Kur’an’da Tesbih kavramı - Dungaj, Gezim (My University, 2006)
Yüce Yaratıcı’nın insanlığa gönderdiği son Kitap Kur’ân-ı Kerîm, kendisine gönülden inananlar için huzur kaynağı ve saâdet reçetesidir. O, insanlara yolların en doğru ve sağlamını bildiren, kendisine bağlananları Yaratıcı’ya ulaştıran ve her türlü tahriften uzak son İlâhî Kitap’tır. İşte bu kitap bize bu evrende var olan her şeyin kendi üzerinde taşıdığı Yüce Allah’ın kudret damgasıyla ve yöneldiği hizmetle, ilahi buyruğa boyun eğerek O’nun, her türlü noksanlıktan, beşeri sıfatlardan tenzih ettiğini ve kemâl sıfatlarıyla O’nu övüp tazimde bulunduğunu anlatmaktadır. Kur’ân-ı Kerim, kâinatın var olması ve varlığını devam ettirebilmesi için Allah’ı tesbih etmesi gerektiğini vurgulamaktadır. Bu tesbih O’na aşkla kulluk edildiğinde gerçekleşmektedir. Bu aynı zamanda, ilahî azamet ve ululuğa, yüceliğe karşı zillet duyulmasını gerektirir. Yaratılan hiçbir şey yoktur ki ona yaratılışındaki gayeyi, yapması gereken vazifeyi bildiren, bir şifre verilmemiş olsun. İşte insan bununla kendisine verilen görevi yerine getirirken aynı zamanda Allah’ı tesbih eder. İnsanoğlu bu tabiatın mesajla dolu olduğunu anlamak için, tefekkür etmesi gerekmektedir. Yani bu tabiata mümin gözüyle, basiretle, ibret gözüyle bakıldığında Yüce Allah’ın kudretini, azametini ve yüceliğini anlamak mümkün olabilmektedir. İşte insan ancak bu durumda olduğunda bu varlıkların arasındaki yerini iyi bir şekilde bilmiş ve anlamış olacaktır. Yapacağı her hareketin bilincinde olup, şuurlu bir şekilde “evrensel tesbih faaliyeti”ne katılacaktır.

Holy Qur’an, last book that Almighty Creator has sent to human beings, is a source of peace and happiness for the people sincerely believing to it. It teaches to people the most straight of the paths, it leads people who are committed to its message to Creator and it is last divine book that is away from all kinds of distortions. This holy book tells us that everything in this world by submitting to divine order, praises Allah with all the perfect attributes of himself. And Qur’an also tells that everything in this world praises Allah without attributing him any deficiency and any kind of human attributes. Holy Qur’an emphasizes that in order to exist and perpetuate its existence, nature has to glorify Allah. This glorification can be achieved, if Allah is adored. This aim also requires being modest in the face of divine majesty. There is no created thing that has not been given a message informing him from the aim behind his creation, and the duty he has to perform. Human beings in this way perform their duty given to them and glorify Allah. In order to understand that this nature is full of message, human beings have to contemplate on it. If this nature is looked with the perspective of a believer, prudently and in order to take a lesson, then it is possible to understand Allah’s power and majesty. Human beings in this way will know and understand well their place among other beings existing in this world. Conscious of every act of themselves, they will take part in the “universal glorifying (tasbih) activity”.
Keywords: İslam Dini; Tefsir