Sermaye piyasası hukukunda manipülasyon suçları (6362 S.lı SPK m.107-108) - İste, Onur (My University, 2023)
Sermaye piyasalarındaki işlem bazlı ve bilgi bazlı manipülasyon suçlarının incelendiği bu çalışma ceza hukukunun alanına girmekle birlikte, incelenen ekonomik suçun özelliği gereği sermaye piyasası kavramlarının, ekonomik terimlerin ve tarihsel olarak manipülasyon kavramının öncelikle ele alınması gerekmektedir. Çalışmanın birinci bölümü, genellikle kavramlara ve tarihçeye hasredilmiştir. Çalışmada özellikle mukayeseli hukuktaki ve uygulamadaki yaygın kullanım şekli olan manipülasyon ifadesi kullanılmışsa da, 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu’nda manipülasyon yerine piyasa dolandırıcılığı ifadesi tercih edilmiştir. Söz konusu Kanun’un “piyasa dolandırıcılığı” başlıklı 107’nci maddesi üç fıkra olarak düzenlenmiş olup, birinci fıkrada işleme dayalı manipülasyon suçu, ikinci fıkrada bilgiye dayalı manipülasyon suçu ve üçüncü fıkrada da işleme dayalı manipülasyon suçundaki etkin pişmanlık hükümlerine yer verilmiştir. Bu sistematik çerçevesinde, çalışmanın ikinci bölümü işleme dayalı manipülasyon suçuna, üçüncü bölümü ise bilgiye dayalı manipülasyon suçuna ayrılmıştır. Gerek bilgiye dayalı manipülasyon suçunun gerekse de işleme dayalı manipülasyon suçunun incelenmesinde ortak araştırılması gereken bazı konular mevcuttur. Her iki suç tipi de yazılı başvuru şartı olarak ifade edilen “sui generis” bir muhakeme şartını içermektedir. Keza görevli ve yetkili mahkemenin belirlenmesinde de suç tipleri ortak özellikler barındırmaktadır. Çalışmanın tamamlandığı tarihte her iki suçun da hapis cezası aynı olup, adli para cezalarında farklılıklar mevcuttur. Ancak soruşturma ve kovuşturma aşamasında başvurulacak koruma tedbirleri ortaktır. Bu ortak konular, çalışmanın dördüncü bölümü altında birlikte ele alınmıştır. Gerek işleme dayalı olsun gerekse de bilgiye dayalı olsun her iki manipülasyon suç tipinin de birbirlerinden başka benzedikleri suç tipleri vardır. Beşinci bölümde bu benzer suç tiplerinden bir kısmı karşılaştırmalı olarak ele alınmıştır. Nihayet sonuç bölümünde, başlıklar altında ele alınmış olan yeterli ön hazırlık yapılmadan gerçekleştirilmiş kanunlaştırma hareketlerine dair eleştiriler ve uygulamayı iyileştirici önerilere yer verilmiştir.

This study, which examines transaction-based and information-based manipulation crimes in the capital markets, falls within the field of criminal law. Nevertheless, due to the nature of the economic crimes examined, capital market concepts, economic terms and historically the concept of manipulation should be addressed primarily. The first part of the study is generally devoted to concepts and history. Although the term manipulation, which is a common usage in comparative law and practice, was used in the study, the term market fraud was preferred instead of manipulation in the Capital Market Code No. 6362. Article 107 of the aforementioned Code, titled market fraud, has been arranged as three paragraphs, and the first paragraph includes the transaction-based manipulation crime, the second paragraph includes the information-based manipulation crime, and the third paragraph includes the provisions of effective remorse for the transaction-based manipulation crimes. Within this systematic framework, the second part of the study is devoted to the crime of transaction-based manipulation, and the third part is devoted to the crime of information-based manipulation. There are some issues that need to be investigated jointly in the examination of both the crime of manipulation based on information and the crime of manipulation based on transaction. Both types of crimes include a sui generis judgment condition, which is expressed as a written application requirement. Both type of the crimes have common features in the determination of the authorized courts. At the time of the completion of the study, the prison sentence for both crimes are same but there are differences in judicial fines. However, the protection measures to be applied during the investigation and prosecution phases are common. These common issues are discussed together under the fourth part of the study. Both types of manipulation crimes, whether transaction or information-based, have similarities with different types of crimes than each other. In the fifth part, some of these similar crime types are discussed comparatively. Finally, in the conclusion part, criticisms of the legalization movements that were carried out without adequate preliminary preparation, which were discussed under the headings, and suggestions to improve the practice are mentioned.
Keywords: bilgiye dayalı; Capital market; information-based; işleme dayalı; Law and legislation; Manipulation; Manipülasyon; market fraud; piyasa dolandırıcılığı; Sermaye piyasası; transaction-based; Turkey; Türkiye; Yasa ve yasama