Borsa bağlamında özelleştirme sorunsalı - Duyar, Metin (My University, 2005)
Devletin ekonomideki varlığının en aza indirilmesi amacını taşıyan özelleştirme kavramı, rekabete dayalı piyasa ekonomisinin oluşturulması, devlet bütçesi üzerindeki KİT finansman yükünün azaltılması, sermaye piyasasının geliştirilmesi ve atıl tasarrufların ekonomiye kazandırılması ile bu yolla elde edilecek kaynakların altyapı yatırımlarına kanalize edilmesini hedeflemektedir. Serbest piyasa ekonomisine geçiş hızı, küreselleşme ve teknolojik yenilikler, finans piyasalarında da rekabetin artmasına neden olmaktadır. Yoğun rekabet, sadece aracı kurumlar ya da yatırımcıları değil, borsaları da önemli ölçüde etkilemektedir. Artan rekabet, borsaların yeniden yapılandırılmalarına yönelik arayışları da hızlandırmaktadır. Ülkemiz makro ekonomik koşullarının düzelmesiyle İstanbul Menkul Kıymetler Borsası (İMKB) ve İstanbul Altın Borsasının (İAB) bu yoğun rekabetten daha fazla etkilenmeleri beklenmektedir. Muhtemel gelişmelere hazırlık oluşturması amacıyla, kamu tüzel kişisi olan söz konusu borsaların anonim şirketlere dönüştürülerek mümkün olan en geniş katılımı içeren bir mülkiyet yapısına kavuşturulması planlamakta ve bu konuda çalışmalar yapılmıştır. Borsaların özelleştirilmesi ve ülkemiz şartlarına en uygun yapının kurulabilmesi için, dünya örneklerinden de yararlanılarak; yasal çerçevenin oluşturulması, şirketleşmede en uygun ortaklık yapısının belirlenmesi, rekabete ilişkin hususlar, vergisel konular, denetim ve

düzenleme ilkeleri gibi çok yönlü çalışma yapılması gerekmektedir. Bu arada, yeni yapılanmada, halen Borsaların Yönetim ve Denetim mekanizmaları ile diğer platformlarında kazanılmış haklarının korunması hususu da büyük önem arz etmektedir. Vurgulanması gereken bir diğer husus da, Borsaların yarattığı gelirlerin iler ki dönemlerde sürdürülebilmesinin mümkün olamayacağı gerçeğidir. Dolayısıyla, gelir yönünden Borsaya, geçmişteki performansı baz alınarak atfedilecek bir değerin yanıltıcı olabileceği göz önünde tutulmalıdır. Makroekonomik dengelerin yerine oturmasıyla hızlanacak bu gelir kaybının önlenebilmesi; erozyona uğratılan yatırımcı güveninin yeniden sağlanması başta olmak üzere, vergisel düzenlemeler ve sermaye piyasasının gelişmesine olanak sağlayacak diğer tüm tedbirlerin alınmasına bağlıdır. Tüm bu hususların, borsaların özelleştirilmesinin ciddi bir araştırma süreçlerinin varlığını gerektirmektedir. THE PROBLEM OF PRIVATIZATION RELATED TO THE EXCHANGE The striking economic shifts of the 80’s ushered a new era for the world economy, where privatization became one of the most essential and indispensable financial reforms on the economic agendas of many nations. As being one of the fundamental tools of the free market economy, privatization has been on Turkey's agenda since 1984. Privatization in Turkey, not only aims to minimise state involvement in economic activities and to relieve the financial burden of State Economic Enterprises (SEE) on the national budget, but also contemplates the development of capital markets and the re-channelling of resources towards new investments. Turkey, one of the fastest growing economies of the world has positioned itself as an attractive and promising investment environment through the implementation free trade principles and establishment of dynamic capital markets as well as offering liberal incentives facilitating transactions for international investors and exporters. The fundamental transformation in Turkish economy has moved the country from an inward-focussed import substitution model towards an export led growth and industrial one. The East-West expansion of the world’s geopolitical horizons has opened up a new era for Turkey with many promising opportunities for international investors. The investment opportunities in Turkey are particularly attractive in the framework of country’s ongoing ambitious privatization agenda. The involvement and participation of international investors is highly encouraged in the massive privatization program. The privatization process in Turkey with a view of relieving the burden of state economic enterprises on the national budget, has proved to be an important source of funds for the government and brought tangible results and progress within this philosophy. Although this task has not been easy, many state-owned companies have passed to the private sector.
Keywords: Özelleştirme-Türkiye