The role of moral disengagement on the relationship between affective commitment and unethical proorganizational behavior - Ebrahimi, Nabiallah (My University, 2018)
Toplumda kabul gören ahlak kurallarına aykırı davranışlar olarak tanımlanan işyerinde etik olmayan davranışlar son zamanlarda bilim insanların oldukça ilgisini çekmektedir. Akademisyenler özellikle bu tür davranışlara neyin yol açtığı sorusuyla ilgilenmektedirler. Bu konuyu ele almak için yapılan araştırmalar çalışanların neden etik olmayan davranışlarda bulunduğunu anlamada yardımcı olacak bireysel, kişilerarası ve organizasyon düzeyinde unsurlar ortaya koymuşlardır. Ne var ki, bu araştırmaların çoğunluğu, kendine yarar sağlamak için yapılan davranışlar ve eylemler üzerinde yoğunlaşmıştır. Bu düşünce tarzı ve bu araştırma yaklaşımı, etik olmayan davranışlarıntemelde kişisel çıkarlar tarafından yönlendirildiğini ifade etmektedir. Aynı zamanda, bu araştırma yaklaşımı genellikle sosyal yanlısı davranışların etik olduğunu ve diğer insanlara yardımcı olmak için özgecil nedenlerle yapıldığını varsaymaktadır. Bununla birlikte bazı çalışmalar çalışanların kendilerine hizmet için değil de organizasyonlarınınyararına olduğu için etik olmayan davranışlarda bulundukları gösteren vakaları ortaya koyarak bu yaklaşımı sorgulamaya başlamıştır. Bu örnek vakalar arasında organizasyonun itibarını korumak adına insanlara yanlış bilgi vermek ya da hem işverenler hem de toplum için ahlaki açıdan tehlikeli durumları ortaya çıkaracak ihbarbilgilerinin yok edilmesi gibi davranışlar yer almaktadır. Bu tür davranışlara etik olmayan örgüt yanlısı davranışlar denir ve giderek artan sayıda araştırmacı bu fenomeni araştırmaya ve kuramsallaştırmaya başlamıştır. Şu anda, geleneksel olarak yardımsever ve sosyal yanlısı olarak kabul edilen değerlerin, inançların ve davranışların ahlakiçelişkileriyle ilgilenen bir iş etiği araştırma alanı gelişmektedir. Bu yeni araştırma alanı etik olmayan davranışlara yol açan unsurları tespit ederek ve bu tür davranışları anlamak için kullanılan teorik bakış açısını genişleterek iş etiği konusundaki mevcut araştırmalara katkı sağlamaktadır. Etik olmayan örgüt yanlısı davranışlar üzerinde hazırlanan birkaç çalışmadan biri olarak, bu çalışma, duygusal bağlılığın etik olmayan örgüt yanlısı davranışları ahlaki davranışlardan uzaklaşmanın aracı değişken etkisi yoluyla açıkladığını öne sürmektedir. Etik liderliğin bu ilişkiyi şartlı etkilediği de önerilmektedir. İstanbul'da bulunan farklı şirketlerde çalışan 416 kişi, (184 erkek ve 232 kadın) bu çalışmanın örneğini oluşturmaktadır. Çalışmada kullanılan değişkenleri ölçmek için çok boyutlu biranket uygulanmıştır. Aracılık etkisinin analizleri sonucunda, duygusal bağlılığı dahayüksek olan kişilerin daha fazla etik olmayan örgüt yanlısı davranış sergilediğini veilişkiye ahlaki davranışlardan uzaklaşmanın aracılık ettiği ortaya konmuştur. Ayrıca şartlı aracılık analizi de çalışanların organizasyondaki etik liderliği daha düşük düzeydealgıladığında aracılık ilişkisinin daha güçlü olduğunu göstermiştir. Duygusal bağlılığın, etik olmayan örgüt yanlısı davranışları, ahlaki davranışlardan uzaklaşma ile birlikte teşvik ettiğini ortaya konmuştur. Ayrıca, etik liderliğin düşük algılanması bu etkiyi daha da güçlendirmektedir. Sonuçlarımız, etik liderliğin önemini vurgulayarak etik olmayanörgüt yanlısı davranışlar üzerine olan bilgiyi genişletmekte ve sosyal yanlısı güdülerin, tutumların ve davranışların etik davranışlar üzerinde etkisi üzerinde yeni araştırma yolları açmaktadır. Yapısal Eşitlik Modelleme ve Doğrulayıcı Faktör Analizi kullanılarak, bu çalışma, ilgili faktörlerin ve yapıların daha iyi bir resmini sunmaya ve gelenekselyöntemlere göre bu yöntemlerin getirebileceği yararlara ışık tutmaya çalışmaktadır. Daha detaylı teorik ve pratik çıkarımlar tezde tartışılmaktadır.

Unethical behaviors in the workplace, which have been defined as conductscontrary to the accepted morals of the society have received a lot of attention fromscholars recently. Scholars are especially interested in the question of what leads to suchbehavior. Some research studies have been conducted to address this issue and thesestudies have determined individual, interpersonal, and organization level factors that helpunderstand why employees perform unethically. However, the majority of these researchstudies have concentrated on behaviors and actions that are performed to benefit the self.This way of thinking and this line of research imply that unethical conducts arefundamentally driven by self-interest. At the same time, this line of research generallyassumes that pro-social behaviors are ethical and are driven by altruistic reasons to helpother people. However, some studies have already begun to question this idea by reportingmany cases in which employees commonly engage in unethical behaviors not to serve theself but to benefit their organization. Behaviors such as destroying denouncinginformation to save one’s organization’s standing, giving wrong information to people,or engendering morally hazardous situations for both the employers and for society as awhole are among these cases. This kind of behavior has been called unethical proorganizationalbehavior (UPB) and a growing number of researchers have begun toexplore and theorize about this phenomenon. Currently, there is a rising field of businessethics research that mainly deals with the moral challenges of values, beliefs andbehaviors that were traditionally regarded as benevolent and pro-social. This emergentfield of inquiry broadens the extant research on business ethics by both detecting factorsleading to unethical behavior and expanding our theoretical perspectives forunderstanding such behavior. As one of the few studies on UPB, this study hypothesizesthat affective commitment predicts UPB through the mediation of moral disengagement.It was also proposed that ethical leadership affects the hypothesized relationship. 416employees (184 males and 232 females) from different companies located in Istanbul,Turkey formed the sample of this study. A multidimensional questionnaire with sevenpointinterval scale was applied to measure all substantive variables used in this study.The results of mediation analysis revealed that people with higher affective commitmentengaged in more UPB, and that this effect was mediated by moral disengagement. Inivaddition, the results of moderated mediation analysis showed that the mediationrelationship was stronger when employees perceived a lower level of ethical leadershipin the organization. We found that affective commitment encourages UPB through themechanism of moral disengagement. Besides, this effect is stronger when the ethicalleadership is perceived to be low as opposed to being high. Our results extend knowledgeof UPB by highlighting the importance of ethical leadership, and open up new avenuesof research on the ethical challenges of pro-social motives, attitudes, and behaviors. Inaddition to its contribution to the extant research on UPB and moral disinterment, thisstudy is also unique in its data analysis approaches. Through the use of StructuralEquation Modeling and Confirmatory Factor Analysis, this study tries to present a betterpicture of the involving factors and constructs and sheds light on the merits these methodscan bring about compared to traditional approaches. Further theoretical and practicalimplications are discussed.
Keywords: affective commitment; Ahlakı gelişim; Ahlaki davranışlardan uzaklaşma; Ahlaki yönleri; Aracı değişken; Başarı, İşletmelerde; Business ethics; Duygusal bağlılık; ethical leadership; Etik liderlik; Etik olmayan örgüt yanlısı davranışlar; İş ahlakı; Leadership; Liderlik; mediation; moderated mediation; Moral and ethical aspects; Moral development; moral disengagement; Structural Equation Modeling (SEM); Success in business; Şartlı aracı değişken Unethical Pro-organizational Behavior (UPB); Yapısal Eşitlik Modellemesi (YEM)