Roma hukukunda borçlu temerrüdü= (Mora debitoris) - Kayak, Sevgi (My University, 2003)
Temerrüt kelimesi haksız bir gecikmeyi ifade eder. Alacaklının ihtarına rağmen borcunu kusurlu olarak ifa etmeyen borçlunun içine düştüğü durum borçlu temerrüdü olarak adlandırılır. Bazı Romalı hukukçular temerrüt kavramının genel bir tarifinin yapılamayacağı düşüncesindedirler. Çünkü temerrüt, hakim tarafından çözümlenmesi gereken fiili bir meseledir. Hakim her somut olayda borçluya yüklenebilen bir gecikme olup olmadığını araştırmak zorundadır. Borçlu temerrüdünün meydana gelebilmesi için üç şarta gerek vardır: 1- İfada gecikme 2- Alacaklının ihtarı 3- Borçlunun kusuru Mora kelimesi bir gecikmeye işaret eder. Temerrütte olan borçlunun, borcunu hiç bir zaman ifa etmemek gibi bir niyeti yoktur fakat zamanında ifa etmek hususunda bir isteksizliği vardır. Borçlu borcunu zamanında ifa etmezse, alacaklının ihtarı anından itibaren temerrüde düşer. İhtar tüm borçlar için gereklidir. Fakat vadeli bir borç söz konusu ise, vadenin alacaklı yerine ihtar edeceği kuralı uygulanır. Bu kural Ortaçağ'da Glossator'lar tarafından kabul edilmiştir. Ayrıca borçlu temerrüdü için, borçlunun içinde bulunduğu geckmenin daima haksız olması gerekir. Borçlu temerrüdünün bazı etkileri mevcuttur. Bunların başında borcun daimiliği gelir. Borçlu temerrüde düşünce borç sona ermez, daimi hale gelir. Örneğin, bir köle teslim etmeyi taahhüt etmiş olan bir borçlu, eğer teslimde gecikmiş ve temerrüde düşmüşse ve temerrüt esnasındayken köle ölmüşse, sanki o köle ölmemiş gibi sorumlu olmaya devam eder. Bunun yanı sıra eğer bir para borcu söz konusu ise borçlu, temerrüt faizi ödemek zorunda kalır. Temerrüt durumu, borçlunun alacaklıya borcun tamamını ifa etmesi veya ifa teklifinde bulunması ile son bulur. La demeure (mora) est un retard coupable. C'est la situation du debiteur qui se trouve en faute de n'avoir pas accompli son obligation sur la sommation du créancier. Certains jurisconsultes Romains avaient insisté sur l'idée qu'il était impossible de donner une definition générale de la mora. Parce que la demeure, une question de fait à resoudre par la juge. Il doit rechercher, dans chaque cas particulier, s'il y a un retard imputable au debiteur. Il faut trois condition pour la demeure du debiteur : 1-Le retard dans l'exécution 2- La sommation du créancier 3- La faute du débiteur. Mora signifiait retard. Le débiteur était en retard lorsque au lieu de s'exécuter, Il hésitait si le débiteur n'exécute pas à l' échéance, sera en demeure lorsqu'il aura reçu une sommation du créancier. La sommation est nécessaire pour tous les dettes. Mais quand une dette est à terme, on a été accepté Dies interpellat pro homine par les glossateurs. Il faut que le retard soit toujours injustifié pour la demeure. L'effet essentiel de la demeure, était de perpétuer l'obligation. Malgré la perte de l'esclave survenue après la mise en demeure, le créancier pourra réclamer la translation de propriété de cet esclave. Si la dette a pour objet une somme d'argent, le débiteur doit compte des intérêts : ce sont les intérêts moratoires. Les effets de la demeure cessent losque le débiteur offre au créancier.
Keywords: Borçlu ve alacaklı; Hukuk; Hukuk, Roma; Özel hukuk; Ticaret hukuku