Bankalar muhasebe düzeninde menkul sermaye gelirinin vergilendirilmesi - Ersoy, Melda Hatice (My University, 2007)
Menkul kıymetlerden elde edilen gelirlerin vergilendirilmesine ilişkin olarak vergi sistemimizde önemli değişikliklere gidilmiş olup, 01.01.2006 yılından itibaren geçerli olmak üzere bankalar ve aracı kurumlara bu verginin toplanmasında birçok sorumluluk yükleyen yeni bir vergi sistemine geçilmiştir. 5281 sayılı Kanun kapsamda yapılan düzenlemeler, sermaye piyasasının gelişimine destek olunması, sermaye piyasasının globalleşen finans piyasalarıyla entegre edilmesinin sağlanması, özellikle bugüne kadar vergi kanunlarımızda tanımı bile yer almayan menkul kıymetler için özel bir vergileme sistemine geçilmesi ve tüm yatırımcıların Türkiye piyasasına olan güvenlerinin artırılması için gerekli önlemlerin alınması açısından son derece önemli bir gelişme olarak karşımıza çıkmaktadır. Böylece, ülkemizde de bazı uluslararası piyasalar da uygulanmakta olan ve gelir sağlama amacına yönelik dolaylı vergileme sistemine geçiş yapılmaya çalışılmıştır. Dolaylı vergileme genel hatları itibariyle tek düze bir vergileme sistemi olmakla birlikte, ülkemizde yaşanan ekonomik değişimler nedeniyle bu Kanun kapsamında birçok değişikliğe gidilmiş ve Kanun amacından uzaklaşarak birçok farklı ve yeni uygulamalarla tekdüzelikten karmaşıklığa doğru yol almıştır. Diğer yandan bankalar, bu Kanun ile Maliye Bakanlığı adına kamusal bir görev üstlenmiş olup, bankacılık sektörü Maliye adına tüm bu vergilerin kesilmesi ve yapılacak tevkifatların doğru beyanından sorumlu tutulmuştur. Aynı yıl içinde banka muhasebe yapısının da değişikliğe uğraması ile bankacılık sektörü hem vergisel hem de muhasebesel yapıda birçok yeni uygulama ile karşı karşıya kalmıştır. Bu çalışmada, menkul sermaye gelirine giren kavramlar detaylı bir şekilde incelenmiş, bankalarca menkul sermaye gelirinin vergilendirilmesine ilişkin olarak yürürlüğe giren 5281 sayılı Kanun ve ilgili tebliğ, sirküler ve Bakanlar Kurulu Kararlarına yer verilmiştir. Düzenlemenin yükümlüler açısından farklı vergi uygulamalarına konu olması nedeniyle, belirtilen bu araçlardan elde edilen tüm gelirler tam ve dar mükellef gerçek kişi ve kurumlar olmak üzere dört ayrı başlık altında ayrıntılı olarak irdelenmiştir Bununla birlikte, bankaların tabi olduğu muhasebe uygulamaları ile Türkiye Muhasebe Standartları tebliğleri ele alınmış ve bankalar aracılığıyla elde edilen menkul kıymetlerin muhasebeleştirilmesi ve vergilendirilmesi kapsamında örneklere yer verilmiştir. Ayrıca, uluslararası piyasalarda menkul sermaye geliri üzerinden vergilendirme esaslarına genel olarak yer verilmiş, Çifte vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları’nın nın geçici 67. madde kapsamında vergilendirme esasları ile Türkiye’nin 63 ülke ile yapmış olduğu Çifte vergilendirmeyi Önleme Anlaşmaları’ na ilişkin olarak vergi oranları incelenmiştir.

Important amendments are put a law into force about the taxation of the gains derived from the alienation and the retention of the marketable securities and other capital market instruments that is derived from the private finance institutions. Therefore, the banks and brokers are responsible to collect suitable tax, effectife from 01.01.2006, regarding to the new tax system. The legislation made with the law numbered 5281, plays significant roles in, supporting the development of capital markets, integration of capital markets to global markets, especially passing to the special taxation for the marketable securities that the definiton of this concern has not taken place in our taxation law before, and taking precaution to rely on foreign investors on Turkish markets. Therefore, our Turkish taxation system is passing through the indirect taxation which is generated in international market and oriented to provide income. In generally, indirect taxation comes across as a uniform regular tax system, however, because of the economic fluctuation this law has been changed many times, and it has become more complex and confusing. On the other hand, banks has been undertaken a public role of Ministry of Finance by the given responsibility of identifiying the right taxing and execution. The banking sector has faced with many new applications since the accounting system has been already changed in 2006. In this thesis, the definitions about the marketable securities and other capital market instruments has been examined in details. The law numbered 5281, related communiquee and the Decree of the Council of Ministers are covered. As it is subjected to different tax application relating to the tax peyers, the income from mentioned tools are studied through four titles such as resident and non-resident taxpayer, and resident and non- resident corporations. In addition to this, the accounting practices which the banks are dependent on, the communiquees about Turkish Accounting Standarts Boards are explained in details. Moreover, the booking of marketable securities which obtained through the agency of banks and taxation samples are also given. Finally, the Double Taxation Treaty concluded between Turkey and 63 other the country on temporary article 67 has been studied.
Keywords: Bankalar ve Bankacılık_Muhasebe; Menkul Kıymetler; Vergilendirme