Anayasal İktisat’ın siyasal yozlaşmaya bakışı - Okumuş, Sadi (My University, 2004)
17. yüzyıl aydınlanma felsefesi ve yeni bilim hareketleri, toplumların kültür, siyaset ve ekonomi tarihlerinde derin bir dönüşüm yaşamalarına neden olmuştur. Bu yüzyıldan önce kollektif hareketlere hakim olan düşünceler feodal, aristokratik ve monarşik yönetim sistemlerinin tesiri altında idi. Ancak aydınlanma felsefesi ve diğer hareketler, bireyi ön plana çıkartmışlar ve bu düşünce bahsedilen yönetim sistemlerinin kollektif hareketler üzerindeki etkisini kaybetmelerine neden olmuştur. Bu durum birey merkezli dünya tasavvurlarına yol açmış ve demokratik yönetim sistemlerinin yaygınlaşmasına neden olmuştur. Fakat 19. yüzyıl başlarında çeşitli sebeplerden dolayı demokrasinin bireylere ve topluma hizmet etmediği görüldü. Çünkü ortaya çıkan durum demokrasilerin çeşitli sebeplere bağlı olarak amaçlarından uzaklaşması ve sosyal problemlerden ekonomik problemlere kadar pek çok soruna yol açmasıydı. Demokrasilerin ve siyasal yozlaşmaların bu dönemde en çok etkilediği alan ekonomi olmuştur. Keynesyen devrimin devlete müdahale edeceği alanlar yaratmasıyla da olumsuz yönde gerçekleşen siyaset ve ekonomi ilişkisi dolayısıyla, iktisadi sistemler yeni bir yaklaşımın varlığına ihtiyaç duymuşlardır. Özellikle kamu ekonomisi karar alma süreçlerinde siyasi karar alma sürecinin dengesizliği ve buna bağlı olarak mali disiplinsizlikle sonuçlanan durum bu ihtiyacı artırmıştır. 19.yüzyıla kadar iktisadi düşüncenin en önemli özelliği, hukuk ve politikanın bir parçası olarak varlığını sürdürmüş olmasıdır. Ancak bu durumun en çok eleştirilen yanı ise iktisatçıların sık sık siyasi ideolojilerinden dolayı subjektif davranmaları nedeniyle iktisadi gelişimin olumsuz yönde etkilenmiş olmasıdır. Ekonomik sistemle siyasi sistem arasına sınır çekme problemi 20. yüzyıl sonunda daha çok dikkat çekmeye başlamıştır. Kamu ekonomisinde karar alma süreçlerinde siyasal iktidarın dengesiz kararları ve bu problemin yarattığı iktisadi gerileyişin de önüne geçme isteği, Buchanan ile birlikte Anayasal İktisat Okulu'nun doğuşuna ortam hazırlamıştır. 20. yüzyılda ortaya çıkan temel problem ise değişim ve dönüşümler sonucu siyaset ve ekonominin iç içe geçmiş olmasıydı. Siyaset ve ekonomi, sosyal yaşamda önemli bir işleve sahip olduğu düşünülen iki sistemdir. Ayrıca bu iki sistemi, Düzen ve Denge kavramlarını gerçekleştirme misyonunu üstlenen araçlar olarak da kabul etmek mümkündür. Politika ile ekonomi arasındaki ilişkinin ortaya çıkış niteliği ise, Anayasal İktisat'ın da üzerinde durduğu, ekonomiyle siyaset arasına sınır çekme problemi ve kamu ekonomisi karar alma süreçlerinde siyasal iktidarların fonksiyonlarıdır. İktisat tarihi, Ortaçağ dönemiyle birlikte değerlendirildiği zaman görülür ki; ne Fizyokrasi ve Merkantilizm ne de onlardan sonraki Klasik ve Keynesyen Teori, iktisat ve siyaset arasındaki ilişkinin boyutlarına yeterince dikkat çekebilmişlerdir. İktisat tarihindeki bütün bu teoriler, devletin iktisadi alandaki hareketlerinin ve çoğu zaman da müdahalelerin yol açtığı sorunların sistematik bir açıklamasını yapamamıştır. Bu durumsa siyasal yozlaşmalarla birlikte bir paradoksa dönüşmüş ve ekonomik yozlaşmaların doğuşuna neden olmuştur. Anayasal İktisat ile ilgili hazırlanmış olan bu çalışmanın amacı Anayasal İktisat'ın siyasal yozlaşmaya bakış açısını incelemektir. Savunulan temel düşünce, Anayasal İktisat'ın, önceki iktisadi teorilerle ortaklığı olmasına rağmen geliştirdiği Ekonomik Anayasa düşüncesine sahip oluşudur. Çalışmada bu amaca dönük olarak, iktisadi düşünce tarihinde Anayasal İktisat'ın nereye konulabileceği sorusu üzerinde durulmuş, özellikle ortaçağ ve sonrası teoriler ele alınmıştır. Özellikle Buchanan'ın üzerinde çokça durduğu Klasik İktisat Teorisi ve Keynesyen Teori ayrıntılarıyla analiz edilmiştir. Her teorinin felsefi ve teorik temelleri vardır ve bu temellerin, teorinin anlaşılması için açıklanması gerekir. Araştırmanın diğer bir amacı Anayasal İktisat'ın arkasındaki temelleri arama çabasının sonucu olarak oluşturulmuştur. Anayasaların niçin gerekli olduğu sorgulandıktan sonra, Anayasal İktisat'ın felsefi temelleri ele alınmıştır. Anayasal İktisat'ın felsefi temellerinde ise Buchanan'ın üzerinde çokça durduğu Sosyal Sözleşmecilik olgusu ve Politik İktisat üzerinde durulmuştur. Araştırmada Anayasal İktisat'ın tarihsel süreç içerisinde ortaya çıkışı ele alındığı gibi, içerik ve çerçevesinin ne olduğu konusuna da değinilmiştir. Ayrıca bu bağlamda Anayasal İktisat'a destek veren Hayek, Friedman ve Meltzer'in düşünceleri de değerlendirilmiştir. Projenin asıl hedefine dönük hazırlanan kısımda ise siyasal yozlaşmalar hakkında yapılan açıklamalar ve değerlendirmeler yer almaktadır. Kamusal karar alma süreçlerinde politikacı-seçmen ve bürokratların fonksiyonlarına değinilen bu kısımda, seçim sistemi, seçmen davranışı ve devletin başarısızlığı kavramları ayrıntılarıyla analiz edilmiştir. Çünkü, Anayasal İktisat'ın inceleme alanı, bu süreçlerde ortaya çıkan politik yozlaşmalar ve bunların yol açtığı ekonomik yozlaşmalardır. Siyasal yozlaşmaların daha sonraki inceleme aşamasında da teorik düzeyde demokrasinin ne olduğu ile başlayan sorgulamaya, bu yozlaşmalara neden olan sebeplerin açıklanmasıyla devam edilmiştir. Araştırmanın asıl amacı ise son kısımda ortaya koyulmuştur. Siyasal yozlaşmalara Anayasal İktisat'ın getirdiği çözüm önerileri ele alınmıştır. Bu bağlamda, devletin başarısızlığının önlenmesi adına ve kamusal karar alma süreçlerindeki iktidarın fonksiyonunu düzenleyici işleve sahip bir ekonomik anayasa hazırlanması önerisine değinilmiştir. Enlightenment Philosophy and new science activities caused deep changes in cultural, social and economical history of societies. Ideas which dominated collective activities used to be under the influence of feudal, aristocratic and monarchic rule. However, the Enlightenment Philosophy and other activities took over the individual to the center and these ideas caused the mentioned mastership systems to lose their affect on collective activities. This brought on an individual centered global contemplation and caused the growth of democratic systems. However, in the early 19th century, it has been observed that democracy has not served to individuals and the society due to some reasons. Because, the upcoming circumstances caused the democracies to depart from its goals and they also caused lots of problem from social to economic. During this period, the most important field which affected democracies and political retrogression was economy. The negative development of relations between economics and politics arising from the Keynesian Revolution which created fields to be interfered by the government, the economic systems needed the existence of a new approach. Specifically, the imbalance of political decision processes in public economies' decision processes and the existence financial indiscipline accordingly increased this demand. The most important feature of economic though until the 19th century is to exist as a part of law and politics. However, the mostly criticized part of this is negative emotion of economic development because the frequent subjective activities of economist related to their ideologies. The separation problem of economical system and political system started to be observed in the 20th century. The imbalanced decisions of political rule in the public economy and the economic derogation accordingly created an environment for the rise of Constitutional Economy School with Buchanan. The essential problem emerged in the 20th century was the integration of politics and economics due to changes and transformations. Politics and economy are two systems which are both thought to have important functions. In addition, it is also possible to consider these two systems as means to actualize Order and Balance missions. The nature of the relation between economics and politics, which Constitutional Economics also think of, is the separation problem of economics and politics and function of political rule in the public economy decision processes. When the history of economics is evaluated with the Middle Age, it is understood that neither Physiocracy and the Mercantilism nor the following Classic and Keynesian Theories could not sufficiently draw attention of the dimension of the relation between economics and politics. All these theories in the history of economics were not able to state the problems arising from the activities and mostly interference of the government on the economy field. This situation transformed into a paradox with political retrogression and caused the rise of economical retrogression. This study, prepared related to constitutional economics, is investigating the point of view of Constitutional Economics on political retrogression. The essential idea supported is that Constitutional Economics has an Economical Constitution thought although it has commons with the previous economical theories. For this purpose in the study, the question of finding the location Constitutional Economics in history of economical thoughts is featured, and middle ages and the following period is especially mentioned. Specifically, The Classic Economical Theory and Keynesian Theory, specifically examined by Buchanan, were analyzed in details. Each theory has philosophical and theoretical essentials and these essentials should be explained in order to understand the theory. Another purpose of the examination arises by the result of the work to find the essentials of Constitutional Economics. After questioning the need of a Constitution, the philosophical essentials of Constitutional Economics were examined. Social Engagement fact and Political Economy, specifically examined by Buchanan, were mentioned as the philosophical essentials of Constitutional Economics. Not only is the rise of Constitutional Economics in the history examined but also its consent and framework is mentioned. In this context, thoughts of Hayek, Friedman and Meltzer which support Constitutional Economics are also examined. In the part intended for the principal purpose of the project, explanations and evaluations about the political retrogressions take place. This part deals with functions of politicians, electors and bureaucrats in the public decision process and failure of government is analyzed in details. Because the investigation field of Constitutional Economics is the political retrogressions happening in this field and the economical retrogressions arise by them. The questioning of the definition of democracy in the next examination phase of political retrogression is followed by explaining the reasons causing the said retrogression. The principal purpose of the examination is revealed in the last part. The solution suggestions of Constitutional Economics for political retrogression are mentioned. In this context, the suggestion of forming and economical constitution which has regulative functions in regulating the government's public decisions in order to avoid the failure of the government is communicated.
Keywords: Ekonomi; Ekonomik durum ve koşullar