Sınıf öğretmeni adayların psikolojik ihtiyaçları ile öğretmenlik tutumları arasındaki ilişki - Aydın, Oktay (My University, 1993)
95 Özet Sınıf öğretmeni Adaylarının Psikolojik İhtiyaçları ile öğret menlik Tutumları Arasındaki İlişkP'nin incelendiği araştırmada, alt amaçlar şu ana başlıklarla ifade edilmiştir: 1. Sınıf öğretmeni adaylarının öğretmenlik tutum düzeyleri na sıldır? 2. Sınıf öğretmeni adaylarının psikolojik ihtiyaçları nelerdir? 3. Sınıf öğretmeni adaylarının psikolojik ihtiyaçları ile öğretmen lik tutumları arasında ilişki var mıdır? Alt amaçlarda ifade edilen sorular, genel grup açısından, cinsi yete göre, sınıfa göre ve mesleği isteyerek seçip seçmemeye göre de in celenmiştir. ilişkisel tarama modelinde olan araştırmanın evrenini, Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği Bölümü, Kastamo nu Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği Bölümü ve Demirci Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği Bölümü'nde okuyan 1. ve 4. sınıf öğrencileri oluştur maktadır. örneklem ise, her üç sınıf öğretmeni yetiştiren kurumun 1. ve 4. sınıf öğrencilerinden random yoluyla seçilmiş, 119'u kız, 139'u erkek ol mak üzere toplam 258 kişiden oluşmaktadır. Verilerin toplanması için iki ölçek kullanılmıştır: Psikolojik ihti yaçları ölçmek için Edwards Kişisel Tercihler Envanteri ve öğretmenlik tutumlarını ölçmek için de öğretmenlik Tutum ölçeği. Ayrıca, 4 tane de kişisel bilgi sorusu sorulmuştur. Veriler toplandıktan sonra, istatistiksel çözümlemeler için aritmetik ortalama, t testi ve Pearson Moment Çarpım Katsayıları hesap lanmıştır. Elde edilen bulguları şu şekilde özetleyebiliriz: 96 1. Genel Gruba Göre Genel grupta öğretmenlik tutumlarının niteliği orta düzeydedir. Psikolojik ihtiyaçlar genel grup açısından değerlendirildiğinde, sınıf öğretmen adaylarının öncelikli ihtiyaçları, ilgi görme, başarma, kendi ni suçlamadır. Psikolojik ihtiyaç sıralamasının en altında ise duyguları an lama, değişiklik ve şefkat gösterme ihtiyaçları yer almaktadır. Genel grup açısından, psikolojik ihtiyaç alt boyutlarından yakın lık ve saldırganlık ihtiyaçları ile öğretmenlik tutumları arasında ilişki bulun muştur. Öğretmenlik tutumlarının niteliği yakınlık ihtiyacı arttıkça yüksel mekte, saldırganlık ihtiyacı arttıkça ise düşmektedir. 2. Cinsiyete Göre Öğretmenlik tutumları cinsiyete göre farklılık göstermemektedir. Psikolojik ihtiyaç alt boyutlarından başarma, başatlık, şefkat gösterme, değişiklik ve saldırganlık cinsiyete göre farklılaşmaktadır. Ba şarma ve başatlık ihtiyaçları kızlarda daha yüksek, şefkat gösterme, deği şiklik ve saldırganlık ihtiyaçları da erkeklerde daha yüksektir. Kız grubunda, psikolojik ihtiyaç alt boyutlarından uyarlık, yakın lık, şefkat gösterme ihtiyaçları ile öğretmenlik tutumları arasında aynı yön de ilişki bulunmuştur. Erkek grubunda, psikolojik ihtiyaç alt boyutlarından uyarlık ve yakınlık ihtiyaçları ile öğretmenlik tutumları arasında aynı yönde, başatlık İhtiyacı ile ters yönde ilişki bulunmuştur. 3. Sınıflara Göre Öğretmenlik tutumları sınıflara göre farklılık göstermemektedir. Psikolojik ihtiyaç alt boyutlarından ilgi görme, başatlık ve deği şiklik ihtiyaçları 1. ve 4. sınıflara göre farklılaşmaktadır. İlgi görme ihtiyacı 97 1. sınıflarda daha yüksek, başatlık ve değişiklik ihtiyaçları ise 4. sınıflarda daha yüksektir. 1.sınıf grubunda psikolojik ihtiyaç alt boyutlarından uyarlık, ya kınlık ve şefkat gösterme ihtiyaçları ile öğretmenlik tutumları arasında aynı yönde ilişki bulunmuştur. 4.sınıf grubunda psikolojik ihtiyaç alt boyutlarından sadece ya kınlık ihtiyacı ile öğretmenlik tutumları arasında aynı yönde ilişki bulun muştur. 4. Mesleğini İsteyerek Seçip Seçmemeye Göre öğretmenlik tutumları, sınıf öğretmenliği mesleğini isteyerek seçip seçmemeye göre farklı laşmamaktadır. Psikolojik ihtiyaç alt boyutlarından ilgi görme ihtiyacı, mesleği isteyerek seçip seçmemeye göre farklılaşmaktadır. Mesleği isteyerek se çenlerin ilgi görme ihtiyacı, mesleği isteyerek seçmeyenlerden daha yük sektir. Mesleği isteyerek seçme grubunda öğretmenlik tutumları ile psikolojik ihtiyaç alt boyutlarından uyarlık ve yakınlık ihtiyacı ile aynı yön de, saldırganlık ihtiyacı ile ters yönde ilişki bulunmuştur. Mesleği isteyerek seçmeme grubunda psikolojik ihtiyaç alt bo yutlarından uyarlık ve sebat ihtiyaçları öğretmenlik tutumları arasında aynı yönde, gösteriş ve özerklik ihtiyaçları ile ters yönde ilişki bulunmuştur. Elde edilen bulgular dikkate alınarak, şu önerilerde bulunul muştur: 1. Öğretmen adayları üniversite sınavına ek olarak yapılacak çeşitli sınavlarla alınmalıdır. 2. öğretmenlik uygulamalarına özel önem verilmelidir. 3. Bu fakültelerde rehberlik servisleri kurularak ihtiyaca dönük hizmetler vermeli. 98 4. Sınıf öğretmenliği bölümlerinde öğretim elemanı sorunu ele alınarak, gerek sayısal gerekse kalite açısından iyileştirmeler sağlanmalı dır. Ayrıca, öğretim elemanları, öğrencilerle ders dışı etkinliklere katılarak daha iyi iletişim kurmaya çalışmalıdır.- 5. Fiziksel ortam ve araç-gereç eksikliği giderilmeli. 6. Eğitim-öğretim faaliyetleri içinde insan ilişkileri, iletişim grup ları, psikolojik danışma, sosyo-drama gibi konulara yer verilmelidir. 7. Konuyu daha derinlemesine ele alacak bilimsel çalışmalar yapılmalıdır.
Keywords: Eğitim ve Öğretim; Mesleki Tutum; Psikolojik İhtihaçlar; Sınıf Öğretmenleri