Ooferektomili sıçanlarda asetilsalisilik asitin kemik, böbrek ve hematolojik parametreler üzerine olan etkisinin incelenmesi - Bayraktaroğlu, Fatih (My University, 2002)
Menopoz sonrası kemik yıkımındaki artış, kadınlarda sıklıkla osteoporoza ve kırıklara neden olmaktadır. Çalışmamız, ooferektomi uygulayarak menopoz benzeri etkiler oluşturmaya çalıştığımız deney hayvanlarında asetilsalisilik asitin kemik, böbrek ve hematolojik parametreler üzerine etkisinin araştırılması olarak planlandı. 55 deney hayvanı her biri 6-11 hayvandan oluşan 7 gruba ayrıldı. 6 gruba ooferektomi, son gruba ise sham operasyonu uygulandı. Deney boyunca ooferektomi uygulanan gruplara yemek kısıtlaması uygulanırken, sham opere gruba uygulanmadı. Tüm gruplarda tedaviye operasyondan 21 gün sonra başlandı. Gruplara Asetilsalisik asit tedavi (ASA-T): 56 mg/ kg/ gün asetilsalisilik asit, Asetilsalisik asit kontrol (ASA-K): ASA çözücüsü, Östradiol valerat tedavi (ÖST-T): 0,1 mg/ kg/ gün östradiol valerat, östradiol valerat kontrol (ÖST-K): ÖST-T çözücüsü, Asetilsalisik asit+Östradiol valerat tedavi (ASA+ÖST-T): 56 mg/ kg/ gün asetilsalisilik asit ve 0,1 mg/ kg/ gün östradiol valerat, Asetilsalisik asit+Östradiol valerat kontrol (ASA+ÖST-K): ASA+ÖST-T çözücüleri, Sham: serum fizyolojik verilmiştir. 'Dual enerjili X-ışını absorbsiyometrisi' (DEXA) ile 21. ve 56. günlerde ölçülen kemik mineral yoğunluklarının 21. gün ile 56. günler arasındaki değişimi ASA-T grubunda %8,5, ASA-K grubunda %11,4, ÖST-T grubunda %6,7, ÖST-K grubunda %10,2, ASA+ÖST-T grubunda %1,0, ASA+ÖST-K grubunda %6,0 oranlarında azalma; sham grubunda ise %1,0 oranında artma yönünde gözlenmiştir. Deney hayvanlarından 0., 21. ve 56. günlerde toplanan serum örneklerinde kalsiyum, fosfor, magnezyum, alkali fosfataz, sodyum, potasyum, kreatinin, üre ve ürik asit; idrar örneklerinde ise kalsiyum, fosfor, kreatinin ve üre değerlerini analiz ettik. Tüm gruplarda 0. ve 56. gün değerleri karşılaştırıldığında serum sodyum, potasyum, ürik asit, 24 saatte idrarla atılan üre ve kreatinin değerlerinde anlamlı fark bulunmadı. ÖST-K grubunun serum kalsiyum değerleri ve sham grubunun serum kreatinin değerleri istatstiksel olarak azalış yönünde faklı bulunurken, ÖST-K grubunun hem serum hem de 24 saatlik idrarla atılan fosfor değerleri, ASA+ÖST-K grubunun 24 saatlik idrarla atılan fosfor değeri, sham grubunun serum üre değerleri istatistiksel olarak artış yönünde farklı bunmuştur. Hematolojik ve histopatolojik incelemelerde tedavi grupları ile kontrol grupları arasında anlamlı bir fark gözlenmedi. Asetilsalisilik asitin kemik yoğunluğu üzerine olumlu etkilerini gördüğümüz bu çalışmamızın klinik eczacıların başlıca sorumlulukları arasında yer alan 'ilaçların güvenirliliğinin ve yeni kullanım alanlarının araştırılması' ve 'ilaç danışmanlığı' gibi hizmetlerin geliştirilmesine katkısı olacağına inanıyoruz.

STUDY THE EFFECT OF ACETYLSALICILIC ACID ON BONE, KIDNEY AND HEMATOLOGICAL PARAMETERS IN OVARIECTOMIZED RATS Postmenopausal increases in bone demineralization often leads to osteoporosis and increase in fractures. Our study aimed to investigate the effect of acetylsalicilic acid on the bone, kidney, and hematological parameters of experimental animals which had been previously ovarectomized to produce a condition resembling menopause 55 experimental animals were divided into 7 groups each comprising between 6 to 11 animals. 6 of these 7 groups were ovarectomized, the final group was sham operated. Throughout the experimental period. Ovariectomized animals received a restricted diet, but this constraint was not placed on the sham operated group. For all the groups treatment was began. 21 days after the operation. The groups were divided as follows accounting to the treatment they received: ASA-T group received 56 mg/ kg/ day acetylsalisilic acid; ASA-K received ASA-T solvent; ÖST-T received 0,1 mg/ kg/ day estradiol valerate; ÖST-T received the estradiol solvent; ASA+ÖST-T received 56 mg/ kg/ day acetylsalisilic acid and 0,1 mg/ kg/ day estradiol valerate; and the ASA+ÖST-K group recieved ASA+ÖST-T solvent used for dissolving acetylsalisilic acid and estrodiol. The sham grup was given 0,9% NaCl solution. Bone mineral density was measured on days 21 and 56 by dual energy X-ray absorption and the following changes were observed in grup: ASA-T 8,5 %,ASA-K 11,4 %, ÖST-T 6,7 %, ÖST-K 10,2 %, ASA+ÖST-T 1,0 % and in grup ASA+ÖST-K 6,0 % decreases in bone density were recorded, while in the sham grup a 1,0% increase in bone density was observed. We analised serum samples of test animals, from days 0, 21 and 56 for calcium, phosphorus, alkyline phosphatase, magnesium, sodium, potassium, creatinine, urea and uric acid. We also analyysed the test animals urine for calcium, phosphorus, creatinine and urea from days 0, 21, and 56. When the values of serum sodium, serum potassium, serum uric acid, 24-hour urine and creatinine were compared no statistically significant differences were found between day 0 and 56. However, for the following groups and parameters statistically significant differences between days 0 and 56 were noted: ÖST-K serum calcium levels; ÖST-K both serum and urine phophorous levels; ASA+ÖST-K 24 hour urine phosphorus; and for the sham groups serum creatinine and serum urea. Measurement of hematological parameters and histopahological examination yielded no significant differences between treatment and control groups. Our study demostrated the benefical effects of acetylsalicilic asid on bone density. We hope that with this research conducted by clinical pharmacists into drug safety will lead to new drug applications and the provision of better drug information service.
Keywords: Farmakoloji