Türk ve İngiliz Edebiyatlarında ilk büyük kadın romancılar : Jane Austen ve Fatma Âliye arasında bir karşılaştırma - Görhan, Cemile (My University, 2024)
Çalışma üç temel üzerine kurulmuştur. Bunlar; iki sanatçının romanlarının hak ettiği değeri tüm yönleriyle gün yüzüne çıkarmak, bu amaçla yapıtlarını her açıdan ele alıp karşılaştırmalı tespitler yapmak ve seçilen edebî eserlere yeni anlamlar ve bakış açışları yüklemektir. Bunların odağında Jane Austen’ın Fatma Âliye üzerindeki esin kaynaklarının toplanması hedeflenmiştir. Hazırladığımız tezde İngiliz ve Türk edebiyatlarının ilk kadın romancıları olan Jane Austen ve Fatma Âliye’nin romanları, içerik ve biçim özellikleri bakımından karşılaştırmalı olarak incelenmiştir. Bu karşılaştırma neticesinde tespit edilen motifler İngiliz ve Türk edebiyatlarının gelenekleri bağlamında değerlendirilerek sentez bir çalışma ortaya konmuştur. Söz konusu araştırma hem İngiliz hem de Türk edebiyatında kapsamlı, özgün ve değerli bir konuma ulaşmayı amaçlamaktadır. İki sanatçının tüm romanları tespit edilip okunmuş, roman okumalarına paralel olarak çalışmaya ışık tutacak mahiyette gerekli akademik yayınlar derlenip incelenmiştir. Bu incelemeler sonucu iki ayrı coğrafyanın ilk kadın romancılarının hayat maceralarındaki ve sanat anlayışlarındaki benzer ve ayrı taraflar tespit edilmiş ve çalışmada sunulmuştur. Tez iki ana kısımdan oluşur. İlk bölümde Fatma Âliye ve Jane Austen, iki ayrı sanatçı olarak ele alınmıştır. Bu bölüm; sanatçıların yaşam öyküleri ve edebî anlayışları olmak üzere iki ayrı alt başlıktan oluşur. Kronolojik sıralama gereği önce Jane Austen’ın ardından Fatma Âliye’nin hayat hikâyesi ve sanatçı kişilikleri açıklanmıştır. İkinci bölüm ise çalışmanın ana iskeletini oluşturur. Bu kısımda romanlar, izlekler ve biçim özellikleri açısından iki ayrı alt başlık hâlinde karşılaştırılmıştır. Birinci alt başlık, romanların içerik unsurlarının belirli temalar etrafında karşılaştırılmasını içerir. Bu bağlamda sıralanan dokuz izlek, Jane Austen ve Fatma Âliye’nin romanlarından alıntılar verilerek açıklanmış ve iki sanatçının aynı izleğe yüklediği anlam unsurları ortaya konmuştur. İkinci bölümün diğer alt başlığında ise romanların karşılaştırılmalı olarak incelenmesinde içerik özelliklerini destekleyen biçimsel unsurlar tespit edilmiştir. Romanın yapı unsur ögeleri iki romancının eserleri üzerinden açıklanmıştır. Sonuç kısmında ise tüm bulgular ışığında genel bir karşılaştırma çerçevesi oluşturulmuştur.

Our work is essentially based on three foundations. These; the aim is to bring to light the value that the two novelists’ novels deserve in all their aspects, to examine their works from every aspect, to make comparative determinations, and to attribute new meanings and perspectives to the selected literary works. In this thesis, the novels of Jane Austen and Fatma Âliye, the first female novelists of English and Turkish literature, were examined comparatively in terms of content and form features. As a result of this comparison, the motifs identified were evaluated in the context of the traditions of English and Turkish literature and a synthesis study was produced. The research in question aims to reach a comprehensive, original, and valuable position in both English and Turkish literature. All novels of both authors were identified and read, and in parallel with the novel readings, the necessary academic publications that would shed light on the study were compiled and examined. As a result of these investigations, similar and different aspects in the life adventures and literary understandings of the first female novelists of two different geographies were identified and presented in the study. The thesis consists of two main parts. In the first part, Fatma Âliye and Jane Austen are discussed as two separate novelists. This section: It consists of two separate subheadings: artists’ life stories and literary understandings. In chronological order, the life story and artistic personality of Jane Austen and then Fatma Âliye are explained first. The second chapter constitutes the main framework of the study. In this section, the novels are compared under two separate subheadings in terms of themes and stylistic features. The first subheading involves comparing the content elements of the novels around certain themes. In this context, nine themes listed under certain titles are explained by quoting from the novels of Jane Austen and Fatma Âliye, and the meaning elements that the two novelists attribute to the same theme are revealed. In another subheading of the second section, formal elements supporting the content features were identified in the comparative analysis of the novels. The structural elements of the novel are explained through the works of two novelists. In the conclusion, a general comparison framework was created in the light of all the findings.
Keywords: English literature; Fatma Âliye; Fatma Âliye woman; History and criticism; İngiliz edebiyatı; Jane Austen; kadın; Kadın yazarlar, İngiliz; Kadın Yazarlar, Türk; novel; roman; society; Tarih ve eleştiri; toplum; Turkish literature; Türk edebiyatı; Women authors, English; Women authors, Turkish