Ebu’l-feth Osman B. Cinni’nin “El-Luma’ ” adlı eserinin incelenmesi - Temizer, Aydın (My University, 2006)
Ebu’l-Feth Osman b. Cinnî’nin el-Luma’ adlı eserinin incelenmesi adlı çalışmamız, giriş ve üç bölümden meydana gelmektedir. Çalışmamızda öncelikle bir önsöz daha sonra kısmı yer almakta ve müteakiben çalışma süresince kullanılmış kısaltmaların açıklandığı sayfa bulunmaktadır. Daha sonra giriş ve bölümler yer almakta, en sonda ise sonuç yazısı ve bibliyografyaya yer verilmiştir. Giriş kısmında el-Luma müellifi İbn Cinnî’nin zamanına kadar geçen süreç içerisinde Arap dilinin ve bu dilin gramerinin doğuşu ve gelişimi anlatılmıştır. Bununla birlikte bu kısımda Arap dili bilginlerinden ve bunların eserlerinden de sözedilmektedir. Ayrıca bu bilginlerin zamanlarında kurulmasına öncülük ettikleri dil okulları da bahsedilmiştir. Bunlar Basra, Kufe, Bağdat, Mısır ve Endülüs’te teşekkül etmiş okullardır. Birinci bölümde incelemesini yapmış olduğumuz eserin müellifi konu edinilmiş ve onun hakkında bilgi verilmiştir. İbn Cinnî’nin yaşadığı dönem ve o dönemin siyasal-sosyal özellikleri vs. kısaca anlatılmıştır. Müteakiben İbn Cinnî’nin hayatı, ilmî ve edebî şahsiyeti eserleri üzerinde durulmuştur. Bu bölümde son olarak ta incelemesini yaptığımız eser gramer sahasına ait olduğundan müellifin bu alandaki görüşleri anlatılmıştır. İkinci bölümde eserin genel olarak değerlendirilmesi mevzu edilmiştir. Eser hakkında genel bilgilendirmeleri müteakiben, eserin metodu,

eserler içindeki yeri ve kaynakları anlatılmıştır. Kaynaklar kısmında İbn Cinnî’den önce kaleme alınmış eserlerden Ebû Ali el-Fârisî’nin el-Îzâh’ı, Müberred’in el-Muktedab’ı, Sîbeveyhî’nin el-Kitâb’ı ve Zeccâcî’nin el-Cümel’i ele alınmıştır. Üçüncü ve son bölümde de eserin gramer alanındaki önemi üzerinde durulmuş ve ayrıca bu durumu da açıklayıcı mahiyette olan el-Luma’ üzerine yapılan şerhler anlatılmıştır. Eser üzerine müellifleri tesbit edilen yirmidört adet şerh çalışması yapılmıştır. Bu şerh çalışmalarından bir kısmı neşredilmiştir. Bibliyografya kısmında çalışma süresince istifade edilen kaynaklar, müellifleri, varsa neşredenleri, neşir yerleri ve tarihleri belirtilmek suretiyle zikredilmiştir. ABSTRACT This thesis titled ‘’Examining of Reconciling that is belong to Ebu’l-Feth Osman b. Cinnî named el-Luma’ ‘’ consists of an introduction and three chapters. Primarly a preface and index are presented In our thesis. After that the page which introduces the abbreviations used during the study is located. Following introduction and chapters are based. At the end of the thesis a conclusion and bibliography are presented. In the introduction, Arabic language and its grammar’s rise and its development are explained. In this section scientist of Arabic Language and their reconcilings are also narrated. Otherwise language schools which had been put by the scientist’s leadership are explained. These schools are based on Basra, Kufe, Bağdat, Mısır, and Endülüs. In the first chapter, el-Luma’s writer has been introduced. (Ebu’l-Feth Osman b. Cinnî) His life and political and social features that was during his life are briefly explained. After that his scientific and literary personality and his works informations are given. Consequently the writer’s opinions for grammar has been explained because of the thesis is belong to grammatical area. In the second chapter, the reconciling has been generally evaluated. Means of the el-Luma’ and its situations in the summary grammatical works and its sources are explained after general information about el-Luma’. In the section of sources, el-Îzâh of Ebû Ali el-Farisî and el-Muktedab of Muberred and el-Kitâb of Sîbeveyhi and el-Cümel of Zeccâcî has been introduced. In the thirth section, the importance of el-Luma’ has been taught. Otherwise the works which had been reconciled for el-Luma’ has been explained. These works consist of twenty four masterpieces in their area. Some of them have been published. In the bibliography section, the sources which had been benefited from were introduced. Otherwise their publishers and their locations where they had been published were introduced too.
Keywords: Arap Dili; Biyografi_Ebu’l-feth Osman B. Cinni