Türk resminde modernizme rağmen modern (1908-1954) - Sönmez, Ayşegül (My University, 2005)
Bu incelemenin amacı, modernizme rağmen modern başlığı altında, 1908 -1954 yılları arasında Türkiye’nin kültürel modernleşmesinin plastik sanatlar alanındaki izlerini sürmektir. Bu alandaki etkinliklerin kaderinin yeniden düşünülmesi çabasını içermektedir. Yöntem olarak bu elli yıllık dönem farklı perspektiflerden, bir bütün olarak dönemin siyasi panoraması, felsefi fikir tartışmaları, döneme ait süreli yayınlar ve kitaplarla birlikte incelenmiştir. Bu inceleme, günümüz uzlaşımlarıyla geçmiş 50 yıllık dönemi algılama, böylelikle son yıllarda çelişkili tartışmalara sahne olan modernizm ve modern kavramlarına, özgül bir bakış açısıyla yaklaşmayı amaçlamaktadır. Türkiye Cumhuriyeti kurulduğu dönemde modern sıfatını taşır. Amacı, yeni bir ulus yaratmaktır. Bu uğurda plastik sanat etkinliklerinin kaderi, diğer sanat etkinliklerinin kaderi nasıl biçimlendiyse öyle biçimlenir. Sonuç olarak, Türk devrimi, şekli anlamda 1908’de eski bir siyasal düzenin zorla atılması ve yenisinin kurulmasıyla başlar. 1950 Mayıs’ndaki ilk serbest seçimi izleyen derin anlamlı günlere kadar kültür, kendiliğinden var olan bir olgu değil, cumhuriyetin bize bir armağanıdır. Dolayısıyla tıpkı cumhuriyet gibi inşa edilecektir. 1954 yılı ise bir dönüm noktası olarak algılanabilir. 1954 Yapı Kredi Bankası’nın düzenlediği İş ve İstihsal Yarışması, merkezi öznenin tanımladığı modernizme karşı modernin zaferi, özellikle erken cumhuriyetle birlikte güçlenen topluma modernleşme buyuran merkezi öznenin siyasal ve kültürel programlarına karşı çıkan özerk modernin doğuşu olarak düşünülebilir.

This study includes the period between 1908-1954 under the title “modern despite modernism”. It argues the destiny of modern art in Turkey as one of the important and leading contemporary art activities. During my research I tried to focus not only painting and sculpture’s adventure through the period but also the political and social aspects of the period. I realized most of my research with the newspapers Milliyet, Cumhuriyet and Ulus, culture and leisure magazines Ülkü, Ar, Yaprak, Milliyet Sanat, Yeni Adam, Yeni Boyut that were published the years 1908-1954 and books that include the important texts of early republic days. Turkish Republic, has had the adjective ‘modern’ when it was constituted. Its main goal was to release from past’s old political system and just start from right. Its goal was to create a nation, a new life, a new aesthetic, a new way of living... So this aim shaped like it shaped the society, the art scene. Until the end of 1950, the first multi-political party election was realized, the culture was not a fact that we were to bring and live in for centuries but a gift, given by the brand new Turkish Republic. So, it is needed to be built by the Republic that itself is modernist. 1954 can be read as a turning point. In that year Yapı Kredi Bank organised a painting contest having the theme ‘Work and Progress’, which was won by Aliye Berger, can also be read as the victory of modern and the rebirth of modern despite modernism.
Keywords: Modernizm_Resim; Resim, Türk