Job stress- its relationship with job satisfaction and work- family conflict of female employees - Kütükçüoğlu, Elif (My University, 2002)
Bu çalışmanın amacı, çalışan bayanların iş stresi ve iş tatmini arasındaki ilişkiyi incelemek ve medeni durum, çocuk sahibi olmak, çocukların yaşı ve sayısının iş stresi seviyesi üzerindeki etkisini araştırmaktır. Ayrıca, yaş ve eğitim düzeyi gibi demografik karakterli değişkenlerin, çalışan bayanların iş stresi seviyelerinde herhangi bir etkileri olup olmadığını saptayabilmek için, bu değişkenler de analize dahil edilmiştir. Bu çalışmanın içeriğinde, birinci bölümde, teorik çerçeve, iş stresi ve iş tatminiyle ilgili bazı genel kavramlar ve iş tatmini ile iş stresi arasındaki ilişki incelenmiştir. İkinci bölümde, iş-aile arasındaki çatışma üzerine kurulmuş olan teorik çerçeve ve iş stresi ve iş-aile çatışması arasındaki ilişki, cinsiyetin iş stresi üzerindeki etkisine dair, bayanlara özgü stres kaynakları ve sebeplerini de içererek ve çeşitli teorilere de değinilerek sunulmuştur. Bu bölüm, medeni durum, çocuk sahibi olmak, çocukların yaşı ve sayısının çalışan bayanların iş stresi üzerindeki etkisini inceleyen kısım ile devam etmektedir. Son olarak, ilgili sonuçları da aydınlatılmakla beraber, iş stresinin bayanlarda yarattığı olumsuz koşullar tartışılmaktadır. Bu araştırma amaçlarına ulaşabilmek ve hipotezler test edebilmek için, çeşitli adımlar takip edilmiştir. Bu çalışma için kullanılacak veriler, İstanbul'daki iki denetim şirketinde çalışan bayanlara, 41 sorudan oluşan bir anket uygulanmak suretiyle elde edilmiştir. Araştırma sonuçları değişkenlerin tipine göre, çeşitli istatistiksel analizler kullanılmak suretiyle test edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, beş hipotezden dördü doğrulanmış, bir tanesi ise doğrulanamamıştır. Analizlerde aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır: 1)Çalışan bayanların iş stresi ve iş tatmini arasında negatif bir korelasyon bulunmuştur. Buna göre, bayanların iş memnuniyeti seviyeleri arttıkça, iş stresi seviyeleri düşmektedir. 2)Çalışan evli bayanların iş stresi seviyeleri bekar bayanlarınkinden daha yüksektir. 3)Çalışan bayanlardan çocuk sahibi olanların iş stresi seviyeleri, çocuk sahibi olmayan bayanlarınkinden daha yüksektir. 4)Çalışan bayanlardan, okul öncesi ve ilkokul seviyesindeki yaşlarda çocukları olanların iş stresi seviyeleri, daha büyük yaşta çocuğu olan bayanlarınkinden daha yüksektir. 5)Çalışan bayanların iş stresi seviyeleri, sahip oldukları çocukların sayısı arttıkça azalmaktadır. Bizim hipotezimize göre, çalışan bayanların iş stresi seviyeleri, sahip olunan çocuk sayısının artmasıyla doğru orantılı olarak artacaktı. Bu son hipotezin sonucu, beklentilerin ters yönünde çıkmış olsa da, başka araştırma bulgularına ışık tutabilir. Daha önce keşfedilmemiş olan bir düzenleyici değişkenin, bu ilişkide çocukların yaşının, sinyalini veriyor olabilir. Öyle ki iş stresi ve çocuk sayısı arasındaki ilişkinin varlığının, çocukların yaşına bağlı olduğunun bir göstergesi olabilir. Bu araştırma, organizasyonların yönetiminde büyük önem taşıyan iki konuyu, iş stresi ve iş tatminini, ve bunların arasındaki ilişkiyi ele almıştır. Her iki kavram da organizasyonların başarısında önemli rol oynamaktadır. Yönetim ve idari amaçlar için, bir şirketin çeşitli bölümlerinde çalışan kişilerden kimlerin, işin hangi yönlerinden memnun olmadıklarının bilinmesi çok yaralı olacaktır. Bununla beraber, idari kadronun, işin hangi yönlerinin çalışanları üzerinde stres yarattığını anlamaya ihtiyacı vardır. Bu amaçlar doğrultusunda, iş stresi ve iş tatmini testleri, pratik uygulamalarıyla, Türkiye'deki şirketlerde, sorunlu görülen alanların araştırılmasına katkıda bulunabilir. Bu şekilde, müdürler, anket sonuçlarına göre, gerekli önlemleri alabilir ve çalışanlarının memnuniyetini arttırmaya uğraşabilirler. Bu çalışmada bahsedilen diğer önemli konu ise, aile sorumluluklarının, çalışan bayanların iş stresi üzerindeki etkisidir. Günümüzde, çalışan bayanların işgücünün önemli bir parçasını oluşturdukları düşünülürse, şirketlerin, çalışanlarının başarılarının ve buna bağlı olarak da kendi başarılarının temelinin, sağlıklı bir iş-aile hayatı dengesi kurmakla sağlanacağını anlamaları gerekmektedir. Bu yüzden şirketler, bayan çalışanlarının iş stresinin önlemek ya da ortadan kaldırmak için, stres denetimleri, stres yönetimi, esnek çalışma saatleri, çocuk bakımı ve doğum izni gibi konularında kurum politikaları geliştirebilirler. Türkiye'de bu tip kurumsal politikaların uygulaması, diğer ülkelerde olduğu kadar etkili ve geniş çapta değildir. Bu çalışma, diğer ülkelerdeki farklı uygulamalara bir bakış açısı sağlaması açısından ve iş hayatında, bu politikalara duyulan şiddetli ihtiyacı vurgulanmasından ötürü büyük önem taşımaktadır.

The aim of this study is to analyze the relationship between job satisfaction and job stress of female employees and to investigate the effects of marital status, presence, age and number of children on their job stress levels. In addition, the relationship between the demographic variables, age and educational levels of female employees and job stress is also examined in order to determine whether these variables have any influence on job stress levels. Within the context of this study, in the first section the theoretical framework based on stress theories, general concepts related to job stress and job satisfaction and the relationship between job satisfaction and job stress were examined. In the second section, the theoretical framework based on work-family conflict theories and the examination of the relationship between work-family conflict and job stress was presented by pointing to different theories on the effect of gender on job stress, including the sources and causes of stress unique to women. This part was followed by the examination of the relationship between marital status, presence, number and age of children and job stress of female employees. Finally, the manifestations of job stress for women highlighting the related consequences were discussed. In order to achieve the research objectives and test the hypotheses, various steps have been followed. The data for the study was collected via a 41-item questionnaire and administered to the female employees working in two audit companies in İstanbul. The survey results were analyzed by the application of different statistical analyses. According the research results, out of the five hypotheses, four of them were confirmed, while only one of them, the last one, could not be substantiated. The analyses yielded the following results: 1)There was a negative relationship between job stress and the job satisfaction of female employees, meaning that as the job satisfaction levels of female employees increased, their job stress levels decreased. 2)The married female employees had higher job stress levels than the single female employees. 3)The female employees having children had higher job stress levels than the female employees having no children. 4)The female employees having preschool or primary age school children had higher job stress levels than the female employees having older children. 5)The job stress levels of female employees increased as the number of children they had decreased. We had hypothesized that the job stress levels of female employees would increase as the number of children they had increased. Although the result of this last hypothesis was contrary to expectations, it can shed light to other research findings. It may signal the existence of an undiscovered moderating variable, that is the age of children in this relationship, pointing to the fact that the existence of the relationship between the number of children and job stress will be dependent on the age of the children. This research study covered the relationship between two important topics in management, job stress and job satisfaction. Both of these concepts play critical roles on the success of companies. For administrative purposes, it is very useful to know which sections of an organization are dissatisfied with what aspects of the job. In addition, the management needs to be aware of which specific features of the job create stress on the employees. The application of job stress and satisfaction tests may contribute to this area and serve for investigating these problematic elements in Turkish companies with their practical usefulness. In this way, according to the test results, the managers may take the necessary precautions and try to improve the employee well being in these organizations. The other crucial topic covered in this study is the effect of family responsibilities on the job stress of female employees. As female employees constitute an important part of the workforce today, the companies should understand that maintaining a healthy balance between work and family life is the building block for the success of its female employees that will actually lead to the success of the organizations themselves. Thus, companies may develop corporate policies that aim to prevent or eliminate women's experience of work stress such as stress audits, stress management, flexible work schedules, childcare, maternity and paternity provisions etc. Since in Turkey, these kinds of corporate policies are not so effective or so widely used as in other countries, this study can contribute to this area by emphasizing the crucial need for such policies and it can provide an outlook for the different applications in other countries.
Keywords: Çalışan Kadınlar Türkiye; Iş Stresi; Iş Tatmini