Sühreverdî'de Meşşâî araştırma yönteminin değeri ve işlevi - Şahin, Zeynep (My University, 2022)
Bu çalışmada, İşrâkî felsefenin kurucu düşünürü olan Sühreverdî el-Maktûl’ün Hikmetü’l-işrâk adlı eseri bağlamında Meşşâî araştırma yönteminin değeri ve işlevi tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu gaye ile ilk bölümde Aristoteles ve İbn Sînâ felsefesinden hareketle Sühreverdî’nin devraldığı Meşşâî mirasın sınırları belirlenerek Şeyhu’l-İşrâk’ın Meşşâî geleneğe bakış açısını etkileyen faktörler tespit edilmiştir. İkinci bölümde Hikmetü’l-işrâk’ın ‘Düşüncenin İlkeleri’ bölümü analiz edilerek, mantık ilminin İşrâkî felsefedeki fonksiyonu ve değeri açıklığa kavuşturulmuştur. Bunun için tanım ve burhan teorisinin İşrâkî felsefede ifade ettiği anlam serimlenmiştir. Üçüncü bölümde ise Şeyhu’l-işrâk’ın Meşşâî geleneği ikrar ettiği, revizasyona tâbi tuttuğu ve reddettiği hususlardan hareketle bahs ve teellüh yöntemini birbirine eklemlediği ortaya koyulmuştur. Ardından bu eklemlemede mantık ilminin üstlendiği fonksiyon tespit edilmiştir. Çalışmamızın temel amacı Sühreverdî’nin İşrâk felsefesinin Meşşâî felsefe karşısındaki özgünlük değerinin mantık ilmi çerçevesinde tespit edilmesidir.

This research aims to identify the significance and function of the Peripatetic methodology considering Ḥikmat al-Ishrāq, the major work by the founding figure of the Illuminationist (Ishrāqī) school of philosophy Suhrawardī al-Maqtūl. To this aim, in the first part of the thesis, I delineate the boundaries of the Peripatetic heritage that Suhrawardī inherited by taking the Aristotelian and Avicennan philosophies into an account. I also attempt to determine the factors that had impact on Suhrawardī’s view of the Peripatetic tradition. The second part analyzes the chapter “On the Rules of Thought” from Ḥikmat al-Ishrāq with the purpose of clarifying the significance and function of the science of Logic in the Illuminationist tradition. This is done by depicting the merit of the theory of definition and demonstration within the Ishrāqī thought. In the third part, based on the issues he admitted, subjected to revision and rejected from the Peripatetic tradition, I demonstrate that Shaykh al-Ishrāq entwined the methods of baḥth and taʾalluh. I further discuss the role of the science of Logic in Suhrawardī’s integration of these two methods. My primary aim in this study is the identification of the originality of Suhrawardī’s philosophy of Illumination vis-à-vis the Peripatetic philosophy in respect to the science of Logic.
Keywords: bahs; burhan; Hikmetü’l-işrâk; Islam; İslam; İşrâkî; mantık; Sühreverdî; tanım; teellüh