Econtrol yöntemiyle boyamada kumaşta meydana gelen hatalar ve çözüm önerileri - Akın, Filiz (My University, 2003)
Bu tezde yeni bir kontinü boyama yöntemi olan Econtrol Boyama Yönteminin çalışma prensibi, boyama sırasında meydana gelen hataların incelenmesi ve çözüm önerilerinin sunulabilmesi amaçlanmıştır. Ayrıca kontinü boyama makinelerinin ekolojik ve ekonomik yönden karşılaştırılması yapılmış ve Econtrol Boyama Makinesi'nin avantajları üzerinde durulmuştur. Tezde öncelikle boyama yöntemleri, reaktif boyarmaddeler ve reaktif boyarmaddelerle pamuklu kumaşın Econtrol Boyama Makinesi ile boyanması üzerinde durulmuştur. Econtrol Boyama Makinesi'nin çalışması gözlemlenmiş ve üretim sırasında meydana gelen hatalar incelenmiştir. Oluşabilecek hatalar araştırılmış ve üretim takibi sırasında ortaya çıkan hatalarla ilgili çözüm önerilerinde bulunulmuştur. Yapılan çalışmalar göstermiştir ki, boyama sırasında fikse kabinlerinde %25'lik buharın sağlanabilmesi için uygun gramajda kılavuz kumaş kullanılması gerekmektedir. Econtrol Boyama Makinesi'nde meydana gelen hatalar ve nedenleri aşağıda kısaca sıralanmıştır. 1-IR kısmında kumaşın uygun hızda geçirilmemesinden oluşan yanmalar. 2-Fikse kabinlerinin içerisindeki silindirlerde meydana gelen çizikler, boyama çözeltisi birikimi ve teflon yüzeyin aşınmasından dolayı kumaşta meydana gelen kırılmalar. 3-Kumaşın üzerindeki nem farklılıkları ve sıkma silindirlerinin ayarlanamamasından meydana gelen kanat farkı. 4-Kumaşın sarıldığı doklarda, dokun iç kısmı ile dış kısımdaki kumaşın nem farklılığından meydana gelen baş-son ( tailing ) farkı. 5-Birbirine uygun kimyasal yapıda olmayan kimyasal maddelerin çökme yapmasından veya yeterli miktarda çözünmemesinden dolayı kumaşta oluşan lekelenmeler. 6-Fikse kabinlerinin girişinde yoğunlaşan buhardan dolayı meydana gelen damlamalar. Yapılan çalışmalarda daha çok fikse kabininin girişinde yoğunlaşan buhardan meydana gelen damlamaların nedeni incelenmiştir. İşletmenin içerisindeki sıcaklık mevsimlere göre 25-45 °C arasında değişirken makinenin fikse kabininin sıcaklığı 110-130 °C arasındadır. Fikse kabinlerine kumaş girerken aralıktan sızan buharın, 110-130 °C 'deki ortamdan 25-45 °C 'de ki işletme ortamı ile karşılaşması sırasında yoğunlaşma sonucu kumaş yüzeyinde damlamaların meydana geldiği gözlemlenmiştir. Kabin girişine nonwoven yüzey içerisine nem ile birlikte renk değiştiren cinsten higroskopik maddenin konulması, higroskopik maddenin belirli aralıklarla değiştirilmesi, kabin girişindeki buhar sızmasından meydana gelen damlamaların oluşumunu engellemiştir. Tez çalışmaları sırasında kullanılan higroskopik madde mavi renkte olup nem aldıkça pembeye dönüşen cinsten olduğundan değişim süresinin görsel olarak kontrolü kolaylaşmıştır. Ayrıca pembeye dönüşen higroskopik madde, 110 °C' de kurutularak tekrardan kullanılabildiği için aynı zamanda ekonomik olarak da bir kazanç sağlamaktadır. Boyama yapılan kumaşın gramajına göre fikse kabinlerinin içerisinde kalma süresi değiştiği için ve işletmede ki makinelerin çalışma sürelerine göre işletmenin sıcaklık, nem değişiminden dolayı; higroskopik madde olarak kullanılan silikajelin değiştirilmesi için belirli bir sürenin verilmesinin mümkün olmadığı saptanmıştır. Aralık 2003 Filiz AKIN

THE ERRORS OCCURRED IN ECONTROL DYEING METHOD AND PROPOSALS OF SOLUTIONS The aim of this thesis was to examine the working principles of Econtrol Dyeing Method, which is a new continue dyeing method, errors occurs during the dyeing process and present the proposals of solutions to these problems. Besides, continue dyeing machines were compared from the aspects of ecology and economy and the advantages of Econtrol Dyeing Machine were listed. The main interest point of the thesis was on reactive dyeing material and dyeing cotton cloth by means of reactive dyeing material in Econtrol Dyeing Machine. The working process of Econtrol Dyeing Machine observed and the errors occured were examined. Possible errors were investigated and proposals of solutions were offered for the observed errors. This examination showed that it was necessary to use guide cloth in appropriate quantity in order to provide 25 percent of steam in fixing cabins. The errors occurred in Econtrol Dyeing Machine and the reasons of the errors were summarized below. 1.Burnings caused from the result of inability to pass the cloth in appropriate pace in the part of IR. 2.Scratches on the cylinders in the fixing cabins, the mass of dying solution and breaks caused by corrosion of Teflon surface. 3.The differences of humidity on the cloth and the difference of wing caused by inability to establish the squeezing cylinders. 4.The difference of start-finish caused by the humidity difference of cloth between internal and external side of the docks on which the cloth is wrapped and the variety of dying solution. 5.The stains on the cloth caused by precipitate of chemicals which are not harmonious in nature to each other or inadequate dissolving of chemicals. 6.The drips caused by the steam intensifying in the entrance of fixing cabins. In this study, the main examination was on the reason of the drips caused by the steams intensified in the entrance of the fixing cabins. The temperature in the fixing cabin of the machine was between 110 and 130 degrees Celsius while the temperature in the factory was between 23 and 45 degrees Celsius varying according to seasons. It was observed that the drips on the surface of the cloth were occurred while the cloth was entering the fixing cabins as a result of leaking steam coming from the temperature of 110-130 degrees Celsius met with the temperature of 25-45 degrees Celsius in the environment of the factory. Putting a hygroscopic substance in the fixing cabin which is able to change color with humidity and changing the hygroscopic substance periodically ceased the occurrence of the drips caused by steam leakage in the fixing cabin. That the hygroscopic substance used during the examination was blue changed into purple as it met with humidity facilitated the visual observation changing process. Besides, the hygroscopic substance changing into purple can be reused after it is dried 110 degrees celsius. It was determined that giving a definite life time was impossible for silicagel used as a hygroscopic substance since the reamining duration of the fixing cabins varied according to its weight in grams and the temperature and humidity of the factory varied according to the of working machines.
Keywords: Tekstil Eğitimi