya and Gaziantep took the third and fourth rankings also Çanakkale and Konya ranked fifth and sixth interchangeably by considering years and methods.
Performance evaluation of cities with successful smart city applications and first stage developed districts in demographic context by using anintegrated CRITIC-MAIRCA-EDAS method
Keywords: Akıllı Şehir; Sürdürülebilirlik; Demografik Değişkenler; CRITIC; MAIRCA; EDAS; Smart City; Sustainability; Demographic Variables