Türk dış politikasının Avrupalılaşması Doğu Akdeniz sorunu - Arıcı, Yusuf Emre (My University, 2025)
Türk dış politikasının avrupalılaşması doğu akdeniz sorunu Avrupalılaşma çalışmaları 1990’lardan günümüze kadar Avrupa Birliği (AB) çalışmaları içerisinde önemli bir yer tutmaktadır. Son çeyrek yüzyılda Avrupa Birliği'nin gündeminde yer alan bu konu üzerine ekonomi, siyaset bilimi, sosyoloji gibi çeşitli disiplinlerde çok sayıda akademik çalışma yapılmıştır. Avrupalılaşmanın hem üye hem de aday ülkeler üzerindeki etkisi, Türkiye’yi doğal bir vaka örneği haline getirmiştir. 1999 Helsinki Zirvesinde aday ülke ilan edilmesiyle birlikte, Türkiye’nin Avrupalılaşma süreci hız kazanmıştır. Ancak günümüze kadar Avrupalılaşma süreci çeşitli sebeplerle yavaşlamış ve hatta durma noktasına gelmiştir. Doğu Akdeniz Sorunu, 21. yüzyılın başlarından itibaren bölgede keşfedilmeye başlanan hidrokarbon rezervleriyle bağlantılı olarak ortaya çıkan siyasi ve hukuki anlaşmazlıkların genel adıdır. İsrail, Mısır, Güney Kıbrıs Rum Yönetimi (GKRY) ve Türkiye arasında, Doğu Akdeniz’de varolan enerji kaynaklarının paylaşımına bağlı olarak deniz yetki alanlarına ilişkin ciddi sınır ihtilafları yaşanmaktadır. AB de GKRY’nin üyeliğiyle birlikte bu ihtilafın taraflarından biri haline gelmiştir. Bu çalışmada, Doğu Akdeniz Sorunu’nun Türkiye’nin dış politikadaki Avrupalılaşma sürecinde bir etki yaratıp yaratmadığı ve yarattıysa nasıl bir etki yarattığı sorusuna yanıt aranmaktadır. Çalışmada Doğu Akdeniz Sorunu; Yeni Kurumsalcılık çerçevesinde, Rasyonel Tercih Kurumsalcılığı ve Tarihsel Kurumsalcılık yaklaşımlarıyla incelenmiştir. Doğu Akdeniz Sorunu sürecinde meydana gelen gelişmeler ile Türkiye’nin Avrupalılaşma süreci, kronolojik bir yaklaşımla analiz edilmiştir. Yapılan araştırma sonucunda bölgedeki aktörlerin çıkar maksimizasyonu hedefiyle oluşturdukları politikalar ve Kıbrıs Sorunu’nun yarattığı patika bağımlılığı; Doğu Akdeniz Sorunu’nun Türkiye’nin Avrupalılaşma sürecinde negatif bir kırılma yarattığı, Türkiye-AB ilişkilerinde gerilime yol açtığı ve Türkiye’nin adaylık sürecini olumsuz yönde etkilediği sonucuna ulaşılmıştır.

Europeanisation of Turkish foreign policy the Eastern Mediterranean issue Studies on Europeanization have held a significant place within European Union research since the 1990s. Over the last quarter century, this topic has remained on the EU’s agenda and has been extensively examined across various disciplines such as economics, political science, and sociology. The impact of Europeanization on both member and candidate countries has rendered Türkiye a natural case study. Following its designation as a candidate country at the 1999 Helsinki Summit, Türkiye’s Europeanization process gained considerable momentum. However, over time, this process has slowed down and, in certain respects, has come to a standstill due to various factors. The Eastern Mediterranean Issue refers to the political and legal disputes that have emerged since the early 21st century in connection with the discovery of hydrocarbon reserves in the region. Serious maritime boundary conflicts have arisen among Israel, Egypt, the Greek Cypriot Administration of Southern Cyprus (GCASC), and Türkiye regarding the sharing of energy resources in the Eastern Mediterranean. With the accession of the GCASC to the EU, the Union itself has become one of the parties to this dispute. This study aims to explore whether the Eastern Mediterranean Issue has had an impact on Türkiye’s Europeanization process in foreign policy, and if it has, to analyze the nature of that impact. Within this study, the Eastern Mediterranean Issue is examined within the framework of New Institutionalism, through the approaches of Rational Choice Institutionalism and Historical Institutionalism. Developments that occurred throughout the Eastern Mediterranean process and Türkiye’s Europeanization trajectory are examined through a chronological perspective. The research concludes that the policies shaped by regional actors pursuing interest maximization and the path dependency resulting from the Cyprus Issue have created a negative turning point in Türkiye’s Europeanization process, generating tensions in Türkiye–EU relations and adversely affecting Türkiye’s EU candidacy process.
Europeanisation of Turkish foreign policy the Eastern Mediterranean issue
Keywords: AB Eastern Mediterranean Issue; Avrupa Birliği; Avrupalılaşma; Dış ilişkiler; Doğu Akdeniz Sorunu; EU; European Union; Europeanisation; Europeanization; Foreign relations; Politics and government; Siyaset ve yönetim; Turkey; Turkish Foreign Policy; Türk Dış Politikası; Türkiye