Hilafet ve hakimiyet- i milliye değerlendirme- çevirim yazı - Büyükcengiz, Hasan (My University, 1999)
Çalışmamız hilafet problemini, cumhuriyeti kuran kadronun bakış açısından inceleyen bir çalışmadır. Biz bu çalışmada Hilafet ve Milli Hakimiyet adlı kitabı merkeze aldık. Bu eser, o dönemde yapılmış tartışmaları toplu olarak göstermesi açısından önemlidir. Eser saltanatın ilga edildiği dönemde meydana getirilmiştir. Hicrî Kamerî ( H.K) 1339 miladî 1922 yılı tarihlidir. Ahmet Ağaoğlu'nun, Matbuat Umum Müdürlüğü görevi sırasında aynı kurumda basılmıştır. Tezimiz dört bölümden meydana gelmiştir. Önsözde hilafet ve saltanat meselesinin Osmanlıda tartışma alanı haline gelmesi dönemi olan Tanzimat sonrası dönem , 1. ve 2. Meşrutiyet dönemi ve Milli Mücadele döneminde meseleye nasıl bakıldığı , özellikle eserin hazırlandığı dönemdeki risale savaşları ve düşünce çatışmaları ile ilgili bilgi verdik. Birinci bölümde konu ve eser hakkında genel değerlendirme yaptık. Hilafetin Osmanlıya geçişi ve Osmanlı'da hilafetin siyasî güç olarak kullanılmaya başlaması üzerine bilgi verdik. Özellikle 2. Abdülhamit'in tahttan indirildiği dönem ve 2. Meşrutiyet dönemlerinde hilafet meselesine nasıl bakıldığını göstermek için o dönemde yazılmış risalelerden, dergi ve gazetedeki makalelerden alıntılar yaparak örnek verdik. İkinci bölümde, eserdeki şûra, meclis, ümmet, millet, ehl-i hall u akd , cumhuriyet saltanat, hilafet, kavramlarına nasıl bakıldığı ve nasıl yorumlandığı üzerinde durduk. Üçüncü bölümde, eserdeki makale yazarlarının biyografilerini verdik. Dördüncü bölümde, Osmanlıca basılmış kitabın günümüz Türkçe'sine aktarımını yaptık . Eserde dipnotlar konusunda eksiklik vardı. Özellikle ayet ve hadislerin dipnotları verilmemişti. Bunlar tarafımdan Kur'an ve Hadis fihristlerinden bulunarak dip notlandırıldı. Diğer dipnot işlemleri için ansiklopedilerden yararlandık. Ayrıca eserdeki Arapça ve Farsça beyit ve terkiplerin tercümelerinin doğru yapılıp yapılmadığı konusunda çalıştık ve bu terkip ve beyitlerin işin uzmanlarına kontrolünü yaptırdık. Çalışmada tarafımızdan yapılmış dip notlandırma işlemlerini diğerlerinde ayırmak için köşeli parantez [ ] içinde verdik. Sonuç bölümünde ise kitaptan ortaya çıkan görüşlerle ilgili genel değerlendirme yaptık.

This study investigates the concept of Caliphate from the view of the people who founded the Republic of Turkey. The master source of this study is a book titled Caliphate and National Sovereignity. This book is very valuable in respect of pointing out a remarkable picture of the whole arguements concerning the issue, and also was published at the time of abolition of the Sultanate in 1922(1339 Hicri Calendar). The book was published at the Press General Diroctorate while Mr. Ahmet Ağaoğlu was the head of the establishment. This research is formed into four parts. Preface of the study examines and reveals the disputes of the concept of the Caliphate and Sultanate posts during the period of the Reforms called Tanzimat, I. And II. Constitutional Monarchy as well as National Struggle. Especially this work aimed at given the whole picture of arguments suggested by all concerning groups and conflict of opinions of the time. In the first part general assesment of the book and the topic of this study was done. Also information is given about how the Caliphate was taken over by Ottomans and used as a political power. In particular prospectus and articles from the papers and magazines penned, during the period of II. Abdülhamid's dethroning and II. Constitutional Monarchy, quoted to reveal how the arguement was taken by public. In the second part, it was examined that how the book describes and comments on concepts such as Parliement, Cabinet, Republic, Monarchy, Caliphate, Islamic Community, Nation and Ehl-i Hall u Akd In the third part, the biography of the authors, whose articles quoted in the book, was given. In the fourth part, the book originally written in Ottoman Turkish translated into modern Turkish. During this deficiency of footnotes particularly in quotation of verses of Quran and words of Prophet (hadis) Muhammad was completed and put in order for other corrections. We made use of various Ansicylopedia. In addition, an effort was made to inspect the correctness of translated Persian and Arabic words, phrase and couplet in the book and for this professional assistance was gained. The footnotes added by researchers was given in brackets.
Keywords: Cumhuriyet dönemi; OSMANLI İMPARATORLUĞU-HİLAFET; Tarih; Türkiye; TÜRKİYE CUMHURİYET DÖNEMİ