Çoktan seçmeli sorularda üst düzey düşünme becerilerinin kullanımının ortaokul öğrencilerinin okuduğunu anlamaları üzerindeki etkisi - Masun, Abdullah Fatih (My University)
Düşünme, zihni durağanlık noktasından alan ve sürekli aktif olmasını sağlayan bir süreçtir. Üst düzey düşünme becerilerinin geliştirilmesinde öğrencilerin gerekli becerileri kazanması için bu becerilerin sınıflamalara uygun ölçme/ değerlendirme unsurları ile ele alınmasını önemlidir. Bu doğrultuda çalışmanın problem cümlesi “Üst düzey düşünme becerilerine yönelik eğitim almış ortaokul öğrencilerinin bu becerileri içeren çoktan seçmeli sorulardaki başarıları nasıldır?” olarak belirlenmiştir. Çalışma iç içe karma desen ile oluşturulmuş ve çalışmanın nitel boyutunda durum çalışması, nicel boyutunda ise deneysel desen kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunda ortaokul 7. Sınıf öğrencileri ve Türkçe eğitimi alanından uzmanlar yer almaktadır. Verilerin toplanmasında uzmanlara ve öğrencilere “Üst Düzey Düşünme Becerisi Değerlendirme Testi” uygulanmıştır. Buna ek olarak veri toplama sürecinde öğrencilere yönelik gözlem notları alınmıştır. Uzmanlardan elde edilen veriler içerik analizi ile öğrencilerden elde edilen nicel verileri oluşturan ön test-son test sonuçları t-testi tekniği kullanılarak incelenmiştir. İlk olarak uzmanlara 20 adet çoktan seçmeli soru içeren “Üst Düzey Düşünme Becerisi Değerlendirme Testi” uygulanarak sorulara cevap vermeleri ve düzey ataması yapmaları istenmiştir. Bu atamaların çalışmayı yürüten araştırmacının atadığı düzeyler ile karşılaştırmalı değerlendirmesi yapılmıştır ve soruların düzey dağılımı %25 analiz, %20 çıkarım, %20 sentez, %15 hipotez, %10 bilgi, %5 bilgi ve %5 yaratıcılık olarak belirlenmiştir. Öğrencilere KR-20 katsayısı ile tekrardan düzenlenen 12 soruluk “Üst Düzey Düşünme Becerisi Değerlendirme Testi” uygulanmıştır. Bulgulara göre deney grubu öğrencilerinin ön test ve son test puanları arasında anlamlı fark görülürken kontrol grubunda herhangi bir farklılık görülmemiştir. Deney ve kontrol grubunun son testleri incelendiğinde iki grup arasında anlamlı fark olduğu (t=2,44, p=0,021<0,05) tespit edilmiştir. 7 farklı düzeyden oluşturulan sorulara doğru cevap verebilme oranları ön test-son testte göre incelenmiş ve sentez %8,42, analiz %9,375, hipotez %12, bilgi %12,25, yaratıcılık %12,50, çıkarım %15,62 ve tahmin %18,75 artış göstermiştir. Son olarak öğrencilere uygulanan ön test-son test ve eğitim sürecinde gözlemci notlarından elde edilen veriler doğrultusunda üst düzey düşünme becerilerine yönelik eğitim verildiğinde öğrencilerin bu becerilere yönelik farkındalık sahibi olarak düzeylerine artırabildikleri tespit edilmiştir.

Thinking is a dynamic process that keeps the mind active and continuously engaged. Developing higher-order thinking skills (HOTS) in students requires appropriate measurement and evaluation tools tailored to specific classifications. This study aimed to address the research question: “How successful are middle school students trained in higher-order thinking skills in answering multiple-choice questions designed to assess these skills?” The research utilized a nested mixed design, combining qualitative and quantitative methods. A case study approach was used for the qualitative dimension, and an experimental design was applied in the quantitative dimension. The study group comprised 7th-grade middle school students and experts in Turkish education. Data were collected using the “Higher-Order Thinking Skills Assessment Test,” along with observational notes from students during the process. Experts were first asked to respond to the test’s 20 multiple-choice questions and assign levels to each. These levels were compared with those assigned by the researcher, resulting in the following distribution: 25% analysis, 20% inference, 20% synthesis, 15% hypothesis, 10% knowledge, 5% information, and 5% creativity. The test was refined to 12 questions with a KR-20 reliability coefficient and applied to students. Quantitative data were analyzed using a t-test, and qualitative data were subjected to content analysis. A significant difference was observed between the pre-test and post-test scores of the experimental group, while no such difference was found in the control group. The post-test scores of the experimental group were significantly higher than those of the control group (t=2.44, p=0.021<0.05). The analysis of correct response rates by question level revealed improvements: synthesis increased by 8.42%, analysis by 9.375%, hypothesis by 12%, knowledge by 12.25%, creativity by 12.50%, inference by 15.62%, and prediction by 18.75%. Observational notes confirmed that training enabled students to enhance their awareness and application of HOTS, leading to measurable improvements in their performance.
Keywords: Çoktan Seçmeli Soru Thinking; Düşünme; Higher-Order Thinking Skills; Multiple-Choice Questions; Okuduğunu anlama; Öğrenim ve öğretim; Reading comprehension; Study and teaching; Turkish language; Türk dili; Üst Düzey Düşünme