Çevrenin merkez üzerine egemenlik kurması (dıştan içe içten içe): “X” - Arık, Özgür E. (My University, 2006)
1950’li yıllarla birlikte başlayan, Türkiye toplumun geçirdiği belirgin dönüşüm ve kırılma dönemleriyle birlikte devamlı yeni noktalara evrilen gecekondu / gecekondulaşma sorunu, bugün yeniden ve baştan değerlendirilmeyi hak eden bir konudur. Günümüzde, kent çevreleri olarak tanımlayacağımız gecekondu ve varoş bölgeleri, kentin merkezlerinde kendi ağırlığını belli noktalarda uygular hale gelmektedir. Kökleri geçmişten gelen, ancak bugünün şekillendirdiği böylesi bir sorunu değerlendirirken soruna, yukarıdan ve izole bir konumda kalarak bakmak, belki görünüşte doğru, ancak pratikte geçerliliği tartışmalı sonuçlara ulaştırabilir bizi. Gerek akademik düzlemde hazırlanacak benzer bilimsel çalışmalarda, gerekse estetik kaygılar taşıyan bir sanat eseri olarak böyle bir konuyu film üzerine aktarırken soruna belli bir düzeyde “içeriden” bakabilecek ve sorunun “iç dinamiklerini” kavrayıp aktarabilecek bir üslup kurmak gerekmektedir. Hazırlanan bu tez çalışması, yukarıda vurgulanmaya çalışılan düşünceyi zemin almaktadır. Tez çalışmasına bağlı olarak hazırlanan “ X “ adlı belgesel film de, bu zemin üzerinde ilerleyerek, söz konusu yaklaşımı örneklemeyi hedefleyen bir görsel ürün olarak tasarlanmıştır. Belgesel, gecekondu ve varoş bölgelerinde yaşayan insanların yaşamlarına, kendi hareketlilik ve akışının içine olabildiğince doğallığını koruyarak girmeyi amaçlar. Ele alınan konuya, konu üzerinde tek bir nokta belirleyerek oradan yüklenmek yerine, bahsedilen bölgelerdeki gündelik yaşamlara farklı anlarda farklı noktalarından dahil olarak hikayesi kurgulanmıştır. Elde edilmek istenen, görsel bir estetik çalışma olarak belgesel filmin izleyicinin önüne “içten” bir bakış serebilmesidir. “İçten” kavramının burada, mevcut iki anlamıyla da birlikte düşünülmesi gereklidir: Samimiyet anlamında içten olma durumu ve olabildiğince konunun içinden seslenebilmek.

The phenomenon of illegal housing typical of a number of developing countries is called in Turkey ‘gecekondu’ and this problem has a past that more than 50 years. Nowadays, this illegal housing problem reached a new appearance. The gecekondu settlements surrounding the major cities of the country and inhabitants of this settlements exhibit two different situations in the overall picture. First one is the views of “others” in the cities, and the second is the views of “new holders” of the cities. Upper class – living parts of the cities have gradually been detached from the central parts of the cities and began to live more isolated from the other parts. The parts of the cities where the lower class population accumulated in the major cities are enlarged and started spreading over the “centers”. With the new scenes of this problem, we need to find some fresh approaches and improve new evaluations about it. This graduation work and the documentary film called “ X “, had been formed as an example for a new looking. The mentioning “new glance” is build upon the terms of the conversance and the sincerity. Without conversance and sincerity, it is too easy to falling into the trap of the enstrangement to the subject. These are the key words for the constraction of our new glance and of course minding out the danger of to be drown in the deep of the subject matter.
Keywords: Filmler_Gecekondular; Gecekondular_Türkiye